Dictionary of Welsh Biography

JONES, RICHARD (1772? - 1833), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd a llenor Cymru, a'r Drysorfa dan yr enw ' Cymro Gwyllt.' Tua'r flwyddyn 1815, yng nghyfnod poethaf y ddadl boenus ar y ' Prynedigaeth a Helaethrwydd yr Iawn,' a'i hen gyfaill, John Elias, yn cerdded yn agos iawn i'r dibyn, daliodd Richard Jones ei dir yn eofn. Ceir hanes pur lawn am y ddadl yn Cofiant John Jones, Talysarn, gan Owen Thomas, cyf. ii, 560-77. Fel pregethwr, er nad oedd na llithrig na huawdl, câi
JONES, Sir ROBERT (1857 - 1933), llawfeddyg orthopedig , Lerpwl, neilltuwyd 400 o welyau i'r pwrpas hwnnw a throwyd Ysbyty Hammersmith (yn Shepherd's Bush) yn gyfan gwbl i fod yn ysbyty orthopedig milwrol a chanddo mewn cysylltiad ag ef weithdai lle y câi y rhai a gawsai driniaeth yn yr ysbyty gyfle i barhau i wella trwy gyfrwng gwaith a fyddai'n fendithiol iddynt. Trefnwyd ysbytai cyffelyb mewn rhannau eraill o'r wlad hefyd. Y prif amcan wrth drin briwiau
JONES, THOMAS (1910 - 1972), ysgolhaig Cymraeg bedair o gyfrolau yn 1941, 1952, 1955 (a enillodd iddo radd D.Litt) ac yn 1971 (Brenhinedd y Saesson). Mae'r golygiadau cyfewin hyn a'r dadansoddiad o gronoleg y cofnodion ac o ffynonellau Lladin coll y testunau wedi sicrhau fod ym meddiant haneswyr un o ddogfennau sylfaenol hanes Cymru'r oesoedd canol. Hyn, mae'n debyg, fydd cyfraniad mwyaf nodedig Thomas Jones i ysgolheictod Cymraeg. Câi llenyddiaeth
JONES, THOMAS HENRY (1921 - 1965), darlithydd a bardd wedyn) Newcastle, lle y gwnaeth enw iddo'i hun fel ysgolhaig a bardd o fri; eto i gyd, câi adegau o iselder ysbryd, ac yfai'n drwm. Byth ers dyddiau ysgol, ysgrifennai ac adroddai farddoniaeth, a chyhoeddid ei waith yn Dock Leaves, Life and letters, Dublin Magazine, etc.; a Quadrant a Meanjin yn Awstralia. Cyhoeddodd dair cyfrol o'i farddoniaeth, The enemy in the heart (1957), Songs of a mad prince
LEK, KAREL (Charles) (1929 - 2020), artist bethau ac ar ôl y rhyfel daeth yn ddeliwr hen greiriau. Yn 1946 bu'n gyfrifol am adfer y Tudor Rose, adeilad o'r 15fed ganrif ym Miwmares a ddaeth yn siop iddo ac yn wrthrych llawer o'i luniau. Pan roddodd Hendrik y gorau i ddelio mewn hen greiriau trowyd yr adeilad yn oriel lle y cai ei luniau ef a Karel eu harddangos. Cafodd Hendrik gynnal arddangosfa yn yr Academi Frenhinol Gymreig ac mewn
LEWIS, Syr JOHN HERBERT (1858 - 1933), cyfreithiwr a gwleidyddwr Gymru. Bu'n aelod seneddol dros fwrdeisdrefi Fflint, 1892-1906); dros y sir, 1906-18; a thros Brifysgol Cymru, 1918-22 - sedd newydd a gafwyd i Gymru trwy ei ymdrechion ef. Parodd ei ddyfalbarhad a'i egni i'r Llywodraeth benderfynu y câi Cymru grantiau er mwyn iddi gael ei hamgueddfa genedlaethol a'i llyfrgell genedlaethol ei hun. Daeth Herbert Lewis yn islywydd cyntaf y Llyfrgell Genedlaethol (yn
LIVSEY, GEORGE FREDERICK (1834 - 1923), arweinydd band o offerynwyr pres gorau'r cyfnod, megis y chwaraewr ophicleide Sam Hughes, y pencampwr mwyaf ar yr offeryn hwnnw a fu ym Mhrydain erioed. Câi Livsey gymorth wrth baratoi'r sgorau gan yr hynod George D'Artney, cerddor o Ffrainc a addysgwyd yn yr Almaen ac a feddai ar wybodaeth arbenigol o'r repertoire Ewropeaidd. Roedd D'Artney yng ngwasanaeth Crawshay ac yn byw mewn llety di-nod ar ei ystad, ond
LLOYD, LEWIS WILLIAM (1939 - 1997), hanesydd ac awdur the curiosity of those who wished to lead a more adventurous life…'. Gwnaeth gyfraniad unigryw a thoreithiog trwy groniclo hanes y morwyr dewr hyn a'u cymunedau. Etholwyd ef yn F.S.A. yn 1977 ac yn F.R.Hist.S. yn 1990. Bu'n aelod ffyddlon o Gyngor Cymdeithas Hanes a Chofnodion Sir Feirionnydd yn ystod 1977-89; gwnaed ef yn is-lywydd yn 1989. Cai fwynhad arbennig o draethu ar hanes lleol i wahanol
MORRIS, JAN (1926 - 2020), awdur blentyn, câi ei chyfareddu o weld llongau ym Môr Hafren a bryniau tywyllach, llymach Cymru y tu hwnt. Roedd Sir Fynwy bell yn ddeniadol hefyd am mai yno y ganwyd ei thad, a fu farw pan oedd hi'n ddeuddeg oed. Daeth Morris i adnabod gororau Cymru yn well pan aeth yn Ionawr 1941 i Goleg Lancing, a oedd wedi mudo o arfordir Sussex i gyfres o hen dai drafftiog yn Swydd Amwythig. Ar ôl gadael yr ysgol
MORRIS, JOHN WILLIAM (1896 - 1979), cyfreithiwr a barnwr Arglwydd Edmund-Davies). Fel Arglwydd Apêl Sefydlog, roedd yn fawr ei ddiddordeb yn natblygiad cyfraith gyhoeddus. Yn ystod y cyfnod hwn ni roddodd yr Arglwydd Morris y gorau i'w waith allfarnwrol. Câi ei benodi o hyd i baratoi adroddiadau ac i gadeirio pwyllgorau, megis yr un ar wasanaeth rheithgor yn 1963. Ymddiswyddodd o'i swydd farnwrol yn 1975 er nad oedd ymddeol yn orfodol ar y pryd. Yn y
NAISH, JOHN (1923 - 1963), awdur a dramodydd gyda'r Genhadaeth Fethodistaidd. Câi John ei yrru gan gymhelliad creadigol di-baid, a thynnwyd Rosemary i mewn yn syth i'r cylch prysur o ysgrifennu dramâu, eu darllen, cyfarwyddo, cynhyrchu ac actio. Daeth i ddeall yn fuan hefyd fod John yn dioddef pyliau o iselder. Wedi dyweddïo a hithau'n disgwyl plentyn, penderfynasant ddychwelyd i Awstralia yn 1958 i briodi yn Adelaide, tref enedigol Rosemary
PARRY, BLANCHE (1507/8 - 1590), Prif Foneddiges Siambr Gyfrin y Frenhines Elisabeth a Cheidwad Tlysau'r Frenhines berthynas yntau â'r frenhines. Yr oedd Blanche yn drwyadl gywir, yn gwbl ddibynadwy, yn cadw cyfrinach ac yn hollol ymrwymedig i Elisabeth. Mewn llys a ddisgrifiwyd gan Syr Anthony Denny yn 'lle mor llithrig' (Letters of Roger Ascham, gol. Alvin Vos, 1989) cadwodd Blanche ei pharch i'r fath raddau nes i Thomas Markham ddweud mai dall ydoedd yma ar y ddaear ond ei fod yn hyderu y câi hi weld pob gorfoledd

Search results

37 - 48 of 75 for "Cai"