Dictionary of Welsh Biography

PRYS, THOMAS (1564? - 1634) Blas Iolyn,, bardd ac anturiaethwr ' Eiddig,' a bu ymryson brwd rhyngddo ef ac Edmwnd Prys a phrydyddion eraill 'ynghylch Eiddig.' Bu ymryson rhyngddo â dau fardd arall hefyd, sef ei gyfyrder Rhys Wyn o'r Giler a Rhys Cain. Nid oes fawr o werth llenyddol yn y rhain, ond ceir peth goleuni ynddynt ar ei fywyd ac ar dueddiadau a nodweddiadau ei oes. Yn ei farwnadau y ceir ei farddoniaeth orau. Ymysg y goreuon, y mae marwnadau i'w ddau fab
RHYS CAIN (d. 1614), arwyddfardd Yn ôl yr hen eiriaduron bywgraffyddol, brodor ydoedd o Drawsfynydd, ond y mae'n debycach iddo gymryd ei enw barddol oddi wrth afon Cain ym Mechain Iscoed. Olrheinir ei ach o Edwin, frenin Tegeingl. Ei dad oedd Rheinallt ap John Wynn, ac yr oedd ei nain, fam ei dad, yn ferch Thomas Ireland, Croesoswallt. Yng Nghroesoswallt hefyd y treuliodd yntau ran helaethaf ei oes. Yno y bedyddiwyd ei blant
RICHARDS, FREDERICK CHARLES (1878 - 1932), arlunydd Society of Painters-Etchers. Yn 1911 gofynnodd Syr Alfred T. Davies, ysgrifennydd adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg, iddo wneuthur copi o 'gartŵn' Syr Edwin Poynter o Ddewi Sant ar gyfer y Ceiriog Memorial Institute, Glynceiriog; yn 1913 gwahoddwyd ef gan y Mri. Adam a Charles Black, cyhoeddwyr llyfrau, i wneuthur darluniau ar gyfer yr Oxford Sketch Book - y cyntaf o gyfres o ddarluniau pensil cain a
ROWLAND, DANIEL (1713 - 1790), clerigwr Methodistaidd -1810. Gwasnaethodd fel athro yn ysgol Amwythig, 1771-98. Bu farw 28 Tachwedd 1815. Ei wraig oedd Mary, merch y Parch. William Gorsuch, Amwythig. Daeth dau o'u plant yn enwog, sef WILLIAM GORSUCH ROWLAND (1770 - 1851) Crefydd ficer Eglwys Fair, Amwythig, a phrebendari Lichfield. DANIEL ROWLAND (1778 - 1839) Celf a Phensaernïaeth Hanes a Diwylliant Dyngarwch hynafiaethydd, noddydd y celfau cain, a
SION CAIN (c. 1575 - c. 1650), arwyddfardd Mab Rhys Cain, a anwyd, y mae'n debyg, cyn i'r teulu ymsefydlu yng Nghroesoswallt tua 1578. Dilynodd ei dad yn ei alwedigaeth, ac edrychid arno, yn ei ddydd, fel yr olaf o'r arwyddfeirdd. Gadawodd rai nodiadau sy'n awgrymu ei fod yn rhyw gymaint o amaethwr hefyd. Teithiodd yn helaeth yng Ngogledd Cymru yng nghwrs ei alwedigaeth. Dechreua cofnodion ei yrfa gyhoeddus gydag ymweled â Llywenni, gyda
STEEGMAN, JOHN EDWARD HORATIO (1899 - 1966), awdur llyfrau ar gelfyddyd a phensaernïaeth cynorthwyol yno o 1929 i 1945. Rhoddwyd ef ar secondiad i'r Cyngor Prydeinig i weithio yn Sbaen, Portiwgal, Ynys yr Iâ a Phalestina yn ystod Rhyfel Byd II. Ymgartrefodd yng Nghaerdydd wedi ei benodi'n Geidwad Adran Celfyddyd Amgueddfa Genedlaethol Cymru yn 1945 ond gadawodd yn 1952 i fynd yn bennaeth Amgueddfa Celfau Cain ym Montreal, Canada, lle y bu hyd 1959. Bu galw mawr arno wedi hynny fel darlithydd
STEPHENS, JOHN OLIVER (1880 - 1957), gweinidog (A) ac athro yn y Coleg Presbyteraidd, Caerfyrddin ysgolheictod a diwylliant a oedd ymhell tu hwnt i ffiniau'r pynciau a ddysgid ganddo. Yr oedd yn hyddysg yn llenyddiaeth Gymraeg, Saesneg, Almaeneg a Ffrangeg ac mor gynnar ag 1914 plediodd dros roi mwy o sylw i'r celfyddydau cain yng Nghymru (gweler ' Y prydferth yng Nghymru ', Y Geninen, Hydref 1914). Yn 1916 derbyniodd alwad i ofalu am eglwys Heol Undeb, Caerfyrddin; gwasanaethodd hi am un mlynedd a
SUNDERLAND, ERIC (1930 - 2010), academydd newydd. Hyd 2010 parhaodd i gadeirio Gwasg Gregynog, lle roedd ei ddiddordeb a'i frwdfrydedd am lyfrau cain yn werthfawr iawn. Bu'n gadeirydd hefyd ar Bwyllgor Cymreig y Cyngor Prydeinig (1996-2001). Roedd ei wasanaeth fel petai'n ddibendraw, yn arbennig yng Ngwynedd, lle daliai i fyw, ac ar draws Cymru. Roedd yn aelod o Lys Llywodraethwyr yr Amgueddfa Genedlaethol (1991-1994) ac o Gyngor Darlledu
THOMAS, THOMAS HENRY (Arlunydd Penygarn; 1839 - 1915), arlunydd, etc. , daeth T. H. Thomas yntau i'r dref yno, gan ymddiddori yn yr eisteddfod genedlaethol a helpu i sefydlu y Royal Cambrian Academy, ac mewn daeareg, archaeoleg, llêngwerin, y pethau 'japan' a gynyrchasid ym Mhontypŵl a Brynbuga, yr amgueddfa a'r llyfrgell yn ninas Caerdydd, etc.; rhydd y MSS. a nodir isod syniad am rai o'i ddiddordebau. Ef oedd un o'r rhai cyntaf i alw sylw at y llythrennau dechreuol cain
VAUGHAN, EDWIN MONTGOMERY BRUCE (1856 - 1919), pensaer ffasiynol yng Nghaerdydd, yn agos i'w gartref, a adeiladwyd rhwng 1891 a 1894, gan gostio £10,000, lawer gwaith mwy na'r gost arferol (£1,500). Ond nid eglwysi'n unig y comisiynwyd ef i'w hadeiladu. Ymhlith ei greadigaethau eraill gwelwyd ysgolion i'r bwrdd addysg a llyfrgelloedd cyhoeddus ym maestrefi Caerdydd yn Nhreganna a Threlluest (Grangetown), adeilad cain Sefydliad y Gweithwyr yn Llanbradach ger
VAUGHAN, ROBERT (1592? - 1667), hynafiaethydd a pherchen llyfrgell enwog Hengwrt . Ganwyd Robert Powell Vaughan, neu Robert Vaughan fel y daethpwyd i'w adnabod, yn y Wengraig, tua 1592, a barnu oddi wrth gofnod ei fynediad i Goleg Oriel, Rhydychen, yn 20 oed yn 1612. Gadawodd y coleg heb gymryd gradd. Y mae hanes ei fywyd cynnar yn ddirgelwch, ond gellid dadlau oddi wrth ei gyfeillgarwch â Rhys a Sion Cain, a gydnabyddai ef fel ei athrawon mewn achyddiaeth, iddo dreulio cryn amser
WARTSKI, ISIDORE (1878 - 1965), dyn busnes Ganwyd Isidore Wartski ar 9 Ionawr 1878 yn Ostrowo, Prwsia, yn fab hynaf i Morris Wartski a'i wraig Flora Callamon. Yn 1882 symudodd gyda'i deulu i Fangor lle bu ei dad yn pedlera gemwaith a watsys cyn agor siop yn 21 Stryd Fawr. Fe'i rhestrir yng nghyfrifiad 1891 fel 'scholar' yn byw yn 8 Eldon Place. Dilynodd Isidore ei dad trwy agor busnes dillad a llieiniau cain 'Wartski & Co' yn 204 Stryd

Search results

25 - 36 of 42 for "Cain"