Dictionary of Welsh Biography

MADDOCK, Syr IEUAN (1917 - 1988), Prif Wyddonydd i'r Adran Diwydiant Ganed Ieuan Maddock yng Ngorseinon, Morgannwg, ar 29 Mawrth 1917, mab Evan Maddock, glöwr. Yr oedd ei fam yn athrawes ysgol elfennol. Addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Tregwyr, a Phrifysgol Cymru, Abertawe, lle cafodd radd BSc (Ffiseg, dosbarth 1af) yn 1937 a dyfarnwyd iddo Ysgoloriaeth y Brifysgol. Tarfwyd ar ei ymchwil i fesuriadau optegol ar gyfer gradd PhD pan drosglwyddwyd Adran Ymchwil a
MADDOCKS, ANN (y Ferch o Gefn Ydfa; 1704 - 1727) Ganwyd hi ym 1704 (bedyddiwyd 8 Mai), yn ferch i William Thomas o Gefn Ydfa, Llangynwyd, a'i wraig Catherine Price, Tyn-ton, Llangeinwr - chwaer i Rees Price, tad yr athronydd Richard Price; priodwyd hwy 30 Mawrth 1703. Bu William Thomas farw yn 1706 (claddwyd ar 14 Mai); yn ôl y chwedl am y 'Ferch,' yr oedd wedi rhoi Ann, ei aeres, dan awdurdod cyfreithiwr o'r enw Anthony Maddocks o Gwmrisga, a
MADOG ap LLYWELYN, gwrthryfelwr 1294 gwrthryfelwyr, ac yn ystod gaeaf 1294-5 bu raid i'r brenin Edward a'i wŷr eu hamddiffyn eu hunain yng nghyffiniau Conwy. Ym mis Mawrth, fodd bynnag, aeth Madog â llu i Sir Drefaldwyn; yno daeth iarll Warwick ar ei warthaf yn sydyn a'i orchfygu ef a'i wŷr a pheri colledion trwm iddynt ym Maes Meidog (neu Moydog), yng Nghaereinion. Llwyddodd Madog i ffoi i fynyddoedd Eryri lle y bu'n ffoadur hyd nes y bu raid
MALKIN, BENJAMIN HEATH (1769 - 1842), llenor a hynafiaethydd Ganwyd (yn ôl carreg ei fedd) 23 Mawrth 1769, yn Llundain. Adroddir ei yrfa gyffredinol yn y D.N.B. : graddiodd yn y ddwy hen brifysgol (D.C.L., Rhydychen, 1810). Bu'n brifathro ysgol ramadeg Bury S. Edmund's, 1809-28, ac yn athro hanes ym Mhrifysgol Llundain yn 1830; yr oedd yn F.S.A.; cyhoeddodd amryw lyfrau. Trown at ei gyswllt â Chymru. Merch oedd ei wraig, Charlotte, i'r Parch. Thomas
MANSEL, BUSSY (1623 - 1699) Briton Ferry, pennaeth milwyr plaid y Senedd yn y Rhyfel Cartrefol ac aelod seneddol command the Militia Troop in cos. Pembroke, Carmarthen, and Cardigan,' ac, ar 30 Gorffennaf yn yr un flwyddyn, fe'i gwnaethpwyd yn bennaeth holl luoedd y milisia yn Ne Cymru, 'horse and foot, to lead them against the enemy if need be.' Cyn hyn, sef ar 14 Mawrth 1654, fe'i dewisasid yn gomisiynwr milisia yn Ne Cymru. Daliodd swyddi eraill hefyd - aelod o bwyllgor sir Forgannwg (y 'County Committee
MANSELL, FRANCIS (1579 - 1665), bennaeth Coleg Iesu, Rhydychen un o Fawnseliaid Motlysgam (Mwdlysgwm, ' Muddlescombe'), Cydweli, disgynyddion Francis Mansell, ail fab Syr Edward Mansel (gweler dan ' Mansel '); y mae papurau'r gainc hon yn y Llyfrgell Genedlaethol. Ganwyd ef yn 1579 (bedyddiwyd 23 Mawrth 1578/9) yn drydydd mab i'r Francis uchod. O ysgol Henffordd, aeth i Goleg Iesu fis Tachwedd 1607; graddiodd ar 20 Chwefror 1608/9 - graddiodd yn D.D. yn 1624
MAP, WALTER (1140? - 1209?), archddiacon (Giraldus) ei enw am esgobaeth Tyddewi - braidd dros yr ysgwydd, efallai. Yr oedd yn fyw ganol Mawrth 1208, ond yn 1210 sonia Gerallt amdano fel 'y diweddar.' Y mae ysgrif helaeth arno yn y D.N.B., gan C. L. Kingsford, ac ysgrif Gymraeg arno yn Y Llenor, 1931. Credid gynt mai Map oedd awdur y canu 'Goliardaidd,' 'cerddi'r glêr,' a argraffwyd gan Thomas Wright yn 1841 - Latin Poems attributed to Walter Map
MAREDUDD ap RHYS GRYG (d. 1271), tywysog Deheubarth Hydref 1257. Serch iddo gymryd rhan yn yr wrogaeth gyffredinol i Lywelyn yn gynnar yn 1258, ac yn y cytundeb â Sgotland ym mis Mawrth, trosglwyddodd ei wrogaeth yn ddiweddarach yn y flwyddyn i frenin Lloegr. Bu'r weithred hon yn achos prawf nodedig, y cyntaf o'i fath yng Nghymru - ar 28 Mai 1259 cyhuddwyd ef o deyrnfradwriaeth gerbron cyngor o arglwyddi Cymreig, fe'i condemniwyd, a'i garcharu am gyfnod
MARQUAND, HILARY ADAIR (1901 - 1972), economegydd a gwleidydd Llafur gan Attlee yn Ysgrifennydd dros Fasnach Dramor, Awst 1945-Mawrth 1947, ac yna'n Dâl-feistr Cyffredinol, Mawrth 1947-Gorffennaf 1948, Gweinidog Pensiynau, Gorffennaf 1948-Ionawr 1951, a daeth yn aelod o'r Cyfrin Gyngor ym 1949. Ei dynged wedyn oedd olynu Aneurin Bevan yn Weinidog Iechyd o Ionawr tan Hydref 1951, ond erbyn hynny roedd y swydd honno wedi colli llawer iawn o rym a statws. Nid oedd y
MARSHAL family, ieirll Penfro a'i nai, Rhys Ieuanc, arnynt yn 1215. Daeth y rhyfela i ben gyda Chytundeb Caerwrangon (Mawrth 1218) ac er mwyn sicrhau heddwch trwy'r deyrnas caniataodd William Marshal i Lywelyn ap Iorwerth fod yn geidwad cestyll brenhinol Aberteifi a Chaerfyrddin, ond daliodd ei afael ar Gaerlleon a enillasai oddi wrth Morgan ap Hywel yn 1217. Bu'n gymwynaswr i abatai Tintern, Penfro, a Pill, a chyflwynodd siartr
MARSHALL, WALTER CHARLES (1932 - 1996), gwyddonydd Ganwyd Walter Marshall ar 5 Mawrth 1932 yn Rhymni, Caerdydd, yr ieuengaf o dri o blant Frank Marshall, pobydd, a'i wraig Amy. Dangosodd ddawn fathemategol o oedran ifanc iawn, a meithrinwyd ei ddiddordeb yn y pwnc yn Ysgol Ramadeg Illtud Sant, Caerdydd. Dechreuodd chwarae gwyddbwyll pan oedd yn unarddeg, ac enillodd bencampwriaeth ieuenctid Cymru yn bymtheg oed. Gadawodd yr ysgol gyda Phrif
MATTAN, MAHMOOD HUSSEIN (1923 - 1952), morwr a dioddefwr anghyfiawnder (g.1949) a Mervyn (g.1951). Gadawodd Mattan y llynges yn 1949, a bu'n gwneud gwaith amrywiol wedyn, gan gynnwys mewn ffowndri dur. Ar noson 6 Mawrth 1952, cafodd siopwraig Iddewig o'r Wcráin o'r enw Lily Volpert ei llofruddio'n gïaidd yn ei siop, ac aeth sïon ar led fod Somaliad wedi ei weld yno adeg y llofruddiaeth. Holodd Heddlu Dinas Caerdydd nifer o ddynion lleol gan gynnwys Mattan. Ddwyawr ar

Search results

529 - 540 of 990 for "Mawrth"