Dictionary of Welsh Biography

MANUEL, DAFYDD (1624? - 1726), bardd Genedlaethol Cymru. Bu farw Mai 1726, a chladdwyd yn Nhrefeglwys 16 Mai 1726.
MAP, WALTER (1140? - 1209?), archddiacon ffigur pwysig (ac a ystyrid gynt yn bwysicach fyth) yn llenyddiaeth ei oes. Rhaid ymwrthod â'r syniad ei fod yn Gymro (nid o'r gair Cymraeg 'mab,' fel y byddid yn credu, y daw ei gyfenw); ni alwai mohono'i hun yn Gymro, ond yn 'gymydog' i'r Cymry; nid yw'n amlygu unrhyw gydymdeimlad â Chymru, ac nid yw ei wybodaeth o faterion Cymreig byth yn awgrymu gwybodaeth 'oddi mewn.' Y mae'n sicr mai brodor
MARC, SIARL (1720 - 1795) Tŷmawr, Bryncroes, Llŷn, pregethwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a phrydydd Ef oedd y pennaf o gryn lawer o ' gynghorwyr ' ei wlad wedi ei dröedigaeth tua'r flwyddyn 1741. Tybir mai saer coed oedd wrth ei grefft. Symudodd ei gartref deirgwaith neu bedair cyn myned i fyw yn fferm Tŷ Mawr, Bryncroes. Dyma a ddywedir amdano gan Robert Jones, Rhoslan yn Drych yr Amseroedd : 'Yr oedd yn ŵr o synwyrau cryfion, ac yn gadarn yn wir athrawiaeth, a'i ddoniau yn eglur i draddodi ei
MAREDUDD ap RHYS GRYG (d. 1271), tywysog Deheubarth Hydref 1257. Serch iddo gymryd rhan yn yr wrogaeth gyffredinol i Lywelyn yn gynnar yn 1258, ac yn y cytundeb â Sgotland ym mis Mawrth, trosglwyddodd ei wrogaeth yn ddiweddarach yn y flwyddyn i frenin Lloegr. Bu'r weithred hon yn achos prawf nodedig, y cyntaf o'i fath yng Nghymru - ar 28 Mai 1259 cyhuddwyd ef o deyrnfradwriaeth gerbron cyngor o arglwyddi Cymreig, fe'i condemniwyd, a'i garcharu am gyfnod
MARGED vch IFAN (1696 - 1801?), 'cymeriad' hunan; yn of, ac yn pedoli ei cheffylau; ac yn grydd. Pan oedd yn 70, gallai eto ymaflyd codwm ag undyn. Terfyna Pennant: 'Yn y diwedd rhoes ei llaw i'r mwyaf merchetaidd o'i hedmygwyr' - chwanega'r Athro W. J. Gruffydd (Hen Atgofion, 88), ar sail traddodiad a glywyd gan ei nain, mai Rhisiart Morys oedd ei enw, a bod Marged wedi rhoi dwy gurfa ofnadwy iddo; ar ôl y gyntaf, fe ddaeth yn ŵr iddi, ar ôl
MARSH, RICHARD (1710? - 1792), llyfrwerthwr ac argraffydd enghreifftiau dyddiedig o'i waith hyd 1772; e.e. Cyfarwyddiad i Fesurwyr a Cydymaith i'r Allor. Argraffodd lawer o lyfrynnau a baledi. Bu farw 24 Mai 1792 a'i gladdu ym mynwent eglwys Wrecsam. Dilynwyd ef gan ei fab, JOHN MARSH (1747 - 1795), a oedd yn grefftwr celfydd. Y mae'n debyg i'r mab fod yn cynorthwyo'r tad am rai blynyddoedd cyn i hwnnw farw; e.e. fe'i ceir yn rhoddi tystiolaeth yn y cyngaws
MARSHAL family, ieirll Penfro i dref Hwlffordd. Bu farw 15 Mai 1219. WILLIAM MARSHAL II (bu farw 1231) Y cyntaf o bum mab William Marshal (I) a fu'n ieirll Penfro yn eu tro. Yn 1220 ymosodwyd ar ei dreftadaeth ef yn Nyfed gan Lywelyn ap Iorwerth a gwynasai fod deiliaid yr iarll yn gormesu ar y Cymry er gwaethaf y cadoediad. Ar ôl anfon apêl i'r brenin gwnaed cytundeb rhyngddynt. Yn 1223 ymddialodd yr iarll ar Lywelyn pan
MASON, LILIAN JANE (1874 - 1953), actores chwaraeai ran fechan mewn cynhyrchiad teithiol o East Lynne. Roedd Edmund hefyd yn aelod o'r cast. Byddent yn gweithio gyda'i gilydd sawl gwaith eto yn ystod eu gyrfaoedd. Yn 1906 a 1907 chwaraeasant ŵr a gwraig mewn cynhyrchiad o Lucky Durham ac, yn 1909, roeddent yn teithio eto yn East Lynne. Ym Mai 1911 ymddangosodd Lilian fel Mary Edwards mewn cynhyrchiad o The Bells of Lin Lan Lone, wedi ei gynhyrchu
MASON, RICHARD (1816? - 1881), argraffydd ac awdur tybir mai brodor o sir Henffordd ydoedd. Bu'n dilyn galwedigaethau amaethyddol ar un adeg, ond gymaint oedd atyniad Dinbych-y-pysgod iddo fel y penderfynodd gartrefu yno, a bu'n un o aelodau mwyaf gweithgar a defnyddiol yr awdurdodau lleol am gyfnod o 30 mlynedd. Yn 1850 ymgymerodd ag argraffu a chyhoeddi Archaeologia Cambrensis ar ei gyfrifoldeb ei hun, ond ar yr amod ei fod yn derbyn hanner y
MATHIAS family Lwyngwaren, Llwyn Gwaring, Llangwaren, Lantyfai, Lamphey, Penfro Nid ' Mathias ' oedd eu cyfenw gwreiddiol, eithr ' Cole,' ac wedyn ' Young '; ac nid Llwyngwaren chwaith oedd eu hendre, eithr y Clastir ger Trefdraeth yng Nghemais (Fenton, Pembrokeshire (arg. 1903), 293 - ar gam yr esbonia Fenton yr enw fel 'tir glas,' oblegid dengys y recordiau mai 'tir y clas,' tir eglwysig, a olygai. Enw bedydd ar ambell fab o'r teulu oedd ' Mathias ' ar y cychwyn (gweler W
MATTAN, MAHMOOD HUSSEIN (1923 - 1952), morwr a dioddefwr anghyfiawnder ei gynrychioli gan y bargyfreithiwr hawliau dynol blaenllaw Michael Mansfield QC. Y noson cyn gwrandawiad yr apêl, daeth Anne Shamash, bargyfreithiwr ieuaf Michael Mansfield QC, o hyd i nodyn yn cadarnhau mai Tahir Gass, Somaliad â dant aur a gafwyd yn euog o lofruddiaeth yn 1954 a'i anfon yn ôl i Somalia, oedd y dyn yr honasai Harold Cover ei adnabod fel Mattan. (Daeth i'r amlwg yn nes ymlaen fod
MATTHEWS, ABRAHAM (1832 - 1899), gweinidog (A) ac un o arloeswyr y Wladfa ym Mhatagonia , Merthyr Tudful (1861-65). Priododd yng nghapel Ynys-gau, Merthyr, Mai 1863, â Gwenllian Thomas, chwaer i un o brif ffigurau'r Wladfa, John Murray Thomas. Ni fennodd ei fywyd cyhoeddus ddim ar yr awch gwladfaol a fuasai ynddo ers pan fu wrth draed M.D. Jones. Felly, ym mis Mai 1865 ymddiswyddodd o'i ofalaethau i ymuno â'r fintai gyntaf a hwyliodd ar y Mimosa o Lerpwl y mis hwnnw i gychwyn gwladfa Gymreig

Search results

1081 - 1092 of 1877 for "Mai"