Dictionary of Welsh Biography

BEDO HAFESP (fl. 1568), bardd o sir Drefaldwyn Urddwyd ef yn ddisgybl pencerddaidd yn ail eisteddfod Caerwys, 1568. Ymddengys oddi wrth y cywyddau dychan rhyngddo ef ac Ifan Tew iddo fod un adeg yn sersiant yn y Dre Newydd yng Nghedewen (Cardiff MS. 65, f. 112). Mae 14 cywydd o'i waith ar gael mewn llawysgrifau. Canodd i wŷr ei sir, a barnai Edmwnd Prys ei fod gyfartal ei ddawn a beirdd megis Owain Gwynedd, Sion Tudur, Ifan Tew, Rhys Cain
CAIN (fl. diwedd y 5ed ganrif a dechrau'r 6ed), santes a gwyryf Yn ôl y 'De Situ Brecheniauc' (Wade-Evans, Vitae Sanctorum Britanniae et Genealogiae, 313-5) a'r 'Cognacio Brychan' (op. cit., 315-8), un o ferched bucheddol Brychan Brycheiniog oedd Cain. Ceir y traddodiad amdani ym 'muchedd' y santes Gain, crynodeb a gyfansoddwyd tua chanol y bedwaredd ganrif ar ddeg gan John o Teignmouth allan o ryw lawysgrif anhysbys. Ni chwenychodd Cain y bywyd priodasol, ac
DANIELS, ELEANOR (1886 - 1994), actores teithiol o Little Miss Llewelyn, yn The Joneses yn Theatr y Strand a hefyd yn The Mark of Cain. Yn 1914 teithiodd i'r Unol Daleithiau gyda'r Welsh Players, ynghyd â Gareth Hughes, yntau hefyd o Lanelli, i berfformio drama arobryn J. O. Francis, Change. Yn sgil y ganmoliaeth a gafodd gan yr adolygwyr penderfynodd ddychwelyd i UDA ac ymgartrefodd yno am weddill ei hoes. Am nifer o flynyddoedd bu'n rhan o
DWNN, LEWYS (c. 1550 - c. 1616) perffaith awduredig' yr oedd ef yn eu hadnabod, a'r to cynharach, megis Gutun Owain, Ieuan Brechfa, a Hywel Swrdwal, y gwyddai ef am eu gweithiau. Y mae tystiolaeth mai Hywel ap Syr Mathew, William Llŷn, ac Owain Gwynedd oedd ei athrawon, a bod Rhys Cain yn un o'i gyd-ddisgyblion. Ym mis Chwefror 1585, trwy ddylanwad cyfeillion, cafodd swydd dirprwy i Robert Cooke, 'Clarencieux King-at-arms,' a William
EDWARDS, JOHN (Siôn y Potiau; c. 1700 - 1776) fu rhyngddo a Jonathan Hughes yn ategu hyn. Mab iddo oedd Cain Jones yr almanaciwr, a gwneir yntau hefyd yn almanaciwr gan Charles Ashton ac eraill. Yr oedd yn un o feirdd eisteddfodau 'r 18fed ganrif - y Bala 1738, Glyn Ceiriog 1743, ' Slattyn ' 1748, etc. - a nodau beirdd yr eisteddfodau sydd ar lawer o'i gerddi, yn arbennig ar ei gyfansoddiad enwocaf, y 24 englyn i glochdy eglwys Llangollen
EDWARDS, THOMAS (Twm o'r Nant; 1739 - 1810), bardd ac anterliwtiwr . Maddocks ar fôrglawdd Porthmadog. Bu farw 3 Ebrill 1810. Claddwyd ef ym mynwent yr Eglwys Wen, Dinbych. Arfer Twm oedd cyhoeddi ei anterliwtiau ar ôl eu hactio am ysbaid, ac ymddangosodd amryw ohonynt yn bamffledi yn ystod ei oes. Y mae'r rhai a ysgrifennodd yn ei ieuenctid wedi mynd ar goll, ond erys Tri Chydymaith Dyn, Cyfoeth a Thlodi, Cain ac Abel, Pleser a Gofid, Tri Chryfion Byd, Pedair Colofn
GRIFFITH, GWILYM WYNNE (1914 - 1989), meddyg a swyddog iechyd Wynne Griffith yn wr eang ei ddoniau a'i ddiwylliant, yn fathemategydd ac ystadegydd galluog ac yn dra gwybodus yn y celfyddydau cain, arlunio yn arbennig. Yr oedd yn ddilynwr chwaraeon brwd, yn enwedig criced a rygbi. Sefydlodd cynghrair criced yn Sir Fôn yn y 1950au. Yn ystod ei gyfnod yn y Weinyddiaeth Iechyd, roedd yn un o selogion yr Oval. Yr oedd yn gefnogydd cyson i'r Eisteddfod Gendlaethol a
GRIFFITH, JAMES MILO (1843 - 1897), cerflunydd Ganwyd ar y 11 Mehefin 1843 ym Mhontseli, Penfro, a phrentisiwyd ef dan nawdd yr esgob pan oeddid yn ailadeiladu eglwys gadeiriol Llandaf. Yn 20 oed aeth i ysgol y Royal Academy, Trafalgar Square, Llundain. Ei brif weithiau, yn y tymor hwn, oedd ' Y Celfau Cain ' ar yr Holborn Viaduct, ' Y Pedwar Efengylydd ' yn eglwys gadeiriol Bryste, a'r ffynnon yn Bridgnorth. Yn 1875 gosodwyd ei ' Flodau Haf
HERMAN, JOSEF (1911 - 2000), artist makes my head spin' [Related Twilights, t. 53]. Nid oedd fyth i ddychwelyd nac i weld ei deulu eto. Yn 1942 dywedodd y Groes Goch wrtho fod ei deulu wedi eu lladd yn faniau nwy y Natsïaid yn Warsaw. Er mwyn osgoi problemau gyda'r awdurdodau mewnfudo, cofrestrodd Herman yn Academi Celfyddydau Cain Brwsel gan ddod i astudio wrth draed Constant Permeke (1886-1952), prif beintiwr a cherflunydd Mynegiadol
HUGHES, JONATHAN (1721 - 1805), bardd Ganwyd 17 Mawrth 1721 yn Pengwern ger Llangollen. Dywedir iddo ddechrau prydyddu yn 15 oed, a chynhyrchodd swm enfawr o farddoniaeth yn y dull a oedd yn gyffredin yn y 18fed ganrif, sef cerddi cynganeddol i'w canu ar alawon adnabyddus y dydd. Ceir carolau plygain a phethau eraill o'i waith yn almanaciau 'Philomath,' Cain Jones, ac eraill yn gyson o tua 1755 hyd ddiwedd y ganrif. Cyfansoddai hefyd
HYWEL ap DAFYDD ap IEUAN ap RHYS (fl. c. 1450-80) Raglan, bardd un o'r ddau ymryson a ganwyd rhyngddo a Guto'r Glyn ei fod yn fardd teulu yn Rhaglan. Canwyd ymrysonau eraill rhyngddo a Bedo Brwynllys, a hefyd Gruffudd ap Dafydd Fychan a Llywelyn Goch y Dant. Dywedir gan Edward Jones (ar dystiolaeth Rhys Cain, y mae'n debyg) ei fod yn M.A., yn awdur hanes Prydain yn Lladin a hanes Cymru yn Gymraeg, a bod ei lawysgrifau yn dda a gwerthfawr. Ni ddaethpwyd o hyd
HYWEL ap Syr MATHEW (d. 1581), bardd, achydd, a milwr (Peniarth MS 168 (178)) iddo fod yn bresennol yng ngwarchae Boulogne yn 1544. Ymddengys hefyd ei fod yn Babydd selog. Y mae Peniarth MS 138 a rhannau o Cardiff MS. 50 (sef 274-5, 293-356) yn ei law. Defnyddiwyd ei lawysgrifau ef gan Lewys Dwnn wrth baratoi Peniarth MS 268. Dywedir bod Rhys Cain a Lewys Dwnn wedi canmol ei lawysgrifau, a bod yr ail fardd yn ddisgybl iddo. Canodd Lewys farwnad iddo pan fu

Search results

1 - 12 of 42 for "Cain"