Dictionary of Welsh Biography

SION CENT (1367? - 1430?), bardd Prin y gwyddys dim am ei fywyd. Gellir yn hyderus ddweud mai Siôn Cent oedd ei enw, er ei alw'n Siôn Gwent (er enghraifft gan Gruffydd Robert), yn Siôn y Cent, ac yn Siôn Kemp(t). Gelwir ef hefyd yn Ddoctor yn dra aml yn y llawysgrifau, ond nid yn y rhai hynaf. Y rheswm am yr amrywiaeth hwn yw'r cymysgu a fu yng nghof gwlad ar ororau Cymru a sir Henffordd rhyngddo a'r Dr. John Kent, Caerlleon, a
SION MOWDDWY (fl. c. 1575-1613), bardd Canai fawl i uchelwyr led-led Cymru, o Fostyn i Forgannwg. Arhosai'n hir ym Morgannwg weithiau. Bu ymryson rhyngddo a Meurug Dafydd o Lanisen ynglŷn â chlera yng Ngwent a'r cyffiniau, c. 1575-80, a bu ymryson rhyngddo hefyd a Llywelyn Siôn o Langewydd. Nid enwir mohono ymhlith beirdd eisteddfod Caerwys, 1567; efallai ei fod yn rhy ifanc. Nid oes dim sail i chwedl 'Iolo Morganwg' mai mab i'r
SMITH, THOMAS ASSHETON (1752 - 1828) Y Faenol, Bangor, tirfeddiannwr a pherchennog chwareli partneriaid, a'r diwedd fu iddo ef yn 1820 afael yn yr awenau ei hun. Gwelodd godi nifer y chwarelwyr o ddau gant yn 1820 i wyth gant yn 1826, pryd y cynhyrchwyd ugain mil o dunelli o lechi. Adeiladodd ffyrdd cymwys i'r pwrpas o gludo'r llechi o Ddinorwig i'r Felinheli, i'w hallforio o'r porthladd newydd ('Port Dinorwic') a gynlluniwyd ganddo yno. Bu farw yn ei blas, Tedworth, 12 Mai 1828, a dilynwyd ef fel
SMYTH, RHOSIER (1541 - 1625), offeiriad Pabyddol a chyfieithydd yn Gymraeg Saeson a orfu, a diarddelwyd Smyth o'r coleg am iddo wrthod cymryd ei urddo'n offeiriad a dychwelyd i Loegr yn genhadwr. Tywyll yw ei hanes wedi hyn; efallai iddo gael nawdd gan ei gyfeillion Owen Lewis a Gruffydd Robert. Y mae'n debyg bod rhyw sail i'r honiad a geir yn Y Drych Cristianogawl yn 1585 ei fod yn byw yn Rouen y pryd hwnnw; efallai mai ef oedd y ' Doctor Smythy ' a arwyddodd, ynghyd ag
SOMERSET family Raglan, Troy, Cerrig-hywel, Badminton, Casgwent , Henry. Treiddiodd dylanwad y teulu i orllewin Cymru pan ddaeth ef yn stiward a changhellor Aberhonddu ac yn gwnstabl ei chastell (26 Mai 1523); gwnaethpwyd ef hefyd yn brif farnwr teithiol Casnewydd-ar-Wysg, Gwynllwg, a Machen, sir Fynwy (22 Gorffennaf 1534) a Glamorgan i gyd; cadarnhawyd ei hawliau yn y cylch hwn mewn modd pendant gan Ddeddf Uno Cymru a Lloegr (27 Henry VIII, cap. 26, adran 33
SOMERSET, FITZROY RICHARD (4ydd BARWN RAGLAN), (1885 - 1964), milwr, anthropolegydd, ac awdur house (1964). Fel y daeth yn fwyfwy cysylltiedig â'r Amgueddfa Genedlaethol closiodd ei berthynas â'r cyfarwyddwr, Syr Cyril Fox ac yn y blynyddoedd 1951-54 ymddangosodd y Survey of Monmouthshire houses I a II ar y cyd rhyngddynt. Y mae i'r arolwg bwysigrwydd arloesol. Derbyniad lled anffafriol yn gyffredinol a gafodd ei weithiau anthropolegol, a hynny i raddau am mai cynhennus, cymhleth a rhy eang eu
SPEED, GARY ANDREW (1969 - 2011), pêl-droediwr chynllun hyfforddi ieuenctid Leeds United a daeth yn chwaraewr proffesiynol ar 13 Mehefin 1988. Chwaraeodd ei gêm gyntaf yng Nghynghrair Lloegr ar 6 Mai 1989, gêm gartref ddi-sgôr yn erbyn Oldham Athletic yn yr Ail Adran. Erbyn diwedd y tymor nesaf roedd yn aelod cyson o dîm Leeds a enillodd ddyrchafiad i'r Adran Gyntaf. Enillodd Gary y cyntaf o dri chap dros Gymru dan 21 oed yn erbyn Gwlad Pwyl ar Barc
STANLEY, HENRY EDWARD JOHN (3ydd Barwn Stanley o Alderley ac 2il Farwn Eddisbury), (1827 - 1903), Diplomydd, cyfieithydd ac awdur, pendefig etifeddol ei ymweliad ag Arabia, ond tra bu yno aeth yn groes i gonfensiwn ac i ddymuniadau penodol ei deulu trwy droi at Islam. Cyhoeddwyd y newyddion am ei droedigaeth grefyddol gan amryw bapurau yn Ceylon (Sri Lanka), yn fuan ar ôl i Stanley gyrraedd yno o Arabia ym Mai 1859. Cafwyd yr adroddiad cyntaf yn y wasg Brydeinig ar 11 Mehefin. Honnwyd mewn rhai adroddiadau fod Stanley wedi gwneud yr Hajj, neu
STANLEY, Syr HENRY MORTON (1841 - 1904), arloesydd canolbarth Affrica gynnwys Hanes Bywyd Henry M. Stanley (Dinbych, 1890), a llyfr nid cwbl ddibynnol gan gâr iddo, Cadwalader Rowlands, Henry M. Stanley … his Life from … 1841 to … 1871 (Llundain, 1872). Bu ei dras a'i yrfa fore'n bwnc dadlau am amser maith - gellir priodoli llawer o hynny i'w hwyrfrydigrwydd ef ei hunan i ddadlennu'r ffeithiau. Haerai rhai yn America mai ym Missouri y ganed ef. Cyhoeddwyd yn 1875 The
STENNETT, ENRICO ALPHONSO (1926 - 2011), actifydd cydberthynas hiliol, dyn busnes, dawnsiwr Ganwyd Enrico Stennett ar 9 Hydref 1926 yn Mount Carey, ger Bae Montego, Jamaica, yn fab i Lilian Stennett, menyw wen o deulu a ddaliai blanhigfa yn Jamaica. Cafodd ei fam ei gwrthod gan y rhan fwyaf o'i theulu am iddi gael plant gyda dynion Jamaicaidd du. Mae cofnodion a hanesion teuluol yn ansicr, ond ar sail manylion hunangofiannol ac Archifau Cenedlaethol Jamaica, ymddengys mai Enrico oedd yr
STEPHEN, DAVID RHYS (Gwyddonwyson; 1807 - 1852), gweinidog gyda'r Bedyddwyr ac awdur , 1840; a (4) Joseph Harris ('Gomer'), Casgliad o Hymnau (6ed arg.), 1845. Sefydlodd gylchgrawn o'r enw Morgan Llewelyn's Journal, ac ef oedd golygydd yr ychydig rifynnau ohono a gyhoeddwyd yng Nghasnewydd-ar-Wysg o 1 Mai hyd 31 Gorffennaf 1841. Cyhoeddwyd marwnadau iddo yn (1) W. Downing Evans, The Gwyddonwyson Wreath, 1853; (2) W. Thomas ('Islwyn'), Gwaith Barddonol, 1897, 573-81; a chyda Evan Jones
STEPHEN, EDWARD (JONES) (Tanymarian; 1822 - 1885) wrth y llawysgrif - 'Ionawr 28, 1851 (dechreuwyd), a Mai 28, 1852 (gorffennwyd).' Dug allan y gwaith yn 1855 (y cyfanwaith cyntaf a gyfansoddwyd gan Gymro) mewn saith o rifynnau, a daeth argraffiad diwygiedig allan yn 1887. Rhoddwyd perfformiadau o'r gwaith mewn llawer o ardaloedd Cymru, a bu'r cytganau yn destunau yr eisteddfodau am flynyddoedd. Yn 1856 derbyniodd alwad yn weinidog eglwysi Bethlehem

Search results

1549 - 1560 of 1877 for "Mai"