Dictionary of Welsh Biography

EDMUND-DAVIES, HERBERT EDMUND (1906 - 1992), cyfreithiwr a barnwr Ffiwsilwyr Brenhinol Cymru yn Rhagfyr 1940, ond fe'i trosglwyddwyd yn ddiweddarach i Adran y Barnwr Adfocad Cyffredinol. Er gwaethaf ymyrraeth y rhyfel, ni chollodd gyswllt â gwaith cyfreithiol anfilwrol. Yn 1942 fe'i penodwyd yn Gofiadur Merthyr Tudful, ac yn 1944 fe'i penodwyd i'r un swyddogaeth dros Abertawe. Arhosodd yn y swydd honno tan 1953. Yn y cyfamser, yn 1943, cafodd sidan ac yn 1948 daeth yn
EDWARDS, ARTHUR TRYSTAN (1884 - 1973), pensaer ac arloeswr cynllunio trefi Ganwyd 10 Tachwedd 1884 ail fab Dr William Edwards, Arolygwr Ysgolion ei Fawrhydi, ac yna Prif Arolygwr y Bwrdd Canol, ym Merthyr Tudful, Morgannwg. Addysgwyd ef yn ysgol Clifton a Choleg Hertford, Rhydychen, lle y graddiodd gydag anrhydedd yn y 'Moderations' Mathemateg ac yn yr ysgol 'Greats' terfynol. Oherwydd ei ddiddordeb byw yn y celfyddydau gweledol, ac mewn pensernïaeth yn arbennig
EL KAREY, YOUHANNAH (1843/4 - 1907), cenhadwr , Arberth, Hwlffordd, Glyn-nedd, Tredegar, Llanelli, Glynebwy, Merthyr Tudful, ac Aberdâr. Nodwyd ei ddarlithiau mewn nifer o bapurau newydd ar y pryd, gan amlaf â pharch mawr a diddordeb brwd, a sonnir amdano fel un a oedd yn adnabyddus iawn yng Nghymru. Siaradodd am ei waith cenhadol ac am ei fywyd ym Mhalesteina, a diddanodd ei gynulleidfaoedd gyda gwisgoedd a chaneuon. Cafwyd sawl sylw am ei bryd a'i
EMERY, FRANK VIVIAN (1930 - 1987), daearyddwr hanesyddol Ganed Frank Emery ar 15 Mehefin 1930 yng nghartref ei rieni yn Stryd Mownt, Tre-gwyr, Sir Forgannwg. Ganed ei fam Bronwen Myfanwy (Williams gynt) ym Merthyr Tudful yn 1897. Ganed ei dad, William ('Bill') Emery (1897-1962), ym Mhentrebach, Merthyr Tudful, Sir Forgannwg. Ar enedigaeth Frank, cricedwr proffesiynol oedd ei dad: batiwr llaw dde a bowliwr llaw dde cyflymdra cymedrol. Ym mlynyddoedd
EVANS, DAVID (1879 - 1965), gwas sifil ac emynydd yng Nghynwil Elfed, Sir Gaerfyrddin hyd 1913. Ond erbyn hynny yr oedd wedi penderfynu newid llwybr ei yrfa oherwydd yn 1912 yr oedd wedi sefyll Arholiad y Gwasanaeth Sifil ar gyfer staff allanol Comisiwn Yswiriant Cenedlaethol Cymru. Gosodwyd ef yn gyntaf ar restr yr ymgeiswyr llwyddiannus a chychwynnodd ar ei ddyletswyddau ddechrau 1914. Treuliodd y saith mlynedd nesaf yn gweithio ym Merthyr Tudful
EVANS, HORACE (y BARWN EVANS cyntaf o FERTHYR TUDFUL), (1903 - 1963), meddyg Ganwyd 1 Ionawr 1903 ym Merthyr Tudful, Morgannwg, yn fab hynaf i'r cerddor Harry Evans a'i wraig Edith Gwendolen (ganwyd Rees). Yn fuan wedi ei eni symudodd y teulu i Ddowlais, lle'r oedd ei dad-cu yn fferyllydd, ac eilwaith i Lerpwl. Addysgwyd ef yng Ngholeg Lerpwl ac wedi marw ei dad yn ifanc yn 1914 bu yn Ysgol Gerdd y Guildhall am bedair blynedd ac yn y City of London School. Ar feddygaeth
EVANS, JOHN VICTOR (1895 - 1957), bargyfreithiwr dod yn ail o dri gan gasglu 37% o'r bleidlais. Gwnaeth ymgais arall i fynd i'r senedd mewn is-etholiad ym Merthyr Tudful yn 1934, pryd y daeth yn ail i S.O. Davies, o bedwar o ymgeiswyr, gyda phleidlais o dros ddeng mil. Yn 1930 penodwyd ef yn ddarlithydd yn adran y gyfraith yng Ngholeg y Brifysgol yn Aberystwyth, ond ymddeolodd yn 1935 i ailgydio yn ei alwedigaeth fel bargyfreithiwr. Yr oedd ganddo
FRANCIS, JOHN OSWALD (1882 - 1956), dramodydd Ganwyd 7 Medi 1882 yn fab David Francis, Dowlais, Morgannwg, a'i briod Dorothy (ganwyd Evans). Yr oedd yn un o ddisgyblion cyntaf ysgol ganolradd Merthyr Tudful a graddiodd yn Aberystwyth a'r Sorbonne, cyn mynd yn athro i ysgol sir Glynebwy, ac wedyn i ysgol ramadeg Holborn, Llundain. Ar ôl bod yn y fyddin yn Rhyfel Byd I aeth i'r gwasanaeth sifil, yn swyddog yn y Mudiad Cynilo Cenedlaethol
GOLDSWAIN, BRYNLEY VERNON (1922 - 1983), chwaraewr rygbi'r gynghrair Ganwyd Bryn Goldswain ar 3 Awst 1922 ym Merthyr Tudful yn fab i Reginald Stephen Goldswain, glöwr ac yna plismon a fu farw yn ŵr ifanc, a'i briod Catherine (née Jones, 1897-1981). Symudodd y teulu i fyw i Aber-craf, yng Nghwm Tawe, pan oedd Bryn yn bedair oed. Addysgwyd ef yn lleol ac yn Ysgol Ramadeg Ystalyfera. Chwaraeodd rygbi'r undeb i dîm Aber-craf, cyn mynd i weithio i gwmni o gyfrifyddion
GUEST, y FONESIG CHARLOTTE ELIZABETH (1812 - 1895), cyfieithydd, gwraig busnes a chasglydd i'w dau frawd iau a'i hanner-chwiorydd. Dysgodd Arabeg, Hebraeg a Pherseg ei hunan. Dechreuodd gadw dyddlyfr pan oedd yn naw oed a gydag un bwlch o lai na phedair blynedd cadwodd hwn nes ei bod yn 79 gan ysgrifennu am hyd at awr bob dydd. Mae'n darn gwerthfawr o hanes cymdeithas. Wedi cyfarfod (yn Llundain) â Josiah John Guest, y meistr gwaith haearn Cymreig ac AS Merthyr Tudful, priododd y Fonesig
HARRIS, WILLIAM HENRY (1884 - 1956), offeiriad ac Athro Cymraeg Coleg Dewi Sant Llanbedr Pont Steffan, Ceredigion Ganwyd 28 Ebrill 1884 ym Mhantysgallog, Dowlais, Morgannwg, mab John ac Anne Harris. Cafodd ei addysg yn ysgol sir Merthyr Tudful, a Choleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, lle'r enillodd ysgoloriaeth Traherne a dyfod yn brif fyfyriwr yn ogystal ag ennill gwobrau Creaton am draethodau Cymraeg a Saesneg. Graddiodd gydag anrhydedd dosbarth I yn Gymraeg, 1910, ac aeth i Goleg Iesu, Rhydychen gydag
HOOSON, HUGH EMLYN (1925 - 2012), gwleidydd Rhyddfrydol a ffigwr cyhoeddus Sir Feirionydd, 1960-67, ac yna yn Gadeirydd arno, 1967-72. Penodwyd ef yn Gofiadur Merthyr Tudful yn gynnar ym 1971 ac yn Gofiadur Abertawe yng Ngorffennaf yr un flwyddyn. Etholwyd ef yn Arweinydd Cylchdaith Cymru a Chaer, 1971-74. Etholwyd Emlyn Hooson yn Aelod Seneddol dros Sir Drefaldwyn mewn isetholiad a ymladdwyd yn frwd ym mis Mai 1962, ac a achoswyd gan farwolaeth cyn-arweinydd y blaid

Search results

13 - 24 of 62 for "Tudful"