Dictionary of Welsh Biography

HYWEL SWRDWAL (fl. 1430-60), bardd honno yn un o'r llawysgrifau ceir ' Howel owrdwal ai cant 1450.' Os yw'r dyddiad hwnnw'n iawn, y mae'r dyddiadau eraill yn cytuno ag ef, ac yr oedd y Dr. John Davies yn agos ati wrth farnu iddo flodeuo rhwng 1430 a 1460. Dywedir yn Y Brython, iii, 137, ar sail llawysgrif a geir yn yr Amgueddfa Brydeinig, mai yn Llanuwchllyn y claddwyd ef. Cyhoeddwyd cynnyrch barddonol Hywel Swrdwal gan ' The Bangor
HYWEL YSTORM (neu YSTORYN) (fl. hanner cyntaf y 14eg ganrif), clerwr, neu fardd gogan Ffurf ei enw yn llawysgrif Mostyn 118 (509) yw 'Ystoryn,' ond 'Ystorym' sydd yn y Llyfr Coch, col. 1337, lle ceir uwchben cerdd o'i waith mai ' Howel Ystorym ae cant y ad(d)af eurych.' Priodola G. J. Williams (Traddodiad Llenyddol Morgannwg, 6-8) iddo'r holl ganu gogan dienw sy'n dilyn hyd at ddiwedd col. 1348, a dyna'i sail dros ei ystyried yn gyfoeswr â Chasnodyn - gweler col. 1341, ll. 42. Os
IESTYN ap GWRGANT (fl. 1081-93), rheolwr annibynnol olaf Morgannwg Mab Gwrgant ab Ithel. Ychydig a wyddys i sicrwydd amdano. Ymddengys mai Caerdydd oedd y man y rheolai ohono, eithr nid oes wybodaeth ynghylch maint y tiroedd yr oedd yn ben arnynt; ni allsai fod yn bennaf gŵr ym Morgannwg hyd 1081, y flwyddyn y lladdwyd Caradog ap Gruffydd, a oedd yn rheoli'r dalaith honno o c. 1075 ymlaen. Yn 1080 gŵr gweddol ddinod oedd Iestyn pan oedd yn un o dystion llai
IEUAN ap HUW CAE LLWYD (fl. 1477?-1500), un o fân feirdd y 15fed ganrif mab Huw Cae Llwyd. Yn ôl pob tebyg, fe'i ganed ym Mrycheiniog. Ychydig a ganodd, ac yn ôl ei dystiolaeth ef ei hun, ni honnodd ei fod yn fardd mawr. Bu yn Rhufain gyda'i dad yn 1475. Canodd foliant Syr Tomos Fychan, ond gwelir mai ymarferiadau yw ei ganu gan amlaf, ac nid oedd gystal bardd â'i dad.
IEUAN ap IEUAN ap MADOG (fl. 1547-87), copïydd llawysgrifau fel ' Ystori Owain ab Urien,' ' Ystori y Llong Foel,' a ' Saith Doethion Rhufain.' Ef hefyd a ysgrifennodd y copi anghyflawn o'r ' Marchog Crwydrad ' yn llawysgrif Llanstephan 178. Dywedai Egerton Phillimore mai o gylch 1575 yr ysgrifennwyd hon, ond y mae'n rhaid ei gosod ryw 10 mlynedd yn ddiweddarach. Cyhoeddwyd Le Voyage du chevalier errant, gan Jehan de Cartheny, yn Antwerp yn 1557. Cyfieithwyd
IEUAN ap RHYDDERCH ap IEUAN LLWYD (fl. 1430-70), uchelwr a bardd mab Rhydderch ap Ieuan Llwyd o Barc Rhydderch ym mhlwyf Llanbadarn Odyn, gŵr cyfoethog a ddaliai swydd o dan y brenin yng Ngheredigion yn 1387. Dywedir yn Dwnn, i, 28, mai mam ' Ieuan ap Rhydderch ab Ieuan Llwyd y prydydd ' oedd Annes, ferch Gwilym ap Phylip ab Elidir. Eithr yn Dwnn, i, 45, 85 dywedir mai dwywaith y priododd Rhydderch ap Ieuan Llwyd, sef (1) â Marged ferch Gruffydd Gryg ab Ieuan
IEUAN DRWCH y DARAN (fl. c. 1370-1400?), bardd Cyhoeddwyd enghraifft o'i waith, sef proffwydoliaeth, yn The Myvyrian Archaiology of Wales, i, 554. Priodolwyd proffwydoliaeth arall yn Peniarth MS 58 i'r 'brawd Ieuan,' ac awgrymwyd mewn man arall (Early Vaticinatory Material …) mai Ieuan Drwch y Daran oedd hwnnw.
IEUAN GETHIN ap IEUAN ap LLEISION (fl. c. 1450), bardd ac uchelwr . Cadwyd llawer o'i farddoniaeth, ac yn ei phlith gywydd i Owain Tudur o Benmynydd, a gyfansoddwyd pan garcharwyd ef yn Newgate, cywydd marwnad i blant y bardd sydd hefyd yn ddychan i'r nodau a'u lladdodd, cywydd i'w fab, ac awdl farwnad i un o'i ferched. Ymddengys mai ffug yw hanes 'Iolo Morganwg' am Ieuan, sef amdano'n ymladd o blaid Owain Glyndwr ym Morgannwg, yn gorfod ffoi i Fôn, a chael dychwelyd
IFOR HAEL Dyma'r enw a roes Dafydd ap Gwilym i'w brif noddwr Ifor ap Llywelyn o Fasaleg, sir Fynwy. Er ein bod wedi cynefino â galw'r lle yn 'Maesaleg' mae profion pendant mai 'Bassalec,' 'Basselec,' oedd yn y 12fed ganrif (gweler 'Llyfr Llandaf,' 273, 319, 329, 333) a chyn hynny. Ceir ach Ifor yn Peniarth MS 133 (R. i, 833) (180), 'tredegyr ymassalec,' 181, 'Gwern y klepa ymassalec,' sef 'ym Masaleg,' ac
ILLINGWORTH, LESLIE GILBERT (1902 - 1979), cartwnydd gwleidyddol Americanaidd Draper Hill ddathlu gyrfa Illingworth yn Illingworth on Target (1970). Mae casgliad mawr o waith Illingworth ar gael ar-lein gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru. Gyda'i acen Morgannwg gref, roedd yn amlwg i bawb mai Cymro oedd Illingworth, ac ef oedd yr ysbrydoliaeth ar gyfer y ffermwr o Gymro 'Organ Morgan' yn strip comig 'Flook' Wally Fawkes. Serch hynny, ychydig iawn o elfen Gymreig oedd i waith
ILLTUD (c. 475 - c. 525), sant Celtig ac un o sefydlwyr mynachaeth ym Mhrydain Newydd, ac ymhob cangen o athroniaeth (gwybodaeth) - barddoniaeth a rheitheg, gramadeg a rhifyddeg; yr oedd yn hynod am ei ddoethineb a chanddo allu i ragfynegi digwyddiadau i ddyfod.' Oddi wrth gyfeiriadau ym mucheddau saint eraill a ysgrifennwyd gryn lawer yn ddiweddarach ac o astudio'r 'Vita Iltuti' ei hunan gellir casglu mai yn Llanilltud Fawr ym Mro Morgannwg yr oedd yr ysgol enwog hon ac y bu
INGRAM, JAMES (d. 1788), cynghorwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a gweinidog gyda'r Annibynwyr wedyn sôn amdano ef. Tebyg mai aelod o'r eglwys (led-Fethodistaidd) honno oedd Ingram, ac y byddai'n pregethu'n gynorthwyol ynddi ac yn yr ardaloedd cyfagos.

Search results

685 - 696 of 1877 for "Mai"