Dictionary of Welsh Biography

FLYNN, PATRICIA MAUD (Patti) (1937 - 2020), cerddor, awdur, ymgyrchydd Mileniwm Cymru yn gartref blynyddol iddo bob Calan Mai. Yn rhaglen yr ŵyl roedd gweithdai jazz i bobl ifainc a pherfformiadau i roi llwyfan i dalent ifanc o'r gymuned leol, yn ogystal â dathliad o dreftadaeth gerddorol Tiger Bay trwy lwyddiannau ei berfformwyr jazz. Roedd Patti Flynn yn hyrwyddwr ac yn ymgyrchydd cryf dros Hanes Pobl Ddu. Fel yr oedd tirwedd yr hen Tiger Bay yn trawsnewid, gyda rhaglen
FOOT, MICHAEL MACKINTOSH (1913 - 2010), gwleidydd, newyddiadurwr, awdur ddau yn gyfeillion agos. Ond siomwyd y ddau pan fu gwrthwynebiad cryf i'r cynlluniau cyn i'r mesur ar ddatganoli i Gymru a'r Alban gyrraedd Tŷ'r Cyffredin. Sylweddolwyd bod angen paratoi ar gyfer refferendwm. Llywiodd Foot y mesurau trwy Dŷ'r Cyffredin yn 1977, er mai John Morris oedd yr unig aelod arall o'r Cabinet a ddangosodd frwdfrydedd dros y Cynulliad. Bu canlyniad y refferendwm ym Mawrth 1979
FOSTER, IVOR LLEWELYN (1870 - 1959), datganwr dwywaith ar yr unawd baritôn yn yr Eisteddfod Genedlaethol (Caernarfon 1894 a Llanelli 1895). Yn dilyn ei lwyddiant yn Llanelli trefnodd rhai o'i gyfeillion yn y Rhondda gyngherddau i'w gynorthwyo i gael addysg gerddorol; aeth i'r Coleg Cerdd Brenhinol yn Llundain, ym mis Mai 1896, a bu yno am bedair blynedd yn astudio gyda Henry Blower (llais), James Higgs (cynghanedd) a Villiers Stanford (opera
FOULKES, ISAAC (Llyfrbryf; 1836 - 1904), perchennog newyddiadur a chyhoeddwr cychwynnydd, perchennog, a golygydd y Cymro y mae Isaac Foulkes yn fwyaf adnabyddus. Cyhoeddwyd y rhifyn cyntaf o'r newyddiadur hwn ar 22 Mai 1890. Yn wleidyddol yr oedd yn Rhyddfrydwr ac yn bleidiwr selog i achos heddwch, ond ei brif ddiddordeb oedd cadwedigaeth yr iaith a llenyddiaeth Gymraeg. Gwnaeth fwy na'r un cyhoeddwr arall i ddwyn llyfrau Cymraeg rhad i gyrraedd y bobl. Tua diwedd y 19eg ganrif, pan
FOULKES, PETER (1676 - 1747), ysgolhaig a chlerigwr trydydd mab Robert Foulkes o Lechryd, sir Ddinbych, a Jane Ameredith o Landulph, Cernyw. Addysgwyd ef yn Ysgol Westminster a Christ Church, Rhydychen, lle y graddiodd yn B.A. 1698, M.A. 1701, D.D. 1710. Apwyntiwyd ef yn ganon Exeter 1704, is-ddeon 1723, canghellor Mai 1724, cantor 1731. Gwnaed ef yn ganon Christ Church Tachwedd 1724, a bu'n is-ddeon 1725-33. Cafodd fywoliaeth Cheriton Bishop yn
FOULKES, ROBERT (1743 - 1841), cerddor Brodor o Lanelwy a gwydrwr wrth ei alwedigaeth. Yr oedd yn enwog fel canwr gyda'r tannau, ac ef a farnwyd yn orau o 18 yn eisteddfod Caerwys, 1798, fel y dengys y cofnod canlynol: 'Yna cymerodd yr ymryson le rhwng y datgeiniaid, ac ar ôl maith ymryson, penderfynodd y beirniaid mai Robert Foulkes, y gwydrwr o Lanelwy, oedd fuddugol fel Pencerdd Cerdd Dafawd.' Bu farw 24 Rhagfyr 1841.
FOULKES, THOMAS (1731 - 1802), cynghorwr Methodistaidd bore Ganwyd ym mhlwyf Llandrillo (Edeirnion), ond tua'r 23 oed aeth i weithio fel saer coed yn sir Gaerlleon. Ymunodd â seiat Wesleaidd yn Neston, a theimlodd yn ddwys dan bregeth gan John Wesley yn 1756. Yn fuan wedyn symudodd i'r Bala, lle nad oedd Wesleaeth; ymdaflodd yntau i gynghori gyda'r Methodistiaid Calfinaidd. Eto ni phallodd ei serch at Wesley a Wesleaeth; credir mai ef a dalodd am gyhoeddi
FOXWIST, WILLIAM (1610 - 1673) Ganwyd yng Nghaernarfon, 1610, aer Richard Foxwist a'i wraig Ellen, ferch William Thomas, Aber. Ymaelododd yng Ngholeg Iesu, Rhydychen, 1628; aeth i Lincoln's Inn, 14 Chwefror 1636, a'i alw at y Bar, 17 Mai 1636; daeth yn 'Bencher,' Lincoln's Inn, 6 Chwefror 1649. Dewiswyd ef yn gofiadur S. Albans yn 1645, yn farnwr y Morlys dros Ogledd Cymru, 1646; bu'n is-farnwr cylchdaith Aberhonddu, 1655-9, a
FRANCIS, BENJAMIN (1734 - 1799), emynydd, gweinidog gyda'r Bedyddwyr 1799. Er bwrw cymaint o'i oes yn Lloegr (a phrydyddu hefyd yn Saesneg), glynodd Benjamin Francis wrth ei Gymraeg. Byddai'n mynychu'r gymanfa, a phregethodd bedair gwaith ar ddeg iddi. Cyhoeddodd ddau gasgliad (1774, 1786) o emynau Cymraeg, ill dau'n dwyn y teitl Aleliwia. Efallai mai ar y mesur salm y canai'n fwyaf effeithiol; y gŵyn gyffredin yw bod ei emynau'n orgynganeddol, eto delir hyd heddiw i
FRANCIS, DAVID (1911 - 1981), undebwr llafur ac arweinydd y glowyr weladwy gyda'r glowyr lleol, hwythau'n frwd i amddiffyn eu harferion a'u hymarferion gwaith traddodiadol, bellach yn amlygu gorwelion a phersbectifau llawer iawn ehangach. Fel canlyniad bu Dai Francis ym merw'r caledi a'r amddifadiad cymdeithasol eithriadol a ddaeth yn sgil streic y glo carreg 1925, Streic Gyffredinol naw diwrnod Mai 1926, a'r streic hir a ddilynodd yn y diwydiant glo. Crëwyd argraff
FRANCIS, ENOCH (1688-9 - 1740), gweinidog gyda'r Bedyddwyr Castellnewydd Emlyn, ac yn 1734 efe oedd prif weinidog eglwys Glannau Teifi, a phedwar neu bump o gynorthwywyr iddo, gan fod i'r eglwys nifer mawr o ganghennau a dyfodd wedyn yn eglwysi ar wahân, megis Aberduar, Pant Teg, etc. Cenhadai Enoch Francis yn ddyfal yn y cylch mawr hwn (a'r tu allan iddo hefyd), ac esgynnodd i fri dirfawr fel pregethwr - gellid meddwl oddi wrth eiriau Joshua Thomas ac eraill mai
FRANCIS, GWYN JONES (1930 - 2015), fforestwr Sweden yn Shotton, Sir y Fflint, Norbord ger Inverness, ac yn ddiweddarach y buddsoddiad at i mewn mwyaf erioed yn yr Alban, Caledonian Paper Mills yn Irvine dan berchnogaeth o'r Ffindir, dros un biliwn o bunnoedd o fuddsoddiad yn gyfan gwbl. Er mai effeithiolrwydd y sefydliad ac economeg galed oedd ei brif bethau bob amser, roedd Francis hefyd yn effro iawn i ochr feddalach coedwigaeth, a'r buddiannau

Search results

457 - 468 of 1877 for "Mai"