Dictionary of Welsh Biography

LEWIS, FRANCIS (1713 - 1802), un o'r rhai a arwyddodd y 'Declaration of Independence', U.D.A. yn 1726, blant: Francis, ficer S. Gwynllyw (a fu yntau farw yn 1726; rhydd y D.N.B. hanes ei fab ef, Dr. John Pettingal, hynafiaethydd enwog); Richard, a fu'n aldramon yng Nghasnewydd; Mary, a gafodd yr hyn oedd yn weddill o eiddo ei thad ac unig ysgutores ei ewyllys (bu hi farw yn ddibriod yn 1740); Anne, a briododd Morgan Lewis; ac eraill. Yn ei hewyllys, sydd wedi ei dyddio 29 Ebrill 1740
LEWIS, Syr GEORGE CORNEWALL (1806 - 1863), gwleidyddwr Ganwyd yn Llundain, 21 Ebrill 1806, mab hynaf Syr Thomas Frankland Lewis. Cafodd ei addysg yn ysgol Eton ac yng Ngholeg Eglwys Crist, Rhydychen, a derbyniwyd ef yn fargyfreithiwr yn 1831. Bu'n gweithredu ar amryw gomisiynau ymchwil y Llywodraeth; yn 1839 dilynodd ei dad fel comisiynwr o dan Ddeddf y Tlodion ('Poor Law Commissioner'). Bu'n gyfrifol i raddau helaeth iawn am y ' Poor Law Amendment
LEWIS, HENRY GETHIN (1872 - 1945), marsiandwr a dyn busnes Ganwyd 5 Ebrill 1872, ym Mhontlotyn, sir Fynwy, mab James a Margaret Lewis. Aeth i ysgol Lewis, Pengam, ac wedi hynny i swyddfa ewythr iddo a oedd yn ben ar y ' Bute Works Supply Co. ', Caerdydd. Bu yn y busnes hwnnw 21 mlynedd gan ddyfod yn bartner a phan wnaethpwyd y cwmni yn un 'cyfyngedig', yn gyfarwyddwr ac yn ysgrifennydd. Cynullodd gyfres o dablau a gyhoeddwyd (yn Y Fenni, 1899) o dan y
LEWIS, HOWELL ELVET (ELFED; 1860 - 1953), gweinidog (A); emynydd, bardd Ganwyd 14 Ebrill 1860 yn fab hynaf o ddeuddeg o blant i James ac Anna Lewis, yn 'Y Gangell', ger Blaen-y-coed, Sir Gaerfyrddin. Brawd iddo oedd Thomas Lewis. Bychan fu enillion y tad fel 'gwas mawr' ym Mhencraig-fawr a bu'r fam yn chwyddo'r gôd drwy gadw siop yn y cartref ym Mhant-y-waun. Prin fu cyfle Howell i addysg. Dysgodd yr ABC o lythrennau mawr Beibl ei dad, a'r cartref a'r Ysgol Sul fu ei
LEWIS, HUGH (1562 - 1634), clerigwr ac awdur canghellor ym Mangor yn ei le. Enw ei wraig oedd Ellen vch Rhytherch, a chawsant ddau fab, Morgan ap Hugh Lewis a William ap Hugh Lewis, Bu Ellen farw yn Ebrill 1634; yn Llanwnda y claddwyd hi a'i phriod.
LEWIS, HYWEL DAVID (1910 - 1992), Athro ac athronydd ddigymrodedd. Yr oedd yn areithydd penigamp, a gallai wefreiddio cynulleidfa er mai personoliaeth a chorff egwan oedd ganddo. Priododd Megan Jones 17 Awst 1943 ond bu hi farw ym 1962. Priododd eilwaith â Megan Pritchard 17 Gorffennaf 1965. Bu farw ar 6 Ebrill 1992 a chynhaliwyd ei angladd yn Amlosgfa Bangor cyn gosod ei lwch ym medd y teulu ym Mhen y Gogarth yn Llandudno. Cynhaliwyd dau wasanaeth coffa iddo
LEWIS, IDRIS (1889 - 1952), cerddor cerdd rhanbarth Cymru (1936-52), y cyntaf i'w benodi i'r swydd honno. Bu farw yn ei gartref yn Llandaf, 15 Ebrill 1952, ac amlosgwyd ei weddillion yng Nglyntaf. Y mae'n ffigur pwysig yn hanes cerddoriaeth y genedl, yn bennaf oherwydd ei waith arloesol yn darlledu cyngherddau cerddorfaol o Gaerdydd. Bu hefyd yn gyfrifol am drefnu cyfresi o raglenni lleisiol poblogaidd ar radio sain, yn eu plith ' Melys
LEWIS, JANET ELLEN (1900 - 1979), nofelydd, bardd a newyddiadurwr Country Places (1951) a Honey Pots and Brandy Bottles (1954). Bu farw Eiluned Lewis ar 15 Ebrill 1979.
LEWIS, JOHN (Eos Glyn Wyre; 1836 - 1892), bardd a cherddor Ganwyd 6 Ebrill 1836, mab Lewis Lewis a Margaret ei wraig, Hen Dŷ Mawr, Llanrhystyd, Sir Aberteifi. Teiliwr oedd ei dad; yr oedd hefyd yn gerddor. Dilynwyd ef yn yr un grefft gan ddau o'r meibion, sef David Lewis, ' y Cerddor ' a John, sef ' Eos Glyn Wyre.' Codwyd y brawd arall, Evan, yn grydd. Priododd John Lewis ferch Felinganol, o'r enw Jane Davies, ac aeth i fyw i'r lle hwnnw, a ganwyd iddynt
LEWIS, JOHN SAUNDERS (1893 - 1985), gwleidydd, beirniad a dramodydd ar ei yrfa academaidd gan y Rhyfel Mawr. Ymrestrodd Lewis yn wirfoddol yng Nghatrawd y Brenin Lerpwl ym Medi 1914. Yn Ebrill 1915 cynigiodd am gomisiwn gyda 12fed Bataliwn Cyffinwyr De Cymru, a daeth yn lifftenant llawn ym mis Chwefror y flwyddyn ganlynol. Anfonwyd ef i Ffrainc yr haf hwnnw. Yn sgil ei glwyfo wrth amddiffyn llain o dir yn ymyl Gonnelieu yn Ebrill 1917, fe'i cludwyd yn ôl i Brydain
LEWIS, PIERCE (1664 - 1699), clerigwr, a 'diwygiwr' Beibl 1690 Ganwyd 11 Ebrill 1664, mab i Pierce Lewis o Blas Llanfihangel (Tre'r Beirdd), cofrestrydd esgobaeth Bangor, a'i wraig Elizabeth Lloyd o'r Henblas yn Llangristiolus. Aeth i Goleg Iesu yn Rhydychen yn 1681, a graddiodd yn 1684; ymddengys iddo aros yn Rhydychen hyd 1690, ac mai yno y golygodd yr argraffiad o'r Beibl a gysylltir yn gyffredin â'i gâr William Lloyd, esgob Llanelwy - llysenwid Lewis yn
LEWIS, REES (Eos Ebrill; 1828 - 1880), cerddor

Search results

481 - 492 of 961 for "Ebrill"