Dictionary of Welsh Biography

HOLLAND family Arddelwyd y cyfenw hwn gan gynifer o deuluoedd (bawb ond un yng Ngogledd Cymru) fel mai hwylus efallai fydd rhoi crynodeb ohonynt, serch mai ychydig iawn o'u haelodau unigol a hawlia sylw. O Lancashire y tarddodd pob un ohonynt, ond bellach nid yw mor sicr ag y tybid gynt pa beth yn union yw'r cyswllt rhwng y ddwy gainc fawr Gymreig (anhoffus, meddai Thomas Pennant) a'i gilydd. Holandiaid Conwy
HOLLAND, SAMUEL (1803 - 1892), un o arloeswyr y diwydiant llechi yng Ngogledd Cymru, a phrif hyrwyddwr sefydlu ysgol Dr. Williams i ferched yn nhref Dolgellau gan ei dad mewn chwarel lechi newydd yn Rhiwbryfdir yn mhlwyf Ffestiniog. Yn ei hunangofiant (yn NLW MS 4983C, sydd heb ei gyhoeddi - gweler hefyd y MSS. eraill a nodir isod) rhydd Holland fanylion diddorol am ei gysylltiad â'r diwydiant llechi ac am ei ddiddordebau eraill yng Nghymru. Adroddir sut y bu mai ef a ellir ei gyfrif yn brif hyrwyddwr ysgol Dr. Williams, sydd yn rhoddi addysg uwchraddol i
HOLLAND, WILLIAM (1711 - 1761), Morafiad a Methodist cynnar ymddengys ei fod yn medru Cymraeg. Cyn 1732 yr oedd yn Llundain, a chanddo fusnes gweddol helaeth fel paentiwr, yn Basinghall Street. Ymroes i grefydd, a mynychai'r seiat a gedwid ar y dechrau yn nhŷ James Hutton ac wedyn yn Aldersgate Street a Fetter Lane, cyn yr ymwahaniad rhwng Wesley a'r Morafiaid. Ymddengys yn bur sicr mai Hutton oedd y gŵr a ddarllenodd rannau o esboniad Luther ar y Galatiaid, yng
HOMFRAY family, meistri gweithydd haearn Penydarren fe'i hetholwyd yn aelod seneddol dros fwrdeisdref Stafford. Bu farw 22 Mai 1822 yn Llundain, a dygwyd ei gorff i Bassaleg i'w gladdu. Bu ei fab hynaf, SAMUEL GEORGE HOMFRAY, a aned 7 Rhagfyr 1795 ac a fu farw 16 Tachwedd 1882, yn siryf sir Fynwy, 1841, ac yn aldramon a maer Casnewydd-ar-Wysg, 1854-5.
HOOSON, HUGH EMLYN (1925 - 2012), gwleidydd Rhyddfrydol a ffigwr cyhoeddus Sir Feirionydd, 1960-67, ac yna yn Gadeirydd arno, 1967-72. Penodwyd ef yn Gofiadur Merthyr Tudful yn gynnar ym 1971 ac yn Gofiadur Abertawe yng Ngorffennaf yr un flwyddyn. Etholwyd ef yn Arweinydd Cylchdaith Cymru a Chaer, 1971-74. Etholwyd Emlyn Hooson yn Aelod Seneddol dros Sir Drefaldwyn mewn isetholiad a ymladdwyd yn frwd ym mis Mai 1962, ac a achoswyd gan farwolaeth cyn-arweinydd y blaid
HOOSON, ISAAC DANIEL (1880 - 1948), cyfreithiwr a bardd Ganwyd 2 Mai 1880, yn Rhosllannerchrugog, mab i Edward a Harriet Hooson. Yr oedd teulu ei dad yn hanfod yn wreiddiol o Gernyw. Addysgwyd I. D. Hooson yn ysgol fwrdd y Rhos ac ysgol ramadeg Rhiwabon. Yn 1897 aeth i wasanaethu'r Mri Morris & Jones yn Lerpwl, ac yno y bu hyd 1904, pan fu farw ei dad. Yna rhwymwyd ef gyda chyfreithiwr yn Wrecsam, ac arhosodd yno hyd ddechrau'r Rhyfel Mawr cyntaf. Yn
HOOSON, TOM ELLIS (1933 - 1985), gwleidydd Ceidwadol daliodd ei afael ynddi hyd at ei farw ar 8 Mai 1985 yn ei gartref yn Chelsea, Llundain, ar ôl brwydro'n hir yn erbyn cancr. Roedd yn dal i weithio, yn llofnodi llythyrau i'w etholwyr, o fewn ychydig oriau i'w farwolaeth. Cynhaliwyd ei wasanaeth angladdol yn Eglwys Gadeiriol Aberhonddu. Roedd amryw yn ei ystyried yn un swil ac yn un a weithredai ar ei liwt ei hun yn San Steffan. Ond rhoddai sylw'n
HOPCYN ap TOMAS (c. 1330 - wedi 1403), uchelwr a drigai yn Ynysdawy ym mhlwyf Llangyfelach, mab Tomas ab Einion, sef yr Einion hwnnw y mynnai ' Iolo Morganwg ' mai Einion Offeiriad ydoedd. Lluniodd ' Iolo ' bob math o straeon am y teulu hwn, a throes Hopcyn yn fardd, yn awdur rhamantau a damhegion a gramadegau, etc. Ymgais a geir yma i egluro'r cyfeiriadau a geir ato yng nghanu beirdd y 14eg ganrif. Ceir yn ' Llyfr Coch Hergest ' bump o
HOPCYN, WILIAM (1700 - 1741), bardd O Langynwyd yn Nhir Iarll, na wyddom odid ddim amdano. Mynnai ' Iolo Morganwg ' yn ei hen ddyddiau mai ef oedd y gŵr o'r enw hwnnw a gladdwyd yno yn 1741, a derbyniwyd y farn hon gan wŷr y ganrif ddiwethaf. Dywedid hefyd ei fod yn dowr ac yn blastrwr. Er hynny, haerai ' Iolo ' yn ei ddyddiau bore eu bod ill dau yn gyd-ddisgyblion yng ' Nghadair Morgannwg ' yn 1760. Ni ellir bod yn sicr ond o un
HOPE, WILLIAM (fl. 1765) gyfrol ceir y geiriau 'Terfyn Gwaith William Hope neu r Bardd Byddar.' Y mae'n weddol sicr mai camgyflead o argraffiad 1765 yw rhif 4 o dan 1769 yn Llyfryddiaeth y Cymry, ac na fu ail argraffiad.
HOWARD, JAMES HENRY (1876 - 1947), pregethwr, awdur a sosialydd ac ymweld â hwy mewn gwersylloedd milwrol, megis Cinmel. Yr oedd yn bregethwr poblogaidd yn enwedig ymhlith cynulleidfaoedd y De, ac er mai Saesneg oedd ei iaith gyntaf, daeth yn llefarwr ac ysgrifennwr llithrig yn y Gymraeg yn ogystal. Pwysleisiai'r agweddau cymdeithasol ar ddysgeidiaeth yr Efengyl, ac fe'i hystyrid ar un cyfnod yn ddiwygiwr cymdeithasol pur danbaid, ond erbyn iddo ddychwelyd i
HOWEL ap GRUFFYDD (fl. yn ddiweddar yn y 13eg ganrif) Mab Gruffydd ab Ednyfed Fychan. Mewn rhai achau disgrifir ei fam, Gwenllian, fel merch Rhiryd Flaidd; ar gyfrifon amseryddol, fodd bynnag, gellid yn rhwyddach gredu mai yr Howel ab Ifan ap Trahaearn ap Gwgan a enwir mewn achau eraill oedd ei thad. Ynghyd â'i frawd Rhys, tad Syr Gruffydd Llwyd, etifeddodd Howel stadau ei daid yn Deheubarth; yr oedd ei gyfran ef yn cynnwys Llansadwrn, lle yr oedd

Search results

613 - 624 of 1877 for "Mai"