Dictionary of Welsh Biography

MORGAN, TREFOR RICHARD (1914 - 1970), rheolwr cwmni etholaethau Ogwr, 1945, 1946, Abertyleri 1955 a Brycheiniog a Maesyfed 1964, 1966 gan sefyll fel cenedlaetholwr annibynnol ym Merthyr Tudful, 1950. Yn ôl barn olygyddol Y Faner wedi ei farw 'yr oedd yn un o'r siaradwyr cyhoeddus mwyaf effeithiol a feddai Plaid Cymru; traethai wirioneddau llosg yn huawdl ac argyhoeddiadol a gallai ddadlau tros achos cenedlaetholdeb cystal ag undyn byw'. Ond daliai bob amser
MORGAN, WILLIAM GERAINT OLIVER (1920 - 1995), gwleidydd Ceidwadol oedd yn syndod i neb na chafodd erioed gynnig swydd o fewn y llywodraeth. Ond roedd bob amser yn gydwybodol fel AS etholaethol a chymerai ddiddordeb byw mewn materion amaethyddol. Roedd ar gael yn rheolaidd i gyfarfod â'i etholwyr, fel arfer yn neuadd y dref yn Ninbych, adeilad hanesyddol ysblennydd. Yn etholiad cyffredinol 1983, cefnogodd yr ymgeisydd Plaid Cymru. Ym 1984, ar ôl iddo golli ei sedd
MORRIS, DAVID (fl. 1798-1878), bardd a llenor . Treuliodd ei flynyddoedd olaf yn nhloty Tredegar, a thra bu yno gyrrai arglwyddes Llanover bunt yn galennig iddo bob Calan. Yr oedd heibio'r 80 mlwydd oed pan fu farw.
MORRIS, JOHN RICHARD (1879 - 1970), llyfrwerthwr, llenor siop oedd ei stoc fawr o gerddoriaeth- cyhoeddodd restr o 800 o unawdau Cymraeg - a chadwai bob drama Gymraeg y medrai eu cael. Yr oedd yn awdur comedi, Luned (1928), ac wedi ymddeol ysgrifennodd Atgofion llyfrwerthwr (1963) a nofel, Allwedd Serch, sydd ymhlith ei bapurau yn Ll.G.C. Priododd (gwanwyn 1905?) a bu iddo ef a'i wraig Elizabeth ddau o blant a fu farw yn ifanc. Bu hi farw 21 Medi 1950 ac
MORRIS, RICHARD (1703 - 1779), sylfaenydd Cymdeithas y Cymmrodorion gwaith iddo ynglyn ag argraffu pamffledau Cymraeg; ac yn 1744 dewiswyd ef i arolygu argraffiad y S.P.C.K. - yn 1746 a 1752 y daeth dau 'argraffiad Richard Morris' allan, ac ystyrir hwy hyd heddiw'n waith da. Bu hefyd, trwy ddylanwad Meyrick eto, yn gwastatáu cyfrifon stad yr arglwydd Londonderry (i bob golwg, rhwng 1742 a 1747); ac wrth edrych yn ôl yn ei hen ddyddiau (1770), y mae'n enwi rhes o
MORRIS, WILLIAM (1705 - 1763), llythyrwr a llysieuegwr Nghymdeithas y Cymmrodorion - ef, i bob pwrpas, a ddewisodd 'aelodau gohebol' cyntaf y gymdeithas. Hysbys yw ei ran yn 'narganfyddiad' Goronwy Owen a 'Robin Ddu yr Ail o Fôn' (Robert Hughes). Ond fel llythyrwr y mae William Morris yn wir bwysig - ei lythyrau ef yw dwy ran o dair o gasgliad J. H. Davies. Darlunir holl fywyd Môn yn y llythyrau hyn, a hwy yw'r ffynhonnell bwysicaf ar hanes cymdeithasol yr ynys
MORRIS, WILLIAM (fl. 1829-73?), cynorthwywr i'r Comisiynwyr Addysg yng Nghymru, 1846-7, awduron Llyfrau Gleision enwog 1847 , gydag ysgol Sul dros 600. Ymwelodd â'i ysgol ei hun yng Nghaepant-tywyll, a gadewir ni i ddyfalu mai ysgol gan y Methodistiaid ydoedd am fod y Rhodd Mam yn cael ei arfer yno. Beth bynnag a ddywedir, erys yn ffaith mai Morris oedd y gorau o'r cynorthwywyr, fel y prawf yn enwedig ei adroddiadau am ysgolion Sir Gaerfyrddin - llawn, siarp ar brydiau, amhleidiol bob amser. Daeth allan o beiriau 1846-7 a'r
MORYS, HUW (Eos Ceiriog; 1622 - 1709), bardd ar destun 'Y Cogiwr.' Yn 1823 cyhoeddwyd casgliad o'i farddoniaeth yn ddwy gyfrol gan Walter Davies ('Gwallter Mechain') o dan y teitl Eos Ceiriog, sef casgliad o bêr ganiadau Huw Morus.… Ni chynnwys hwn ond y deuparth o'i waith a gadwyd mewn llawysgrifau, ac nid yw'r testun bob amser yn gywir wrth y llawysgrifau gorau - ac y mae un o'r rheini, sef Cwrtmawr MS 224B (sydd yn awr yn Ll.G.C.), gan
NICHOLAS, JOHN MORGAN (1895 - 1963), cerddor mawr ar bob agwedd ar fywyd cerddorol Cymru, yn enwedig trwy gyfrwng yr ysgolion haf rheolaidd i athrawon cerdd a gynhelid yn Harlech. Yn 1951 sefydlodd ac arwain Côr Cymreig Gŵyl Prydain, a ganodd trwy Gymru benbaladr ac yn Neuadd yr Ŵyl yn Llundain, a gwneud record hir. Bu hefyd yn arwain y côr ar achlysur agor Gemau'r Gymanwlad yng Nghaerdydd yn 1958. Wedi iddo ddychwelyd i Gaerdydd daeth yn
NICHOLAS, THOMAS EVAN (Niclas y Glais; 1879 - 1971), bardd, gweinidog yr Efengyl a lladmerydd dros y Blaid Gomiwnyddol Islwyn ap Nicholas cludwyd ef i garchar Abertawe a'u trosglwyddo i garchar mwy diogel Brixton. Y tu ôl i'r barrau lluniodd 150 o sonedau yn cyfleu ei argyhoeddiadau Cristnogol a Chomiwnyddol. Mynegodd gweinidogion yr efengyl o bob enwad, undebwyr llafur - yn arbennig y glöwyr - ac Aelodau Seneddol brotest am y carcharu, a chymerwyd eu hachos gan ddau far-gyfreithiwr galluog, D. N. Pritt ac Ithel Davies
NOAKES, GEORGE (1924 - 2008), Archesgob Cymru weddïau beunyddiol (bob amser yn y Gymraeg) ac nid âi i glwydo byth cyn 11.00 yr hwyr. Nid oedd byw ym Mhalas yr Esgob yn Abergwili, Caerfyrddin, ryw 50 milltir o gadeirlan Tyddewi, yn ddelfrydol. Gyrrai dros 30,000 milltir bob blwyddyn yn aml ar hyd ffyrdd cefngwlad a thynnai'r trafaelu a'r cyfarfodydd ef i ffwrdd o'r gwaith a ddymunai, ei awydd 'i ddangos Iesu' i bobl Gorllewin Cymru gan mai
NON(N) (fl. ddiweddar yn y 5ed ganrif), santes i'w henw. Gwell gan Doble (S. Nonna), er hynny, gredu mai gŵr o fynach a fu'n gydymaith i Ddewi Sant oedd y Nonna Cernywaidd. Edwyn traddodiad Llydewig Non wrth yr enw Melaria. Ceir yr eglwysi sydd yn arddel enw Non yng Nghymru bob un yn agos i eglwysi'n dwyn enw Dewi, sef Llannerchaeron a Llannon yng Ngheredigion a Llannon yn Sir Gaerfyrddin. Yr oedd hefyd gapelau yn dwyn ei henw ym mhlwyf Cregrina

Search results

361 - 372 of 584 for "Bob"