Dictionary of Welsh Biography

MORGAN FYCHAN (d. 1288), arglwydd barwniaeth Gymreig Afan Wallia (neu Nedd-Afan) yn arglwyddiaeth ('honour') Morgannwg); , Thomas de Avene. Rywbryd ar ôl 1350 daeth Afan i feddiant y pen-arglwydd, oherwydd, y mae'n debygol, cyfnewid tiroedd a wnaethpwyd gan Jane, merch ac aeres Thomas, a gwraig William Blount. Sylwer, serch hynny, mai Rhys, mab iau Madog (Morgan ?) Fychan, a etifeddodd diroedd ei dad ym Maglan, oedd cyndad llawer o deuluoedd pur adnabyddus Morgannwg - teulu Mackworth a theulu Williams, Aberpergwm, yn eu
MORGAN, EVAN (1846 - 1920), cerddor
MORGAN, WILLIAM (c.1545 - 1604), esgob a chyfieithydd Ganwyd yn y Ty Mawr, Wybrnant, ym mhlwyf Penmachno, tua 1545 (Venn, Alumni Cantabrigienses), yn fab John ap Morgan ap Llywelyn, tenant ar stad Gwydir, a'i wraig Lowri, merch William ap John ap Madog. Dywedir iddo dderbyn ei addysg fore gan hen fynach, ac aeth i Goleg S. Ioan, Caergrawnt, fel 'sub-sizar' (gwas ac efrydydd) yn 1565. Graddiodd yn B.A. yn 1568 ac yn M.A. yn 1571, a daeth yn
MORRIS, JOHN EDWARD (1859 - 1933), athro ysgol a hanesydd y Normaniaid a'r Cymry cyn oes Llywelyn. Delia'r gwaith nid yn unig â'r brwydro ond hefyd â'r dulliau o gasglu milwyr, y cyllid, y cad-ddarpar, etc.; a seiliwyd ef nid ar groniclau ond ar ddogfennau a chyfrifon swyddogol. Serch i Morris (gweler E.H.R., xxxix a xlvi) gamleoli brwydr olaf Madog ap Llywelyn, erys gwerth ei lyfr.
MORTIMER family Wigmore, Meredith ap Madog ab Idnerth yn 1146. Carcharwyd ROGER de MORTIMER am ddwy flynedd yn 1179 oherwydd i'w ganlynwyr fod yn gysylltiedig rywsut â marwolaeth Cadwallon ap Madog. Yn 1191 alltudiwyd ef am dair blynedd, y tro hwn ar y cyhuddiad o gynllwyn gyda'r Cymry yn erbyn y brenin. Dychwelodd mewn amser, ac yn 1195 gyrrodd feibion Cadwallon allan o Faelienydd, ond yn 1196 gorchfygwyd ef a Hugh de Say o
MOSTYN family Mostyn Hall, , sir Ddinbych, lle y ganwyd Ieuan Fychan, ydoedd cartref gwreiddiol y teulu hwn. Daeth Gloddaeth, Sir Gaernarfon, i feddiant y teulu ychydig cyn 1460 trwy briodas HOWEL AP IEUAN FYCHAN (Mostyn a Pengwern) â Margaret, aeres Madog Gloddaeth (siryf Sir Gaernarfon, 1325-6), ac, fel y gwelir, daeth Bodysgallen, Sir Gaernarfon, hefyd yn un o blastai'r teulu Rhoddir manylion o'r cenedlaethau cynnar yn yr
NANNAU family Saif plas Nannau ym mhlwyf Llanfachreth, Meirionnydd, 700 troedfedd uwchlaw'r môr, 'uchaf tir,' 'trum araul' (Guto'r Glyn), a thrigai ynddo am ganrifoedd un o deuluoedd mwyaf pwerus y sir. Blodeuai Ynyr Hên, 'cyff Nannau,' o gwmpas 1200-50; haerai ei fab ef, Ynyr Fychan, mai ef a helpiodd ddal y gwrthryfelwr Madog ap Llywelyn yn 1295 a'i draddodi i'r concwerwyr; ond prin, yn ôl rhediad y
OWAIN BROGYNTYN (fl. 1180), tywysog Powys mab ordderch i Madog ap Maredudd, brenin diwethaf Powys. Magwyd ef yn Porkington, trefgordd a elwid yn Brogyntyn gan y Cymry, ac ymddengys iddo barhau ar delerau da â'r brenin Harri II wedi'r amser y bu ei dad farw (yn 1160), oblegid y mae ar gael gofnod yn ei ddisgrifio'n bensiynnwr y brenin mor ddiweddar â 1169. Yr oedd yn fyw yn 1188 ac yn dal tiroedd yn Edeirnion a Dinmael lle y ceir ei
OWAIN CYFEILIOG (c. 1130 - 1197), tywysog a bardd Mab Gruffudd frawd Madog ap Maredudd, tywysog Powys. Yn 1149 fe'i gosodwyd o dan Fadog yn arglwydd ar Gyfeiliog. Tua 1153 ymosodwyd ar Gyfeiliog gan Rys ap Gruffudd, ac er i Owain yn ddiweddarach briodi ei ferch, buont yn elynion am flynyddoedd. Wedi marw Madog yn 1160, Owain oedd ben ar Gyfeiliog, ac yn 1163 ymunodd ag Owain Fychan i gipio a chwalu castell brenhinol Carreg Hofa. Yn 1165 fe'i
OWAIN FYCHAN ap MADOG ap MAREDUDD (d. 1187), tywysog Powys un o feibion Madog o Susanna, merch Gruffydd ap Cynan. Yn ôl cân gyfoes, ym Mechain, Cynllaith, a Mochnant-Isrhaeadr y gorweddai ei diroedd ef; yr oeddent yn ffurfio cainc rhwng tiroedd ei frawd hynaf, Gruffydd, a thiroedd ei gefnder, Owain Cyfeiliog. Yr oedd iddo bersonoliaeth ychydig uwchlaw'r cyffredin. Collodd ei fywyd yng Ngwern-y-Figyn gerllaw Carreg Hofa lle yr ymosodwyd arno yn fradwrus
OWAIN GLYNDWR (c. 1354 - 1416), 'Tywysog Cymru' Mab ac aer Gruffydd Fychan II ap Madog ap Gruffydd Fychan I, arglwyddi Glyndyfrdwy a Chynllaith Owen yng ngogledd Powys a ddelid yn ei gyfangorff ar un adeg gan Gruffydd Maelor II, tad Gruffydd Fychan I - yr oedd felly yn disgyn o Fadog ap Maredudd, brenin olaf Powys gyfan ac ynddo ef yr oedd yn gorwedd yr hawliau i etifeddu'r hen ranbarth honno o Gymru. Ei fam oedd Helen, merch a chyd-aeres
OWAIN GWYNEDD (c. 1100 - 1170), brenin Gwynedd afael ar y tiroedd yng Ngogledd Cymru. Yn y diwedd, er gwaethaf gwrthwynebiad Ranulf, iarll Caer, a Madog ap Maredudd o Bowys, ymostyngodd yr Wyddgrug a'r tiroedd cylchynol iddo yn 1146, ac, yn 1149, ychwanegwyd Tegeingl a Iâl at Wynedd. Yn 1157, fodd bynnag, â gwedd arall ar bethau yn Lloegr bellach, gorfu i Owain ddioddef ei unig orchfygiad pendant ar law Harri II. Y mae'r cyrch i Ogledd Cymru a

Search results

73 - 84 of 110 for "Madog"