Dictionary of Welsh Biography

DAVIES, MARY (Mair Eifion; 1846 - 1882), bardd Ganwyd 17 Hydref 1846 ym Mhorthmadog, lle bu'n byw hyd derfyn ei hoes, merch hynaf Capt. Lewis Davies a Jennet ei wraig, Tregunter Arms, Porthmadog. Addysgwyd hi yn yr ysgol a gedwid ym Mhorthmadog gan ferch i Dr. William Rees ('Gwilym Hiraethog'). Dangosodd hoffter at farddoni'n gynnar ac fe'i hyfforddwyd gan ' Ioan Madog ' a'r prifardd ' Emrys.' Ymddangosodd llawer o'i chynyrchion o dro i dro
EDNYFED FYCHAN - teulu GRUFFYDD y Penrhyn, a oedd yn hawlio disgyn o Dudur ab Ednyfed Fychan. Nid oedd aelodau'r teulu hwn yn flaenllaw yn y 14eg ganrif; gwir sefydlydd ffortiwn y teulu oedd GWILIM AP GRUFFYDD (c. 1370 - 1431), a oedd yn disgyn yn bumed o Dudur ab Ednyfed. Yr oedd ei fam, Generys ferch Madog, yn gâr i'r ' Tuduriaid '; trwy ei wraig gyntaf, Morfydd ferch Goronwy ap Tudur, Penmynydd, ymddengys i Gwilym
EINION ap MADOG ap RHAHAWD (fl. c. 1237), un o'r Gogynfeirdd
ELSTAN GLODRYDD, 'tad' y pumed o lwythau brenhinol Cymru Er na wyddys odid ddim amdano, fe dâl ei enw'n bennawd i grynodeb (a dynnwyd o Lloyd, A History of Wales) o hanes arglwyddi diweddarach 'Rhwng Gŵy a Hafren,' cantrefi Maelienydd ac Elfael - gweler yr ach ar t. 770 o A History of Wales gan Lloyd. Yr oedd gan Elstan (A History of Wales, 406) fab, CADWGAN, a chan hwnnw dri mab. Un ohonynt oedd IDNERTH, yntau â thri mab; o'r rheini cafodd MADOG (bu
EVANS, HUGH (Hywel Eryri; 1767 - 1841?), bardd Ganwyd ym mhlwyf Llanfairmathafarneithaf, sir Fôn. Gwehydd ydoedd wrth ei alwedigaeth. Bu'n byw yn Abererch, Chwilog, Plas Madog ym mhlwy Clynnog, a Phenygroes, Sir Gaernarfon. Dechreuodd gystadlu mewn eisteddfodau yn gynnar ar ei oes; ysgrifennodd gywydd ar ' Cariad ' ar gyfer eisteddfod Bangor, c. 1790, ac un arall yn 1802 ar ' Drylliad y llong Minerva, Ionawr 21, 1802.' Ceir swm o'i waith yn y
FITZ ALAN family, arglwyddi Croesoswallt, Clun, ac Arundel Cawn fod y teulu mewn meddiant o ardal Croesoswallt ym mlynyddoedd cynnar y 12fed ganrif, ond heriwyd eu hawl gan Maredudd ap Bleddyn. Yn ystod teyrnasiad Steffan (1135-54) cynorthwyodd WILLIAM FITZ ALAN Matilda, a phan fu raid iddo ffoi cymerodd Madog ap Maredudd feddiant o'r ardal, i'w cholli wedyn rywbryd cyn ei farwolaeth yn 1160. Ymladdodd William Fitz Alan yn erbyn y Cymry yn 1157, a bu ei
FITZ WARIN family, arglwyddi Whittington, Alderbury, Alveston, Angharad merch Madog ap Gruffydd â mab Fulk, ond ni bu priodas; nid oes sicrwydd ai gwrthwynebiad Llywelyn a achosodd fethiant y cynllun. Ar ôl ei fuddugoliaeth yn Lewes ar 14 Mai 1264, ceisiodd Simon de Montfort gynhorthwy Llywelyn ap Gruffydd trwy ganiatáu iddo, ar 22 Mehefin 1265, wasanaeth ffiwdal arglwydd Whittington; yn ôl cytundeb Trefaldwyn, 29 Medi 1267, cysylltwyd y wlad unwaith eto â Chymru
GRESHAM, COLIN ALASTAIR (1913 - 1989), archaeolegydd, hanesydd ac awdur Cymru iddo am 1971-72, ond oherwydd ei swildod cynhenid a'i salwch ar y pryd gwrthododd yr anrhydedd. Cyflwynodd y Gymdeithas 'Wobr Goffa G. T. Clark' iddo yn 1956 a thrachefn yn 1974 i gydnabod ei gyfraniad nodedig i archaeoleg a hanes gogledd Cymru. Gwr bonheddig o ysgolhaig a garai'r encilion oedd Colin Alastair Gresham. Ni bu'n briod. Bu farw o gancr yn 75 oed ar 27 Chwefror 1989 yn Ysbyty Madog
GRIFFITH family Penrhyn, Griffith ap Tudur ap Madog ap Iarddur. Dywedir i'w thiroedd hi ffurfio rhan o ystadau Iarddur, sylfaenydd tybiedig un o'r pymtheg llwyth traddodiadol, a'u derbyniasai fel rhan o gwmwd Arllechwedd Uchaf a roddwyd iddo gan Lywelyn Fawr. Ni cheir tystiolaeth am y rhodd hon mewn unrhyw gofnod. Profir bodolaeth Iarddur gan yr arolygiadau o Fôn a Chaernarfon a wnaed yn 1352, ond ni chadarnheir yr hanes am y
GRUFFUDD FYCHAN Syr (d. 1447), milwr O Froniarth a Threlydan ym mhlwyf Cegidfa, Sir Drefaldwyn. Mab ydoedd i Ruffudd ab Ieuan ap Madog ap Gwenwys o Fawd ferch Griffri ap Rhys Fongam. Olrheiniai teulu Gwenwys eu hachau o Frochwel Ysgithrog. Ymddengys mai ym mhlwyf Cegidfa yn swydd Ystrad Marchell yr oedd prif ganolfannau'r teulu. Bu nifer o'i aelodau yn flaenllaw ym mhlaid Owain Glyndŵr, a Gruffudd ab Ieuan yn un ohonynt. Yn
GRUFFYDD ap MADOG (d. 1191) mab Madog ap Maredudd a Susanna, merch Gruffydd ap Cynan, a sylfaenydd prif linach deyrnasol gogledd Powys yn ystod y 13eg ganrif. Pan rannwyd y dalaith yn ddwy adran o ddylanwad ar farwolaeth Madog ap Maredudd yn 1160, yr oedd tiroedd i'r gogledd o'r Rhaeadr yn agored i gael eu rhannu unwaith yn rhagor cydrhwng Gruffydd a'i frodyr; gweler Owain Fychan ac Owen Brogyntyn. Ei gyfran ef oedd Maelor
GRUFFYDD ap RHYS (d. 1201), tywysog Deheubarth mab hynaf Rhys ap Gruffydd a Gwenllian, merch Madog ap Maredudd. Fel sylfaenydd llinach hynaf disgynyddion yr Arglwydd Rhys efe a nodid yn etifedd tiroedd pennaf ei dad yn Ystrad Tywi a chydnabyddid ef fel hynny gan yr awdurdodau Seisnig. Ar y cyfan rhoddwyd cyfeiriad i brif ddigwyddiadau ei yrfa fer gan uchelgeisiau ei wrthwynebwyr - ei frawd Maelgwn a Gwenwynwyn o Bowys; o'r herwydd, ansicr hyd

Search results

13 - 24 of 110 for "Madog"