Dictionary of Welsh Biography

MAELGWN ap RHYS (c. 1170 - 1230), arglwydd Ceredigion tir hwn wedi iddo helpu John i ennill buddugoliaeth ar Lywelyn yn 1211 a barodd iddo, y mae'n fwy na thebyg, fynd drosodd ac ymuno â phlaid Llywelyn. Gwelir, fodd bynnag, nad oedd cred Llywelyn ynddo ddim yn ddiysgog oblegid pan aethpwyd i rannu tiroedd yr arglwydd Rhys o dan nawdd Llywelyn yn 1216 cadwyd Maelgwn allan o'r holl diroedd uwchlaw afon Aeron. Bu farw yn Llannerch Aeron yn 1230; claddwyd
OWAIN ap GRUFFYDD (d. 1236), tywysog Deheubarth 1216 (gweler Llywelyn I) cafodd diroedd y tu uchaf i afon Aeron hefyd a phan fu Rhys Ieuanc farw yn 1222 estynnwyd y rhain i gynnwys y rhan fwyaf o ogledd Ceredigion. Bu farw yn Ystrad Fflur 18 Ionawr 1236 a chladdwyd ef yn ochr ei rieni a'i frawd. Dilynwyd ef gan un mab - Maredudd.
PRYSE family Gogerddan, ganodd Lewis Trefnant pan aeth DAFYDD LLWYD ar bererindod i Rufain; ceir yn yr un llawysgrif gywydd gan Gutyn Coch Brydydd i Dafydd Llwyd a'i fab Rhys. Hen-ewythr Dafydd Llwyd, y mae'n debyg, ydoedd IEUAN AP RHYDDERCH AP IEUAN LLWYD, Glyn Aeron, gŵr bonheddig a bardd; ef a bioedd Llyfr Gwyn Rhydderch (Peniarth MS 4 a Peniarth MS 5) ar un adeg. (Ni wyddys ar hyn o bryd pa le y mae Llyfr Gwyrdd Gogerddan
REES, JOHN SEYMOUR (1887 - 1963), gweinidog (A) ac awdur manwl a lloffwr di-ail. Gadawodd ar ei ôl tua 50 cyfrol wedi eu teipio'n ddifefl a'u rhwymo'n ddestlus ganddo ef ei hun (NLW MSS 18628-18865; NLW MS 18866E llythyron ato). Cynhwysant gasgliadau o emynau, hanes emynwyr, beirdd, pregethwyr (yn arbennig gweinidogion (A) De Morgannwg hyd 1939); a straeon, hanes ac enwogion dyffryn Aeron, yn enwedig Ysgol Neuadd-lwyd. Lluniodd hefyd fynegeion i'r Beirniad
RHYDDERCH AB IEUAN LLWYD (c. 1325 - cyn 1399?), cyfreithiwr a noddwr llenyddol Roedd Rhydderch yn fab i Ieuan Llwyd ab Ieuan ap Gruffudd Foel o Lyn Aeron ger Llangeitho ac Angharad Hael merch Rhisiart ab Einion o Fuellt, ac yn ddisgynnydd o linach frenhinol Ceredigion a thrwy ei fam-gu a'i orhenfam o Rys ap Gruffydd (bu farw 1197), Arglwydd Deheubarth a phen-noddwr Abaty Ystrad Fflur. Roedd y teulu yn noddwyr blaenllaw i'r beirdd, ac fe gomisiynodd Gruffudd ac Efa, plant
THOMAS, ALBAN (d. 1740?), clerigwr, bardd, a chyfieithydd London. Rhydd S. R. Meyrick (The History and Antiquities of the County of Cardigan) hanes sut y bu iddo briodi'r ferch y dymunai Moses Williams ei phriodi; ei ail wraig oedd Margaret Jones, Tyglyn Aeron, Sir Aberteifi, merch siryf sir Aberteifi.
THOMAS, THOMAS EMLYN (Taliesin Craig-y-felin; 1822 - 1846), gweinidog Undodaidd, bardd, ysgolfeistr Ganwyd fis Tachwedd 1822 yn Penygraig (Pengraigwnda), plwyf Penbryn, Sir Aberteifi, yn fab i David ac Elizabeth Thomas. Addysgwyd yn yr ysgol a gedwid drwy haelioni'r rheithor yn Troedyraur, Ffrwd-y-fal, a Choleg Caerfyrddin (1839-43). Ordeiniwyd yn weinidog eglwysi Undodaidd Cribin a Chiliau Aeron yn 1843 (gweler Seren Gomer, 1843, 275), ac fe gadwodd ysgol yng Nghribin drwy'r cyfnod yma. Yr
TUDUR ALED (fl. 1480-1526), bardd , fel y dengys y marwnadau iddo, ac yn abid y Brodyr Llwydion, abid a gymerth, yn ôl arfer llawer yn yr oes honno, yn ei afiechyd olaf (gweler op. cit., II, 725, 15-25, 729, 23-6, 735, 9-14). Yn ei farwnad iddo, dywed Raff ap Robert ' Mae'n brudd llu am un bardd llwyd, O bur addysg, a briddwyd; Aeron o gorff yr un gŵr, Un i Dduw yn weddiwr; Dyna roi un da'n i raid, Syr Siôn, rhag siars i enaid; Peri
VAUGHAN family Brodorddyn, Bredwardine, ') a Dafydd Nanmor ('Lloegr gronn hyd Aeron'). Canodd Lewis Glyn Cothi hefyd i LEWIS AP GWATCYN gan ei alw yn Roland Llanbedr-castell-Paen a Rhiwlen ('Trigaf i gymryd ragawr'). Yn ôl Lewis Dwnn, disgynnai Fychaniaid y Bontfaen, Sir Benfro, o fab arall, John Vaughan. Dywedir hefyd mai plentyn gordderch i Watcyn Fychan oedd John Vaughan, tad Syr Hugh Johneys, Marchog y Bedd, 1441. Etifedd Watcyn Fychan
WILLIAMS, GRIFFITH JOHN (1892 - 1963), Athro prifysgol ac ysgolhaig Cymraeg (A) am dros 50 mlynedd a hefyd yn ysgrifennydd yr eglwys; bu farw yn 1931 yn 87 mlwydd oed. Yr oedd tad John Williams yn disgyn o'r Dafisiaid, teulu o ofaint yn Nyffryn Aeron a phriododd ferch teulu nodedig o seiri coed a cherddorion ym mro Cellan. O Ddyffryn Aeron hefyd y deuai mam G. J. Williams, hithau'n ferch i Elizabeth Griffiths, gwraig y dywedir ei bod yn prydyddu llawer, er nad ymddengys
WILLIAMS, JAC LEWIS (1918 - 1977), addysgydd, awdur Ganwyd 20 Gorffennaf 1918 yn fab i John a Sarah Ellen Williams, Aber-arth. Yn Lôn Llanddewi, Aberarth y ganwyd ef yng nghartref ei fam (yr oedd ei rieni wedi priodi yn Llanddewi ym mis Mai y flwyddyn honno). Ffermwyr yn Nhynbedw, Ciliau Aeron, oedd ei rieni. Pan oedd Jac yn bedair oed, symudodd y teulu i Gaebislan, Aber-arth, nid nepell o'r Lôn. Hanai ei dad o deulu Dolau Aeron, Llangeitho. Roedd

Search results

25 - 35 of 35 for "Aeron"