Dictionary of Welsh Biography

MORGANN, MAURICE (c. 1725 - 1802), awdur ysgrifau beirniadol ar Shakespeare ac ar wleidyddiaeth un o deulu'r Morganiaid, Blaenbylan, ym mhlwyf Clydau, Sir Benfro, hen dylwyth â'i achau yn olrhain i Lywelyn ap Gwilym o'r Cryngae (a oedd yn ewythr i'r bardd Dafydd ap Gwilym), ac Ednyfed Fychan, yn ôl yr achydd William Lewes (N.L.W. Bronwydd MS. 7170). Adwaenai Richard Fenton ef a'i frawd William yn dda a dywed mai ym Mlaenbylan, cyn i'r hen gartref syrthio'n adfeilion tua 1740-50, y magwyd ef
MORRIS, WILLIAM (1705 - 1763), llythyrwr a llysieuegwr 3ydd mab Morris ap Rhisiart Morris, a brawd i Lewis, Richard, a John Morris; ganwyd 6 Mai 1705 yn y Fferem, Llanfihangel Tre'r Beirdd. Awgryma ef ei hunan mai gŵr tal main ydoedd; efallai ei fod hefyd yn gwargrymu, oblegid y mae ei nai John Owen yn ei lysenwi'n 'Gwilym Gam' - ond efallai hefyd mai ei 'grintachrwydd' a oedd wedi digio ei nai hoyw; nid oedd haelfrydedd ei frawd Richard gan William
MORRIS-JONES, Syr JOHN (MORRIS) (1864 - 1929), ysgolhaig, bardd, a beirniad llenyddol Bodleian ac yn dilyn darlithiau John Rhys; yr oedd hefyd yn un o sylfaenwyr (6 Mai 1886) Cymdeithas Dafydd ab Gwilym. Yn Ionawr 1889 (wedi dal yn y cyfamser ysgoloriaeth i astudio Celteg) fe'i penodwyd yn ddarlithydd Cymraeg yng Ngholeg y Gogledd - rhoddwyd iddo gadair athro yn 1895. Priododd (1897) â Mary Hughes, Siglan, Llanfair; cawsant bedair merch. Urddwyd ef yn farchog yn 1918; cafodd LL.D. er
MORTON, RICHARD ALAN (1899 - 1977), biocemegydd gymuned Gymraeg leol. Cafodd ei addysg yn ysgol gynradd Garston ac Ysgol Oulton yn Lerpwl. Gadawodd yr ysgol yn 1917 a gweithiodd am ychydig mewn siop fferyllydd cyn ymuno â'r fyddin. Naw mis yn unig y bu'n filwr, ac yn ystod y cyfnod hwnnw bu'n ddifrifol wael â'r ffliw Sbaenaidd. Aeth i Brifysgol Lerpwl yn 1919, lle roedd yn gyfoeswr â Saunders Lewis, Gwilym Peredur Jones, Jennie Thomas ac eraill a
MOSES, WILLIAM (Gwilym Tew o Lan Tâf, Gwilym Tew; 1742 - 1824), bardd
MYDDELTON family Gwaenynog, oedd yn Babydd, a briodasai ferch o Fflandrys, ac a oedd yn byw yn y wlad honno ac yn ymgyfathrachu â Hugh Owen, Plas Du, Pabydd a chynllwyniwr; caiff y William Myddelton hwn ei gymysgu weithiau â'i gefnder William Midleton ('Gwilym Canoldref'), y bardd. Yr oedd brawd arall, Robert Myddelton, yn fenygwr yn Llundain; bu hwnnw'n cynrychioli Weymouth yn y Senedd, lle yr oedd yn rhydd ei feirniadaeth ar
NICHOLSON, WILLIAM (1844 - 1885), gweinidog gyda'r Annibynwyr ryw ddwy flynedd a symudodd i eglwys Treflys, Bethesda. Yn 1872 derbyniodd alwad o eglwys enwog y Groeswen a bu yno hyd 1876, pryd yr aeth yn olynydd i ' Gwilym Hiraethog ' i eglwys Grove Street, Lerpwl, ac yno y bu farw, Gorffennaf 1885; claddwyd ef yn Toxteth Park Cemetery, Lerpwl, yn 41 oed. Er na bu ond 18 mlynedd yn y weinidogaeth daeth yn un o'r pregethwyr mwyaf poblogaidd, a hynny ar gyfrif
OWAIN GWYNEDD (fl. c. 1550-90), bardd Salbri o Lyweni, Dafydd Llwyd ap Wiliam o Beniarth, a Dafydd Llwyd ap Huw ab Ifan o Ynys y Maengwyn. Canodd gywydd marwnad i'r bardd Syr Owain ap Gwilym, a chywyddau ymryson i Wiliam Llŷn ac i Huw Arwystl; canodd hefyd gywyddau crefyddol, cywydd i'r eira, a nifer o englynion amrywiol a gynnwys un ganddo ar ei glaf wely.
OWEN, DAVID (Dewi Wyn o Eifion; 1784 - 1841), amaethwr a bardd , ac oherwydd afiechyd ei frawd symudodd Dewi a'i fam i Bwllheli (1827). Daliai fferm y Gaerwen er hynny, a phan fu farw ei frawd yn 1837 dychwelodd yno, ac yno y bu yn amaethu hyd ddiwedd ei oes. Ei athro barddonol oedd ei gymydog Robert Williams ('Robert ap Gwilym Ddu '), a drigai yn y Betws Fawr gerllaw'r Gaerwen. Yn 21 oed enillodd Dewi fedal y Gwyneddigion am ei awdl ' Molawd Ynys Brydain,' ac
OWEN, ELLIS (1789 - 1868), amaethwr, hynafiaethydd, a bardd ('Robert ap Gwilym Ddu '), ond cyfansoddodd lawer o englynion a cherddi byrion, a lluniodd ugeiniau o englynion-beddargraff ar gais ei gyfeillion ac ardalwyr Eifionydd. Cyhoeddwyd ei farddoniaeth a'i ysgrifau o dan y teitl Cell Meudwy gan ei gyfaill Robert Isaac Jones ('Alltud Eifion') yn Nhremadog yn 1877. Y mae amryw o'i lawysgrifau yn y Llyfrgell Genedlaethol. Yr oedd ei fam, Anne (Thomas), yn chwaer
OWEN, GERALLT LLOYD (1944 - 2014), athro, cyhoeddwr, bardd . Y mae ei gyfrolau yn drysorau cenedl, gan gynnwys yr olaf gyhoeddwyd ar ôl ei farwolaeth - Y Gân Olaf (2015). Dywedodd y diweddar Athro Bedwyr Lewis Jones amdano unwaith mewn sylw llafar wrth un o'i gyd-ddarlithwyr ym Mangor ar ôl gwrando arno'n adrodd rhai o'i gerddi, ei fod gyfuwch bardd â Dafydd ap Gwilym a'r cywyddwyr amlycaf, cyn ychwanegu - 'na, yn uwch.' Nid bardd a phrifardd yn unig mohono
OWEN, GORONWY (1723 - 1769), clerigwr a bardd , argraffiad yn 1876, ac Isaac Foulkes, Holl Waith Barddonol Goronwy Owen yn 1878. Ymhlith yr argraffiadau diweddaraf o weithiau Goronwy Owen ceir 'Cyfres y Fil,' 1902; Cywyddau Goronwy Owen, W. J. Gruffydd, 1907; Y Farn Fawr … a Dinistr Jerusalem; Clasuron Llenyddiaeth Cymru; 'Cyfres yr Ysgol Haf Gymreig,' 1907. Ymddangosodd 'Marwnad Lewis Morris' yn Almanac Gwilym Howel, 1770, a llythyrau Goronwy Owen yng

Search results

229 - 240 of 363 for "Gwilym"