Dictionary of Welsh Biography

PARRY, EDGAR WILLIAMS (1919 - 2011), llawfeddyg digynnwrf a thyner. Gofalodd am ei gleifion a'i hyfforddeion gydag amynedd a thosturi. Ei unig amcanion oedd gwneud y gorau dros ei gleifion a sicrhau bod y sgiliau oedd ganddo yn cael eu trosglwyddo i'r genhedlaeth nesaf o lawfeddygon. Am reswm da y câi ei ystyried yn 'llawfeddyg y llawfeddygon'. Roedd mawr alw am gyfleoedd i weithio dros Edgar Parry a byddai hyfforddeion o Awstralia yn ogystal â'r DU yn
PARRY, OWEN HENRY (1912 - 1956), cerddor jazz , Count Basie a Glenn Miller. Ceisiodd, yn ystod diwedd ei oes, berffeithio arddull debyg i eiddo Miller. Gallai gyfrif Henry Hall, Roy Fox a Geraldo ymhlith ei gyfeillion. Ei wraig gyntaf oedd Gwen Davies. Ar ôl ysgariad priododd Jessie Bradbury, cantores broffesiynol ond aeth y briodas honno i'r gwellt. Ni bu iddynt blant. Yr oedd ganddo lawer i'w ddweud wrth ei dref enedigol ond prin y câi amser i
PARRY, ROBERT IFOR (1908 - 1975), gweinidog (Annibynwyr) ac athro ysgol y gofeb yng nghanol y dref. 'And you didn't see the Cenotaph?' meddai. Ni chlywais hi'n siarad Cymraeg. Yn fuan wedi dod i Aberdâr, gwnaeth Ifor Parry enw iddo'i hun fel pregethwr. Dilynai batrwm y bregeth Gymraeg – rhagymadrodd a thri phen - er nad oedd yn eiddo iddo angerdd pregethwyr Môn, ei sir enedigol. Câi ei gydnabod fel pregethwr a diwinydd, er i'w safbwynt modernaidd ragor nag unwaith
PHILLIPS, DANIEL (fl. 1680-1722), gweinidog gyda'r Annibynwyr ddeuddyn, a daeth Phillips felly'n berchen y Gwynfryn. Urddwyd ef 3 Gorffennaf 1688, yn Abertawe, a James Owen yn cymryd rhan - argraffwyd tystysgrif yr urddiad (o un o bapurau Thomas Morgan, Henllan, sydd yn Ll.G.C.) yn Y Cofiadur, 1923, 19-20. Yr oedd yn derbyn £4 y flwyddyn o'r 'Common Fund' fel pregethwr teithiol, 1690-3; o 1711 hyd 1722 câi £6 y flwyddyn 'for Caernarvon' (y sir mae'n debyg) o'r
POWEL, DAVID (c.1540 - 1598), clerigwr a hanesydd dibynnodd pawb hyd John Edward Lloyd (yn 1911) am hanes y cyfnod hyd at 1282. Sgrifenna Powel (ond nid Wynne) yn fywiog, weithiau'n lliwgar. Ac er ei fod yn ymfalchïo yn yr uniad â Lloegr, ac yn tystio 'nad oes erbyn hyn wlad yn unman â gwell trefn arni na Chymru,' ac y byddai'n well fyth pe cai hi'r Beibl yn ei hiaith, eto nid yw'n serchus iawn at Saeson. Ai annaturiol, meddai, fu i'r Cymry gynt
PRICE, JOSEPH TREGELLES (1784 - 1854), Crynwr a meistr gwaith haearn Ganwyd 17 Ionawr 1784 yng Nghernyw, mab PETER PRICE (1739 - 1821) a'i wraig Anna Price (Tregelles) (1759 - 1846). Symudodd y teulu i Gastell Nedd yn 1799 pan wnaethpwyd Peter Price yn bennaeth gwaith haearn Neath Abbey, gwaith yr oedd i'r teulu gyfran ynddo gyda theuluoedd eraill o Grynwyr. Yr oedd y tad yn Grynwr selog a dyngarol; adeiladodd ysgol lle y câi plant tlodion ardal Neath Abbey addysg
PUGHE, WILLIAM OWEN (1759 - 1835), geiriadurwr, gramadegydd, golygydd, hynafiaethydd, a bardd i blant boneddigion. Yr oedd yn sgrifennu i gylchgronau Saesneg megis The Gentleman's Magazine a'r Monthly Magazine, a châi ei dalu gan Owen Jones ('Owain Myfyr') a chan gyhoeddwyr am gyflawni amrywiol orchwylion. Yr oedd hefyd yn rhyw gymaint o arlunydd (gweler Mysevin MS. 30 yn Ll.G.C.). Bywyd cyfyng, y mae'n ddiau, yn enwedig tua 1804-6 wedi cau'r ysgol breswyl. Yn y cyfnod hwn câi fyw'n ddi
RHYDDERCH AB IEUAN LLWYD (c. 1325 - cyn 1399?), cyfreithiwr a noddwr llenyddol awdl iddo gan Ddafydd y Coed yn ei gyffelybu i Selyf oherwydd ei ddoethineb, a hefyd i gymeriadau chwedlonol fel Arthur, Cai, Caw, Garwy Hir, Meirion, Bedwyr, Llŷr, Geraint, a'r arwr Ffrengig Rholant, gan adlewyrchu diddordeb Rhydderch yn y rhyddiaith Gymraeg a gedwir yn y llawysgrif enwog sy'n dwyn ei enw. Tua chanol y bedwaredd ganrif ar ddeg, comisiynodd Rhydderch ysgrifenyddion Ystrad Fflur
RICHARDS, DAVID (Dafydd Ionawr; 1751 - 1827), athro a bardd amod y câi dreulio gweddill ei oes gyda'r teulu. Bu'n athro ysgol ramadeg Dolgellau, 1800-7. Bu farw 12 Mai 1827, a chladdwyd ef yn Nolgellau. Dyma restr o'i lyfrau: Cywydd y Drindod, 1793; Hanes Bywyd Dafydd Ionawr, 'broadside' ar fesur rhydd yn disgrifio ei daith i gasglu enwau tanysgrifwyr i'w gywydd, a'i fethiant; Y Mil-Blynyddau, 1799; Gwaith Prydyddawl Dafydd Ionawr, 1803; Joseph
ROBERTS, EVAN JOHN (Y Diwygiwr; 1878 - 1951) Ganwyd 8 Mehefin 1878 yn Island House, Bwlchmynydd, Casllwchwr, Morgannwg, mab i Henry a Hannah Roberts. Bu'n gweithio fel glöwr yng Nghasllwchwr ac Aberpennar pan oedd yn ieuanc, a phrentisiwyd ef yn of yn 1902. Yr oedd yn ŵr ieuanc o dalentau uwch na'r cyffredin, a thrwy hunan-ddisgyblaeth cyrhaeddodd safon uchel o ddiwylliant. Câi brofiadau cyfriniol ar adegau, a thystiodd iddo weddïo am dair
ROBERTS, KATE (1891 - 1985), llenor Ganwyd Kate Roberts ar Chwefror 13, 1891 yn Rhosgadfan, Sir Gaernarfon. Catherine oedd ei henw bedydd, ac fel Cadi y câi ei hadnabod o fewn cylch ei theulu. Hi oedd plentyn cyntaf Owen Owen Roberts (1851-1931), chwarelwr llechi, a Catherine Roberts (ganwyd Cadwaladr, 1855-1944), cyn-fydwraig. Roedd tad a mam Kate ill dau wedi bod yn briod o'r blaen ac wedi eu gadael yn weddw; roedd gan Kate ddwy
ROBERTS, WILLIAM JOHN (1904 - 1967), gweinidog (Methodist Wesleaidd) ac eciwmenydd Ganwyd W. J. Roberts 7 Rhagfyr 1904 yn 27 Y Sgwâr, Blaenau Ffestiniog, Meirionnydd, yr hynaf o dri phlentyn William Roberts, chwarelwr, a'i wraig Ellen Jones. Cyhoeddodd ei daid, William Roberts, Maentwrog, yntau'n chwarelwr, a fuasai'n bregethwr lleyg adnabyddus gyda'r Wesleaid, gasgliad o'i bregethau dan y teitl Cyfraith y Ty (1905). Addysgwyd W. J. (fel y câi ei adnabod trwy ei fywyd) yn ysgol

Search results

49 - 60 of 75 for "Cai"