Dictionary of Welsh Biography

GIRALDUS CAMBRENSIS (1146? - 1223), archddiacon Brycheiniog a llenor Lladin eilwaith i'w astudiaethau, y tro hwn yn Lincoln, lle y bu hyd 1198. Cafodd gynnig esgobaethau Bangor a Llandaf yng Nghymru a Wexford a Leighlin yn Iwerddon, ond ar fod yn esgob Tyddewi yr oedd ei fryd. Bu Peter de Leia farw ar 16 Gorffennaf 1198, ond unwaith eto ni fynnai'r brenin nac archesgob Caergaint benodi Gerallt yn esgob, er mai ef oedd dewisddyn yr Eglwys. Datblygodd y frwydr o fod yn ymdrech
GIVVONS, ALEXANDER (1913 - 2002), chwaraewr rygbi lleol, Pill Harriers RFC, nes iddo ymuno â thîm Cross Keys yn 19 oed. Gwnaeth argraff fawr yn syth fel mewnwr chwim, ac ar ôl ei weld yn chwarae yn erbyn Pontypwl, honnodd y chwaraewr rhyngwladol Clem Lewis mai ef oedd 'the biggest discovery that I have seen since the war' (Daily News, 1932). Clywodd pwyllgor Clwb Rygbi'r Gynghrair Oldham am allu Givvons, ac arwyddodd dros y clwb yn Ionawr 1933. Wrth
GLYN, WILLIAM (1504 - 1558), esgob Bangor; . Bu'r esgob farw ar 21 Mai 1558. Yr oedd ei hanner-brawd JOHN GLYN (a oedd yn hŷn nag ef) yn ddeon Bangor, 1505?-34; ei frawd GEOFFREY GLYN (bu farw 1557) a sefydlodd Ysgol Friars, Bangor.
GLYNNE family brenin Siarl II. Yn ystod y Weriniaeth daliodd y swyddi amrywiol a ganlyn: rhingyll y gyfraith, barnwr i'r frawdlys, ac arglwydd farnwr yr uchel fainc. Trwy lynu wrth y blaid Bresbyteraidd o 1645, enynnodd ddigofaint y fyddin, ac ar gyhuddiad o deyrnfradwriaeth fe'i diaelodwyd gan y Senedd a bwriwyd ef i'r Twr, 8 Medi 1647, lle'r arhosodd hyd 23 Mai 1648. Fe'i hailetholwyd yn aelod seneddol dros sir
GLYNNE, MARY DILYS (1895 - 1991), patholegydd planhigion yn 27 oed. Bu farw Mary Dilys Glynne yng nghartref nyrsio Field House yn Harpenden ar 9 Mai 1991 yn 96 oed. Mae ystafell gynhadledd yn Rothamsted wedi ei henwi ar ei hôl.
GOODWIN, GERAINT (1903 - 1941), awdur Ganwyd 1 Mai 1903 ym mhlwyf Llanllwchhaearn, Sir Drefaldwyn, mab Richard a Mary Jane Goodwin. Bu yn ysgol ganolraddol Tywyn, Sir Feirionnydd. O 1922 hyd 1938 yr oedd yn byw yn Llundain, gan ysgrifennu i newyddiaduron a chyfnodolion ac yn cyfansoddi llyfrau. Yn 1932 priododd Rhoda Margaret, merch Harold Storey. Ei lyfrau cyntaf oedd Conversations with George Moore, 1929, a Call Back Yesterday
GORE, HUGH (1613 - 1691), esgob, sefydlydd ysgol ramadeg Abertawe Ganwyd Hugh Gore yn fab hynaf John Gore, archddiacon Lismore a pherthynas i iarlliaid Arran, ym Maiden Newton, swydd Dorset. Anfonwyd ef i'r ysgol yn Lismore yn Iwerddon, ac oddi yno aeth i Goleg y Drindod, Rhydychen, lle yr ymaelododd 20 Mehefin 1628. Ar ôl ychydig dymhorau yno, gadawodd Rydychen ac aeth i Goleg y Drindod, Dulyn, lle y graddiodd yn D.D. yn y pen draw. Credir mai ei fywiolaethau
GORONWY GYRIOG (fl. c. 1310-60), bardd Tad, y mae'n debyg, i'r bardd Iorwerth ab y Cyriog. Ni wyddys unrhyw fanylion amdano, ond cadwyd peth o'i farddoniaeth yn ' Llyfr Coch Hergest ' a rhai llawysgrifau eraill sy'n cynnwys awdl i Fadog ab Ierwerth (esgob Bangor) ac englynion marwnad i Wenhwyfar, gwraig Hywel ap Tudur o Fôn (brawd Goronwy Penmynydd). Ymddengys mai ef biau rhan, o leiaf, o'r farddoniaeth a briodolir i 'Gutun Ceiriog' a
GOUGH, JETHRO (1903 - 1979), Athro patholeg gweithwyr yn y diwydant glo, ond o astudio amodau gwaith llwythwyr glo yn nociau de Cymru, gwyr nad aent byth danddaear, daeth i'r casgliad mai llwch y glo nid silica a achosai newmociniosis ymhlith gweithwyr yn y diwydiant glo, darganfyddiad a enillodd i Gough fri cydwladol. Yn wir, ei waith ar newmoconiosis gweithwyr glo fyddai'n sylfaen deddfwriaeth iawndal gweithwyr ym Mhrydain a thramor, yn enwedig
GOWER, HENRY (1278? - 1347), esgob Tyddewi Yn ôl un ffynhonnell, ganwyd ef yn sir Efrog; ond y mae ei gyfenw, ei feddiannau ym Mroŵyr, a'i ddiddordeb amlwg yn nhref Abertawe, yn cryfhau'r farn gyffredin mai ym Mroŵyr yr oedd ei wreiddiau. Yr oedd yn ddoethur yn y ddwy gyfraith yn Rhydychen, yn gymrawd yng Ngholeg Merton (yr hynaf o'r colegau), ac am ysbaid yn ganghellor y brifysgol. Tua 1314, yr oedd yn ganon yn Nhyddewi; tua 1319 yn
GOWER, HERBERT RAYMOND (1916 - 1989), gwleidydd Ceidwadol senedd ym 1987, ond perswadiwyd ef i sefyll eto oherwydd pryderon bod ganddo bleidlais bersonol sylweddol o fewn yr etholaeth ac efallai na fyddai ymgeisydd newydd yn llwyddo i ddal ei afael ar etholaeth oedd yn weddol o ymylol i'r Ceidwadwyr. (Fel mae'n digwydd, yn yr is-etholiad agos dros ben a ddilynodd ym mis Mai 1991 ar ôl marwolaeth Raymond Gower llwyddodd John Smith a'r Blaid Lafur i gipio'r
GREEN, BEATRICE (1894 - 1927), gweithredydd gwleidyddol , sir Fynwy, ar 19 Hydref 1927. Fe'i claddwyd yn Eglwys Blaenau Gwent, Abertyleri. Mewn ysgrif goffa yn Labour Woman (Tachwedd 1927), honnodd Phillips mai caledi ac ansicrwydd y cyfnod a gwtogodd fywyd Green. Er mai cymharol fyr oedd ei gyrfa wleiyddol, erbyn ei marwolaeth roedd ei chyflawniadau'n sylweddol a diau y buasai dyfodol addawol o'i blaen yn y mudiad llafur.

Search results

481 - 492 of 1877 for "Mai"