Dictionary of Welsh Biography

RHŶS, ELIZABETH (1841 - 1911), athrawes, gwesteiwraig ac ymgyrchydd dros hawliau merched Lydia Becker (1827-1890). Yn yr un flwyddyn, cynigiodd Elspeth sefydlu cangen o Gymdeithas Ryddfrydol y Menywod yn Rhydychen; daeth yn is-lywydd ar y gangen hon, ac yn llywydd cangen swydd Rhydychen Ganol yn 1892. Dyfnhawyd ei hymwneud â Rhyddfrydiaeth drwy ei rôl fel gwesteiwraig yn 'nhŷ agored' y teulu: yn ogystal â myfyrwyr a dysgedigion o Gymru, Prydain, a thu hwnt, croesawodd David Lloyd George
ROBERTS, KATE (1891 - 1985), llenor Anghydffurfiol uniaith Gymraeg sy'n prysur ddirywio. Mae'n trafod newidiadau yn rôl merched yn y gymuned, dylanwad andwyol y gyfundrefn addysg Brydeinig, anghydfodau diwydiannol a rhaniadau gwleidyddol ymysg gweithwyr y chwarel, allfudo i Gymoedd y de, ac yn olaf effeithiau dwys y Rhyfel Byd Cyntaf ar y cornel hwn o'r byd. Realaidd yw'r arddull ond eto i gyd mae'n defnyddio adroddiad rhydd anuniongyrchol i
SPINETTI, VITTORIO GIORGIO ANDRE (1929 - 2012), actor, cyfarwyddwr ac awdur wedyn, nes i Spinetti gael rôl yn Expresso Bongo yn 1958. Aeth ymlaen i gymryd rhan yn Candide Bernstein, ac ymunodd â Theatre Workshop Joan Littlewood yn Stratford East (ei 'brifysgol' fel y'i galwodd), lle'r arhosodd am chwe mlynedd. Un diwrnod yn 1960, cerddodd Brendan Behan i mewn i'r theatr a gofyn am Spinetti i chwarae rhan swyddog IRA yn The Hostage, a oedd yn trosglwyddo i Broadway. Er i'r
STEPHENS, THOMAS (Casnodyn, Gwrnerth, Caradawg; 1821 - 1875), hanesydd a diwygiwr cymdeithasol ym 1846, y bu'n ysgrifennydd iddi nes i'w iechyd fethu ym 1870, gan drefnu a thraddodi nifer o ddarlithoedd addysgiadol. Derbyniodd nawdd a chefnogaeth yn y prosiect hwn, fel i brosiectau eraill, gan yr Arglwyddes Charlotte Guest a Syr John Josiah Guest. Ymgyrchodd dros Fwrdd Iechyd i Ferthyr Tudful yn y 1850au, cymerodd rôl blaenllaw yn y proses o gynllunio Neuadd Llwyrymwrthodol i fod yn gartre i
STRADLING family STRADLING (1529 - 1609), yr ysgolhaig a pherchen llyfrgell enwog Sain Dunwyd. Yr oedd yn aelod seneddol dros Steyning yn 1554, ac Arundel, 1557-8, ac y mae ei enw ar rôl pardwn y frenhines Elisabeth, 1559. Urddwyd yn farchog, 1573, a bu'n siryf Morgannwg, 1573-4, 1582-3, 1595-6. Bu'n gyfrifol am lawer o welliannau yn adeiladau a gerddi Sain Dunwyd ac ar ei stadau, ynghyd â môrgloddiau a phorthladd yn
THOMAS, RACHEL (1905 - 1995), actores ddewr, yn Blue Scar (Jill Craigie, 1949), David (Paul Dickson, 1950) a Valley of Song (Gilbert Gunn, 1953), sef fersiwn ffilm o'r ddrama radio Choir Practice, y tro hwn gyda Clifford Evans yn rôl yr arweinydd. Er iddi gael gwahoddiad i chwarae rhan y fam yn ffilm arobryn John Ford, How Green Was My Valley (1941), oherwydd y cyfyngiadau a roddwyd ar longau teithwyr yn croesi Môr yr Iwerydd yn sgil y
TURNER, MERFYN LLOYD (1915 - 1991), diwygiwr cymdeithasol ac awdur i'r carcharorion oedd y rhinweddau pwysicaf a ddatblygodd yn y rôl honno. Roedd ei waith gyda charcharorion yn gyffredinol yn arbennig o oleuedig, cydymdeimladol a modern, ac yn sicr roedd yn un o'r arloeswyr pwysicaf yn y maes yn ail hanner yr ugeinfed ganrif. Parchwyd ei syniadau trugarog gan farnwyr, cyfreithwyr a gwleidyddion blaenllaw ei oes, ym Mhrydain a thu hwnt, a chafodd ei waith ddylanwad
VAUGHAN family Porthaml, Sefydlydd y gainc hon o'r Fychaniaid oedd ROGER VAUGHAN, ail fab Syr Rhosier Fychan, Tre'r Tŵr. Hwyrach mai ef oedd hwnnw a gafodd bardwn, 9 Gorffennaf 1491, fel Roger Vaughan, Tyleglas, a thrachefn ar rôl pardwn Harri VIII (1509) fel Roger ap Roger, Tyleglas, neu Roger Vaughan, Talgarth. Cafodd stiwardiaeth a rhysyfwriaeth arglwyddiaeth Dinas, 17 Ionawr 1509, ac yr oedd wedi marw cyn 25 Medi
WHEELER, y Fonesig OLIVE ANNIE (1886 - 1963), seicolegydd ac addysgydd deallusol, gweinyddol a chymdeithasol Prifysgol Cymru trwy gydol ei gyrfa. Yn ystod ei chyfnod fel myfyrwraig yn Aberystwyth gwasanaethodd yn llywydd Cyngor Adrannol y Merched (1907-08) ac yn llywydd Cyngor Cynrychiolwyr y Myfyrwyr. Daeth i'r amlwg yn sgil y rôl flaenllaw a chwaraeodd yn yr helynt a elwid yn Wrthryfel Neuadd Alexandra yn 1907, pan gyflwynodd carfan o fyfyrwragedd restr o gwynion i'r
WILLIAMS, DAVID REES (BARWN 1af OGMORE), (1903 - 1976), gwleidydd a chyfreithiwr gyda chwmni o Dde Cymru, treuliodd bedair blynedd ym Malaya lle'r ymgymhwysodd yn fargyfreithiwr ym Mar Treflannau'r Straits, darlithiodd ar gyfraith fasnachol a chwmnïoedd yn Penang, ac fe'i henwyd yn gwnsler amddiffyn ar rôl talaith Kedah. Wedi dychwelyd i Gaerdydd, sefydlodd Williams ei gwmni ei hun, Edwards a Rees Williams yn 11 Park Place. Fe'i hapwyntiwyd yn Glerc i Bwyllgor Asesiad Caerdydd
WILLIAMS, RAYMOND HENRY (1921 - 1988), darlithydd, llenor a beirniad diwylliannol iddynt ddau fab, Ederyn a Madawc, ac un ferch, Merryn. Cysegrodd Joy ei deallusrwydd i gefnogi gwaith ei gŵr, ac nid archwiliwyd yn llawn eto y rôl ganolog a chwaraeodd yn natblygiad ei syniadau ac yn yr ymchwil ar gyfer ei nofelau (yn enwedig y ddwy gyfrol a gyhoeddwyd ar ôl ei farwolaeth fel People of the Black Mountains I a II (1989 a 1990)). Ar ôl ennill gradd anrhydedd dosbarth cyntaf yn 1946

Search results

25 - 35 of 35 for "Rol"