Dictionary of Welsh Biography

PUGHE, ELIZABETH ('Eliza') (1826 - 1847), darlunydd byddar disgrifio Eliza yn 'deaf and dumb from birth, and was a very pretty girl'. Mae geiriadur darluniadol Eliza (sydd bellach ar gadw yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru) yn cynnwys cannoedd o fân ddarluniau wedi eu tynnu â llaw, ynghyd ag enwau a berfau Saesneg a Chymraeg yn disgrifio pob darlun. Mae'n debygol iawn mai Eliza ei hun wnaeth y darluniau hyn, ac maent yn dangos ei bod yn arlunydd ifanc dawnus gyda
PUGHE, WILLIAM OWEN (1759 - 1835), geiriadurwr, gramadegydd, golygydd, hynafiaethydd, a bardd ddiwethaf. Heblaw hyn, mynnai mai swydd gramadegydd ydoedd disgrifio iaith fel y dylai fod, a dyna a wnaeth yntau yn ei ramadeg. Cafodd hyn effaith andwyol ar ramadegwyr Cymraeg yn hanner cyntaf y ganrif ddiwethaf, a dyna paham yr edrychai ysgolheigion diweddarach arno fel cwac. Ond ni wnaeth namyn cymhwyso syniadau'r cyfnod at yr iaith Gymraeg. Mewn gwirionedd, cyflawnodd gryn wasanaeth i ddysg Gymraeg
PULESTON family Emral, Plas-ym-Mers, Hafod-y-wern, Llwynycnotiau, (1) O drefgordd neu faenol Pilston neu Puleston ger Newport yn Sir Amwythig y cafodd y Pulestoniaid eu henw; yno y trigent yn ystod teyrnasiad Harri III, a pharhaent i ddal tiroedd yno hyd 1433 o leiaf. Credir mai Syr ROGER DE PULESTON (bu farw 1294) oedd y cyntaf i ymsefydlu yn Emral ym Maelor Saesneg; disgrifir ef fel ' de Embers-hall ' ym 1283, a chyfeirir at ' foresta domini Rogeri de
PULESTON, JOHN (c. 1583 - 1659), barnwr oedd ei wraig Elizabeth (ferch Syr John Woolrych o Dudmaston yn Sir Amwythig) yn Bresbyteriad selog, ac yr oedd hi a'i phlant bychain yn byw yn Emral ar doriad y Rhyfel Cartrefol. Bu raid iddynt ymado â'r fan pan roddwyd garsiwn Frenhinol yn Emral, tua Medi 1642, gan Syr John Hanmer - ceisiwyd dadlau ar ran Hanmer wedyn mai ar gais Mrs. Puleston ac i achub y lle rhag difrod y gwnaeth ef felly
QUARRELL, JAMES (fl. 1650-72), pregethwr Piwritanaidd, Annibynnwr Ffordun i gartref newydd, a dewisodd Amwythig; yno yn 1671 y rhoddodd gyngor petrus ddigon i Henry Maurice yng nghanol ei bryderon, ac yno, ar 22 Mai 1672, y cafodd drwydded i bregethu yn un o ystafelloedd y King's Head.
QUARRELL, THOMAS (d. 1709), pregethwr, Bedyddiwr rhydd-gymunol cyfarfodydd dirgel yn Eglwysilan, Llanedern, Meirin, a Bedwas. Yn 1670 cafodd ef (a dau arall) lythyr oddi wrth Vavasor Powell ychydig cyn ei farw yn amgau rhodd fechan o arian. Yn 1672, ar 25 Gorffennaf, cafodd drwydded i bregethu yn nhŷ John Maurice yn Shirenewton; yn 1675 rhydd Henry Maurice yn ei adroddiad le pur amlwg i Quarrell ymhlith Ymneilltuwyr Mynwy. Y mae'n eglur oddi wrth eiriau Maurice mai
RANDLES, ELIZABETH (1801? - 1829), cerddor bedyddiwyd 24 Mai 1801, merch Edward Randles y telynor a'r organydd. Yn blentyn bychan tynnodd sylw at ei dawn i ganu'r piano a'r delyn. Ymddangosodd gyda'i thad yn 4 oed i chwarae o flaen Siôr III a'r frenhines Charlotte. Bu ar daith gerddorol trwy Loegr yn cynnal cyngherddau. Symudodd hi a'i dwy chwaer i Lerpwl i fyw ac yno y bu farw fis Mehefin 1829.
RANKIN, SUSANNAH JANE (1897 - 1989), gweinidog (A) a chenhades ym Mhapwa eglwysi yn eu tro, ond trist oedd ei chlywed yn dweud ym 1973 mai hwnnw a fyddai ei hymweliad olaf â Chymru - Cymru a oedd yn golygu cymaint iddi. Bu Susannah Jane Rankin farw yn Awstralia ar 24 Gorffennaf 1989. Cafwyd gwasanaeth o ddiolch am ei bywyd yng Nghapel Pendref, Llanfyllin, ar 25 Tachwedd, 1989.
RAVENSCROFT family Ravenscroft, RAVENSCROFT a ddaeth i beth sylw yn y Rhyfel Cartrefol. Serch bod ei briod yn ferch i'r Brenhinwr pybyr William Salusbury o Rug, ochrai ef gyda'r Senedd, ac ym mis Tachwedd 1643 traddododd gastell Penarlâg i fyddin y Senedd - ' betrayed by one Ravenscroft ' yw geiriau sgornllyd yr archesgob John Williams am y peth (J. R. Phillips, Civil War in Wales, i, 180; ii, 99). Ym mis Mai 1648 (op. cit., ii, 371
RECORDE, ROBERT (c. 1512 - 1558), mathemategydd a meddyg 1679 dan y teitl diwygiedig The Judgement of Urines. Er gwaetha'r stori boblogaidd, ni fu Recorde erioed yn feddyg i Edward VI na Mary I, ac mae'n debyg mai gwraidd y dryswch oedd y ffaith iddo gyflwyno llyfrau i'r ddau deyrn hyn. Yn fuan ar ôl i Recorde gyrraedd Llundain, adroddodd yr hynafiaethydd John Leland (c.1503-1552) stori hynod iddo. Roedd Leland wedi derbyn comisiwn gan Henry VIII i
REDMOND, THOMAS (1745? - 1785), peintiwr mân-ddarluniau a phortreadau Ganwyd yn Aberhonddu. Dywedir mai clerigwr oedd ei dad, ond nid oedd neb o'r enw'n dal bywoliaeth eglwysig yng Nghymru ar y pryd. Prentisiwyd ef â pheintiwr tai ym Mryste, ond aeth i Lundain yn 1762 i astudio yn ysgol arlunio S. Martin's Lane. Gan iddo hefyd ddechrau arddangos ei ddarluniau'r flwyddyn honno, ganed ef, yn ôl pob tebyg, cyn 1745. Dangoswyd ei waith yn arddangosfeydd Cymdeithas
REES family TON herwydd afiechyd dychwelodd yn 1811 i Lanymddyfri; gwerthai lyfrau a chadwai'r post, ac ar ôl marw ei dad etifeddodd diroedd ym mhlwyfi Llandingad a Llywel. O 1829 hyd 1835 bu mewn partneriaeth â'i nai William Rees fel argraffydd; bu wedyn am dymor byr yn fancer; ond ei nodwedd amlycaf oedd ei egni ym mywyd cyhoeddus Llanymddyfri. Bu farw 25 Mai 1856. (3) SARAH REES, a briododd â David Rees, cefnder i'w

Search results

1381 - 1392 of 1877 for "Mai"