Dictionary of Welsh Biography

GRIFFITHS, ANN (1776 - 1805), emynyddes Eurgrawn 1959-60, ac yn Ann Griffiths a'i theulu (1963). Priodwyd Jane yn 1794 â Thomas Jones, siop Ty Cornel, Llanfyllin, a merch i'w hwyr John Jones oedd Margaret Jane Jones, priod y gweinidog a'r llenor Owen Jones (1833 - 1899); bu hi farw yn Ionawr 1909. Yr oedd yn hoff o fywyd ysgafn yn ei hieuenctid, ond dwysaodd ar ôl gwrando ar Benjamin Jones, Pwllheli, yn pregethu. Ymunodd â'r seiat
GRIFFITHS, DAVID ROBERT (1915 - 1990), gweinidog ac ysgolhaig Beiblaidd Lladin a gyhoeddodd Gwasg Prifysgol Cymru dan olygyddiaeth J. Gwyn Griffiths yn 1962. Yn 1944 priododd â Gladys Owen, a anwyd ym Mhontllan-fraith, sir Fynwy, merch i John Owen, Prifathro Coleg Caerllion-ar-Wysg. Ganed iddynt un ferch, Petra. Roedd Gladys Griffiths wedi graddio mewn Ffrangeg yng Ngholeg Somerville, Rhydychen, ac yn athrawes Ffrangeg yng Nghasnewydd adeg ei phriodas. Ar hyd ei hoes, gyda
GRIST, IAN (1938 - 2002), gwleidydd Ceidwadol yr ymgeisydd Llafur. Yn etholiad cyffredinol 1992, yn unol â'r disgwyl hyd yn oed ganddo ef ei hun, collodd y sedd i'r ymgeisydd Llafur John Owen Jones - rhan o grebachu etholiadol y Blaid Geidwadol yng Nghymru. Roedd Ian Grist yn dal, yn hynaws, ac at ei gilydd yn boblogaidd iawn. Bu'n ysgrifennydd preifat seneddol, 1979-81, i Nicholas Edwards, yr ysgrifennydd gwladol dros Gymru ar y pryd, ond
GRUFFYDD ap GWENWYNWYN (d. 1286 neu 1287), arglwydd Powys Uchaf y cynllwyn rhemp yn erbyn bywyd Llywelyn a chynllwyn y bu i Hawys a'i mab Owen gyfran ynddo. O Amwythig, lle y llochesai yn ystod ei drydedd alltudiaeth, parhaodd Gruffydd, efallai gyda rhyw gymaint o anogaeth gan y brenin, i beri blinder i Lywelyn a thrwy hynny i achosi, mewn rhan, ryfel y flwyddyn 1277. Wedi iddo gael ei ail sefydlu yn ei arglwyddiaeth ym Mhowys wedi i Lywelyn gael ei ddarostwng
GRUFFYDD ap IEUAN ap LLYWELYN FYCHAN (c. 1485 - 1553), bardd ac uchelwr , Mostyn; merch o'r wraig gyntaf oedd y brydyddes, ' Ales ferch Gruffydd ab Ieuan,' y cyfeirir ati yn y geiriadur hwn; o'r briodas hon hefyd y deillia teuluoedd Davies (Llannerch) a Davies-Cooke (Gwysanau). Yr ail wraig oedd Alice (Ales), merch John Owen Llansantffraid; o'r ail briodas y daeth teulu Griffith (Garn a Phlas Newydd). Disgrifir prydyddes arall, Catrin, yn ferch Gruffydd ap Ieuan; gweler
GRUFFYDD ap MADOG (d. 1191) mab Madog ap Maredudd a Susanna, merch Gruffydd ap Cynan, a sylfaenydd prif linach deyrnasol gogledd Powys yn ystod y 13eg ganrif. Pan rannwyd y dalaith yn ddwy adran o ddylanwad ar farwolaeth Madog ap Maredudd yn 1160, yr oedd tiroedd i'r gogledd o'r Rhaeadr yn agored i gael eu rhannu unwaith yn rhagor cydrhwng Gruffydd a'i frodyr; gweler Owain Fychan ac Owen Brogyntyn. Ei gyfran ef oedd Maelor
GRUFFYDD, JEREMY (fl. tua chanol y 17eg ganrif), bardd Disgrifir ef fel o blwyf Cerrig y Drudion, sir Ddinbych. Dywedir bod peth o'i waith yng nghasgliad Ffoulke Owen, Cerdd Lyfr, 1686. Ceir cerdd o'i eiddo yn T. Jones, Carolau a Dyriau Duwiol, 1696, a pheth o'i waith yn NLW MS 5545B a Cwrtmawr MS 127B.
GRUFFYDD, OWEN (c. 1643 - 1730), bardd a hynafiaethydd ddarnau mwy poblogaidd fel carolau Nadolig. Ceir darnau o'i waith yn Carolau a Dyriau Duwiol, 1696, Blodeu-Gerdd Cymry, 1759, ac yn Gwaith Owen Gruffydd (gol. O. M. Edwards), 1904. Ceir llawer o'i waith mewn llawysgrifau yn yr Amgueddfa Brydeinig a Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Yn ei henaint collodd ei olwg, ac ysgrifennai ei gyfeillion ei farddoniaeth drosto. Claddwyd ef ym mynwent Llanystumdwy 6
GRUFFYDD, ROBERT (1753 - 1820), cerddor Ganwyd ym Mhencefn, Llanbeblig, Sir Gaernarfon. Adwaenid ef dan yr enw ' Cantwr Salmau,' am yr arferai fynd oddi amgylch yr eglwysi i ddysgu i'r bobl ganu salmau. Tystia Owen Williams o Fôn yn ei Gamut i'w allu cerddorol, a chredai iddo gyfansoddi amryw donau i Brenhinol Ganiadau Seion (Owen Williams). Efe a gyfansoddodd ' Difyrwch gwyr Caernarfon ' a ' Difyrwch gwyr y Gogledd ' (a geir yn y
GRUFFYDD, ROBERT GERAINT (1928 - 2015), ysgolhaig Cymraeg a'r gramadegydd ansad hwnnw o'r ddeunawfed ganrif, William Owen Pughe, ond er mor sylfaenol y gwahaniaeth crebwyll ysgolheigaidd rhwng Geraint Gruffydd ac yntau, eto mewn rhyw ffordd ddirgel bron, ymglywai Geraint â galwad ymchwil ac ysgolheictod yn Egryn a mawrygai mai yno y bu dechrau'r daith. Ymhen ychydig flynyddoedd symudodd y teulu i fferm ymchwil arbrofol Pwllpeiran, Cwm Ystwyth, yng ngogledd
GRUFFYDD, WILLIAM JOHN (1881 - 1954), ysgolhaig, bardd, beirniad a golygydd ar Ddafydd ap Gwilym (1935). Cymwynas arall Gruffydd mewn perthynas ag astudio llenyddiaeth Gymraeg oedd paratoi detholiadau o gerddi. Y cyntaf oedd Cywyddau Goronwy Owen (1907). Casgliad oedd Y Flodeugerdd newydd (1909), o gywyddau beirdd yr uchelwyr - llyfr i'w ddefnyddio mewn dosbarth yn hytrach na gwaith ysgolheigaidd fanwl. Yna caed Blodeuglwm o englynion [1920], gyda rhagymadrodd yn egluro
GUEST, y FONESIG CHARLOTTE ELIZABETH (1812 - 1895), cyfieithydd, gwraig busnes a chasglydd , Evan Jenkins. Gan weithio gyda'r clerigwyr Cymreig, Parchgn Thomas Price ('Carnhuanawc') a John Jones ('Tegid') yn arbennig, a chan dynnu ar ymchwil wedi'i hysbrydoli gan yr adfywiad Rhamantaidd a gwaith cyfieithu William Owen Pughe, dechreuodd y Fonesig Charlotte gopïo a throsi i'r Saesneg un ar ddeg o chwedlau Cymraeg canoloesol o Lyfr Coch Hergest, sef pedair cainc y Mabinogi, tair Rhamant

Search results

193 - 204 of 877 for "Owen"