Dictionary of Welsh Biography

VAUGHAN, EDWIN MONTGOMERY BRUCE (1856 - 1919), pensaer welliant yn eu cronfeydd sicrhawyd bod llawer o eglwysi Bruce Vaughan a godwyd ym mlynyddoedd cynnar yr ugeinfed ganrif yn rhagori ychydig ar y safon arferol, gydag enghraifft dda yn Eglwys yr Holl Saint, Y Barri. Bu'n gyfrifol hefyd am gyflawni gwaith helaethu neu atgyweirio tuag ugain o eglwysi. Cydnabyddir ar y cyfan mai ei gamp fwyaf fel adeiladydd eglwysig oedd eglwys S. Iago Fawr, y Rhath, ardal
VAUGHAN, HENRY (1621 - 1695), bardd ffugenw ' Eugenius Philalethes ' (felly cymysgir ef yn fynych â chyfriniwr arall, a'i galwai ei hunan yn ' Eirenaeus Philalethes'), a phriodolir llyfrau eraill iddo. Sgrifennodd hefyd gryn swm o farddoniaeth, yn Lladin ac yn Gymraeg. Nid yn unig fe'i cyfrifai ei hunan yn Gymro, ond fe ddywed mai Cymraeg oedd ei famiaith (Hutchinson, op.,cit., 26).
VAUGHAN, Syr JOHN (1603 - 1674), barnwr ymosodiadau ar Clarendon yn 1667. Cafodd ddyrchafiad sydyn ym Mai 1668 i fod yn brif farnwr llys y Common Pleas, a gwnaed ef yn farchog. Enillodd enwogrwydd arhosol am ei ddyfarniad pwysig yn ' Bushell's Case ', na ddylid cosbi rheithwyr am roddi dedfryd yn groes i gyfarwyddyd y barnwr. Bu'n gyfeillgar â rhai o ddynion disgleiriaf ei oes - John Selden, a gyflwynodd iddo ei Vindiciae Maris Clausi; Thomas
VAUGHAN, RICE (d. 1670), cyfreithiwr ac awdur llysoedd Sesiwn Fawr Cymru yn siroedd Dinbych a Threfaldwyn. John Edisbury a ddaliai'r swydd cyn dewis Vaughan iddi; gweler y manylion yn Calendar of State Papers, Domestic Series, 1653-4, ac yn W. R. Williams, op. cit. Bu Vaughan yn gwasnaethu'r pwyllgor a oedd yn delio â 'sequestration.' Yn ddiweddarach, sef o tua Mai 1665 hyd 1667 (?), bu yng ngharchar Twr Llundain. Rice Vaughan oedd awdur y tri
VAUGHAN, ROBERT (1592? - 1667), hynafiaethydd a pherchen llyfrgell enwog Hengwrt the Board of Celtic Studies, vi, 157. Yr unig waith a gyhoeddodd oedd llyfryn yn dwyn y teitl British Antiquities Revived (Rhydychen, 1662). Ei gynnwys yw gwrthddadl yn erbyn casgliad Syr Thomas Canon mai Cadell oedd mab hynaf Rhodri Mawr ac felly fod tywysogion Deheubarth yn cael blaenoriaeth ar dywysogion Gwynedd, cywiriad yn ach iarll Carbery fel y ceir hi yn Cambria Triumphans Percy Enderbie gan
VAUGHAN, ROWLAND (c. 1590 - 1667) Caer Gai,, bardd, cyfieithydd, a Brenhinwr Mab hynaf John Vaughan a'i wraig Ellen, merch Hugh Nanney o Nannau yn Sir Feirionnydd. Hanoedd y teulu (gweler J. E. Griffith, 3) o Fychaniaid Llwydiarth yn Sir Drefaldwyn, ac ymddengys (B.M. Harl. MS. 1973) mai taid Rowland Vaughan oedd y cyntaf o'r teulu i feddiannu Caer Gai. Ganed Rowland Vaughan tua 1590 a threuliodd beth amser yn Rhydychen er nad oes hanes iddo dderbyn gradd yno. Priododd
VAUGHAN, Syr THOMAS (d. 1483), milwr, swyddog llys, llysgennad, siambrlen tywysog Cymru Nid oes sicrwydd hollol am ei dras. Y farn fwyaf cyffredin yw mai mab ydoedd i Syr Rhosier Fychan, Tre'r Tŵr, sir Frycheiniog (gweler yr ysgrif ar y teulu), o ferch Prior Coch, Abergafenni. Ni ellir cytuno â'r History of parliament (1439-1509) mai etifedd Syr Rhosier ydoedd. Caniatawyd breiniau dinesig iddo fel Cymro gan y Cyngor Cyfrin ar gais arglwydd Somerset ac Adam Moleyns, 30 Mawrth 1442/3
VAUGHAN-THOMAS, LEWIS JOHN WYNFORD (1908 - 1987), darlledwr, awdur a gwr cyhoeddus Chyngor Gwasanaethau Cymdeithasol De Cymru yn 1934. Yn 1937 ymunodd ag Adran Ddarlledu Allanol y BBC yng Nghaerdydd, swydd ddelfrydol iddo gan na ddisgwylid iddo ddefnyddio sgript. Ar ddechrau'r Ail Ryfel Byd trosglwyddwyd ef fel gohebydd gartref y BBC i Lundain, ac yn 1942 ar ôl bod yn sylwebydd ar y bomio mawr yn Llundain, penodwyd ef yn ohebydd Rhyfel. Daeth yn fuan yn adnabyddus, gan mai ef oedd
VIVIAN, HENRY HUSSEY (barwn Swansea 1af), (1821 - 1894), diwydiannwr ac arbenigwr mewn gweithio meteloedd a mwynau gynhyrchu asid sylffurig o fwg copr ac yn 1871 adeiladodd waith y White Rock, gerllaw Abertawe, i ddelio â mwynau a oedd yn rhoddi arian. Nid gormodiaith yw dywedyd mai ei ymdrechion ef a wnaeth i Abertawe gael ei galw 'the metallurgical centre of the world.' Yr oedd i Vivian ddiddordebau eraill heblaw trin meteloedd a mwynau. Ef oedd cadeirydd cyntaf cyngor sir Forgannwg. Ar ôl streic glöwyr De Cymru yn
WADE-EVANS, ARTHUR WADE (1875 - 1964), offeiriad a hanesydd Genedlaethol Cymru, ynghyd â'i lawysgrifau eraill a chyfrolau o'i lyfrgell gyda'i sylwadau ar ymyl y ddalen. JOHN THOMAS EVANS ('Tomos ap Titus', 1 Awst 1869-10 Mai 1940 rheithor Crefydd Hanes a Diwylliant Brawd hŷn iddo, a addysgwyd yn Llanymddyfri, Coleg Diwinyddol Llundain a Choleg S. Ioan, Caergrawnt, yn rheithor Stow-on-the-Wold (1899-1939) a daeth yn adnabyddus am ei wyth cyfrol ar lestri arian eglwysi
WALLACE, ALFRED RUSSEL (1823 - 1913), naturiaethwr a hyrwyddwr diwygiadau cymdeithasol marcio papurau arholiad. Ar hyd ei oes bu gan Darwin gryn barch at alluoedd Wallace fel naturiaethwr ac ef fu'n bennaf gyfrifol am ddwyn perswad ar y Llywodraeth i ddyfarnu pensiwn bach i Wallace. Tebyg mai ei ymwneud â chynifer o fudiadau a chredoau anuniongred fu un o'r rhesymau paham na chafodd Wallace ei ethol yn FRS tan 1893. Ond nid oedd anrhydeddau o'r fath yn golygu ryw lawer iddo ac o 1889
WALTER, HENRY (1611 - 1678), pregethwr Piwritanaidd, Annibynnwr Llantarnam yng Ngorffennaf 1660. Awgryma'r hanes mai yn Llantarnam yr oedd yn byw; dywed ysbiwyr 1669 ar ei ben mai ym Mharc y Pil yr oedd ei gartref, lle y rhoddai loches i addolwyr Anghydffurfiol (yn Llantarnam yr oedd y Parc, ac nid yng Nghaerlleon fel y dywedent hwy); pan gafodd drwydded o dan Ddeclarasiwn 1672, dywedid yn eglur ar honno taw yn Llantarnam yr oedd ei dy (os felly, tenant i Babydd ydoedd

Search results

1681 - 1692 of 1877 for "Mai"