Dictionary of Welsh Biography

JONES, EDWARD (Iorwerth Goes Hir; 1824 - 1880), bardd, cerddor, a gwleidyddwr a gynhwysai 'Dewi Havhesp' (teiliwr), 'Rhuddfryn' (saer maen), 'Llew Hiraethog' (amaethwr), 'Elis Wyn o Wyrfai' (rheithor Llangwm), ac eraill. Golygwyd ei farddoniaeth gan 'Rhuddfryn' a chyhoeddwyd hi, gyda rhagair gan Dr. Cernyw Williams, yn swyddfa'r Wythnos, Corwen, 1881. Bu farw 14 Ebrill 1880.
JONES, EVAN (Gwrwst ab Bleddyn Flaidd, Gwrwst; 1793 - 1855), gweinidog Bedyddwyr a llenor blant. Bu ei weinidogaeth yng Nghasbach yn hynod o lwyddiannus - aeth yr aelodau ar gynnydd, agorwyd canghennau yn Llaneurwg (St. Mellons) yn 1833 a Llansantffraid (St. Bride, Wentloog) yn 1838, a chodwyd amryw i'r weinidogaeth - yn eu plith J. R. Morgan ('Lleurwg'). Ymgyfathrachodd lawer â llenorion ei ddydd, megis ' Robert ap Gwilym Ddu ' a ' Dewi Wyn o Eifion,' a bu'n weithgar gyda Chymreigyddion
JONES, EVAN (Gurnos; 1840 - 1903), gweinidog gyda'r Annibynwyr a'r Bedyddwyr, bardd, beirniad, darlithydd, ac arweinydd eisteddfodol Ganwyd 14 Ebrill 1840 yn Hendrelywarch (Penrhipyn, medd eraill), Gwernogle, Sir Gaerfyrddin, yn fab i John a Mary Jones. Tua 1848 symudodd y teulu i Ystalyfera. Ymhen dwy flynedd bu farw ei fam, a'i dad ymhen pum mlynedd arall. Cafodd ei addysg fore yn ysgol y Parch. Daniel Evans yn y Plough and Harrow, Gwernogle, ac yn ysgol y gwaith, Ystalyfera. Ymddiddorodd ei frawd hyn (David, ' Dewi Ogle,' a
JONES, EZZELINA GWENHWYFAR (1921 - 2012), artist a cherflunydd gysylltiadau fel y gallai arddangos ei gwaith ym Manceinion yn Oriel Henry Donn ac ym Mryste yn Oriel Patricia Wells. Bu nawdegau'r ugeinfed ganrif yn gyfnod prysur i Ezzelina a gwelodd 1994 arddangosfa yng Nghastell Cyfarthfa ym Merthyr. Mae teitl yr arddangosfa yn bwysig: My Wales - Fy Nghymru i. Dewisodd yr un teitl i arddangosfa arall yn Neuadd Dewi Sant, Caerdydd yn 1995, ac ymgorffora'r geiriau yr hyn
JONES, GRIFFITH HARTWELL (1859 - 1944), offeiriad a hanesydd Ganwyd 16 Ebrill 1859, yn Llanrhaeadr Mochnant, lle'r oedd ei dad, Edward Jones (1826 - 1892), yn ficer. Hannai o deulu David Jones ('Dewi Fardd'), Trefriw, ac felly yr oedd yn ŵyr i John Jones (1786 - 1865) yr argraffydd enwog - Gwasg 'Gwyndod Wryf' o Lanrwst. Yn 16 oed aeth i ysgol Anwythig ac oddiyno i Goleg Iesu, Rhydychen. Yr oedd yn D.D. ac yn D.Litt. Rhydychen. O 1888 hyd 1893 bu'n athro
JONES, GRIFFITH HUGH (Gutyn Arfon; 1849 - 1919), cerddor Ganwyd yn y Tŷ Du, Llanberis, Sir Gaernarfon, Ionawr 1849, mab Hugh ac Ellen Jones, a brawd i D. H. Jones ('Dewi Arfon'). Bu ei dad yn arweinydd y canu yn Capel Coch, Llanberis, am 60 mlynedd, a phenodwyd y mab yn gynorthwywr i'w dad yn 14 oed. Derbyniodd ei addysg gerddorol yn nosbarthiadau ' Ieuan Gwyllt,' a chafodd amryw dystysgrifau. Ar ôl gwasanaethu yn ddisgybl-athro yn ysgol Dolbadarn
JONES, GWILYM EIRWYN (EIRWYN PONTSHÂN; 1922 - 1994), saer coed, diddanwr, cenedlaetholwr Abergwaun a'r Fro 1986 urddwyd ef yn aelod o'r Orsedd fel Pontshân. Ddiwedd y pumdegau aeth ar ei liwt ei hun fel saer coed ac ymgymerwr angladdau gan symud yn ôl i Dalgarreg, i'r Waunwen. Sefydlodd weithdy yn y pentref. Y dylanwadau mawr arno yno oedd prifathro'r ysgol leol, Tom Stephens a Dewi Emrys, a dreuliodd gyfnod o un mlynedd ar ddeg yn byw yn Y Bwthyn. Bu'n mynychu dosbarthiadau nos Dewi a bu'n
JONES, Syr HENRY STUART (1867 - 1939), ysgolhaig clasurol a geiriadurwr , fel is-ganghellor y Brifysgol 1929-31, aelod o fwrdd llywodraethol yr Eglwys yng Nghymru a chynghorau Coleg Dewi Sant, Llanbedr-Pont-Steffan, Coleg y Drindod, Caerfyrddin, a Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Urddwyd yn farchog 1933, ymneilltuodd o'r coleg 1934, a bu farw yn Ninbych-y-pysgod 29 Mehefin 1939. Priododd 1894, Ileen, merch y Parch. Edwyn Henry Vaughan; bu hithau farw 1931. Yr oedd ganddynt
JONES, ISAAC (1804 - 1850), clerigwr, cyfieithydd, a golygydd Ganwyd 2 Mai 1804 yn Llanychaearn, ger Aberystwyth, yn fab i wehydd. Cafodd ei addysg gyntaf gan ei dad, a dywedir iddo fedru darllen Lladin yn 7 oed. Aeth i ysgol yn y plwyf, ac yna i ysgol ramadeg Aberystwyth. Bu'n athro yn yr ysgol honno wedyn, ac yn brifathro o 1828 hyd 1834. Ar ôl dwy flynedd yng Ngholeg Dewi Sant, Llanbedr-Pont-Steffan, lle yr enillodd ysgoloriaeth Eldon mewn Hebraeg
JONES, JACK (1884 - 1970), awdur a dramodydd Ganwyd 24 Tachwedd 1884, yn Nhai Harri Blawd, Merthyr Tudful, Morgannwg, yr hynaf o'r naw plentyn a gafodd fyw o'r pymtheg a anwyd i'w fam, Sarah Ann, a'i dad, David, a oedd yn löwr. Fe'i haddysgwyd yn ysgol elfennol Dewi Sant ym Merthyr Tudful ond fe adawodd yr ysgol yn ddeuddeg oed i weithio gyda'i dad yn y pwll glo. O 1902 hyd 1906 bu'n filwr llawn-amser, a gwasanaethodd yn Neheubarth yr
JONES, JOHN (CYNDDYLAN) (1841 - 1930), pregethwr, diwinydd, esboniwr, a chynrychiolydd y Feibl Gymdeithas yn Neheudir Cymru am 21 mlynedd Ganwyd 27 Chwefror 1841 yn Capel Dewi, Sir Aberteifi. Bu am ryw hyd yn ddisgybl yn ysgol John Evans yn Aberystwyth. Penodwyd ef a John Rhys yn ddisgybl athrawon yn ysgol elfennol Penllwyn, am na fedrai'r prifathro yno ddewis rhyngddynt. Bu'n cadw ysgol ei hun dros gyfnod yn agos i safle'r cloc yn nhre Aberystwyth. Darpar ymgeiswyr am y weinidogaeth, bechgyn ieuainc â'u bryd ar lwyddo mewn masnach
JONES, JOHN (Myrddin Fardd; 1836 - 1921), llenor, hynafiaethydd, a chasglwr hen lythyrau a llawysgrifau , 1878; (4) Adgof Uwch Anghof, 1883; (5) Gwaith Owain Gruffydd, 1895; (6) Cofiant Dewi Wyn, 1902; (7) Gleanings from God's Acre, 1903; (8) Cynfeirdd Lleyn, 1905; (9) Gwerin Eiriau Sir Gaernarfon, 1907; (10) Llen Gwerin Sir Gaernarfon, 1908; (11) Gwaith Owain Lleyn, 1909; (12) Enwau Lleoedd Sir Gaernarfon, 1913; ac wedi ei farw yn 1922 cyhoeddwyd Enwogion Sir Gaernarfon. Yn niwedd ei oes, fel

Search results

169 - 180 of 310 for "Dewi"