Dictionary of Welsh Biography

NANNAU family Saif plas Nannau ym mhlwyf Llanfachreth, Meirionnydd, 700 troedfedd uwchlaw'r môr, 'uchaf tir,' 'trum araul' (Guto'r Glyn), a thrigai ynddo am ganrifoedd un o deuluoedd mwyaf pwerus y sir. Blodeuai Ynyr Hên, 'cyff Nannau,' o gwmpas 1200-50; haerai ei fab ef, Ynyr Fychan, mai ef a helpiodd ddal y gwrthryfelwr Madog ap Llywelyn yn 1295 a'i draddodi i'r concwerwyr; ond prin, yn ôl rhediad y
NASH, JOHN (1752 - 1835), pensaer greadigaethau gorchestol megis Regent's Park a'r rhesi tai yn y gymdogaeth, Regent Street, a'r Marble Arch. Yr oedd yn noddwr hael i artistiaid. Bu farw 13 Mai 1835 yn East Cowes.
NENNIUS (fl. c. 800) . Ar wahân i'r ffaith fod yr awdur yn dywedyd nad oedd yn hawlio iddo'i hun fawr ddim teilyngdod llenyddol na meddyliol - ac y mae ei Ladin gwael a'i wendid fel beirniad a chwynnwr yn profi hynny yn bur eglur - prin y gwyddom ddim amdano. Y mae'n bosibl mai brodor o rannau dwyreiniol Cymru ydoedd; y mae tystiolaeth fewnol yn ei waith yn awgrymu hynny. Nid yw'n debygol o gwbl mai efe ei hunan a
NEWELL, RICHARD (1785 - 1852), amaethwr a phregethwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd Davies, Bangor, o dan yr enw Pethau Newydd a Hen neu Drysorfa i'r Ysgol Sabbothol. Efallai mai hwn oedd y cyhoeddiad cyntaf erioed i blant Cymru; parhaodd am bedair blynedd (1826-9). Ymhlith llawysgrifau'r Methodistiaid Calfinaidd a gedwir yn y Llyfrgell Genedlaethol y mae nifer o ddyddiaduron (1813-50) yn cynnwys cofnodion sasiynau, cyfarfodydd misol, cymanfaoedd yr ysgol Sul, etc., yn llaw Richard
NICHOLAS, THOMAS (1816 - 1879), gweinidog gyda'r Annibynwyr, athro coleg diwinyddol, ac awdur School, Bridgwater, ysgol yr oedd Nicholas yn gyd-bartner ynddi. Bu farw 14 Mai 1879 yn 156 Cromwell Road, Llundain, a chladdwyd yng nghladdfa Hammersmith (gweler Edwin Poole, The illustrated history and biography of Brecknockshire, 308).
NICHOLAS, THOMAS EVAN (Niclas y Glais; 1879 - 1971), bardd, gweinidog yr Efengyl a lladmerydd dros y Blaid Gomiwnyddol derbyniodd Nicholas alwad i Gapel Cymraeg yn Dodgeville, Wisconsin, Unol Daleithiau America ond byr fu ei gyfnod yno gan i Gapel Seion y Glais yng Nghwm Tawe estyn galwad iddo ar 31 Mai 1904. Derbyniodd honno a bu yno am ddeng mlynedd gan dod yn adnabyddus dan yr enw Niclas y Glais. Yn y cyfnod hwn (1904-1914) daeth Cymru i adnabod Niclas y Glais fel un o areithwyr huotlaf o blaid Sosialaeth yn yr iaith
NICHOLLS, ERITH GWYN (1875 - 1939), chwaraewr pêl droed (Rygbi) - ar y cyfan, efallai'r enwocaf o chwaraewyr Rygbi Cymru, serch mai yng Nghaerloyw y ganwyd ef, yn 1875. Yn llanc, chwaraeodd fel cefnwr a hanerwr dros glwb yr ' Harlequins ' (a ddarfu ers llawer blwyddyn) yng Nghaerdydd; ar ddydd Calan 1894 yr ymddangosodd gyntaf yn nhîm Caerdydd (er ei fod cyn hynny wedi chwarae dros sir Gaerloyw), fel cefnwr; chwaraeodd deirgwaith dros Gaerdydd fel cefnwr cyn
NICHOLSON, WILLIAM JOHN (1866 - 1943), gweinidog gyda'r Annibynwyr Ganwyd 23 Rhagfyr 1866, yn 14 Vrondeg Street, Bangor, mab William Nicholson. Derbyniwyd ef i Goleg Aberhonddu yn 1886 a threuliodd y flwyddyn gyntaf yng ngholeg y Brifysgol, Caerdydd. Ym Mai 1889 ordeiniwyd ef yn weinidog eglwys Seisnig S. Paul's, Abertawe. Yn 1892 ymsefydlodd yn weinidog eglwys Salem, Porthmadog, ac yno yr arhosodd hyd 1940 pryd y gorfu iddo ymddeol oherwydd afiechyd ac amhariad
NICOLAS, DAFYDD (1705? - 1774), bardd Tybiai T. C. Evans ('Cadrawd') mai ef oedd y gŵr o'r enw hwn a aned yn Llangynwyd yn 1705. Yr oedd yr hen bobl, meddai, yn sôn amdano fel un a fu'n cadw ysgol yn y plwyf. Rhestrai 'Iolo Morganwg' ef ymhlith y llenorion a oedd wedi eu haddysgu eu hunain. Bu'n byw wedi hynny yn Ystrad Dyfodwg, ac efallai yng Nglyncorrwg ac yng Nghwm-gwrach. Y mae'n gwbl bosibl mai ysgolfeistr crwydrad ydoedd yn y
NOAKES, GEORGE (1924 - 2008), Archesgob Cymru weddïau beunyddiol (bob amser yn y Gymraeg) ac nid âi i glwydo byth cyn 11.00 yr hwyr. Nid oedd byw ym Mhalas yr Esgob yn Abergwili, Caerfyrddin, ryw 50 milltir o gadeirlan Tyddewi, yn ddelfrydol. Gyrrai dros 30,000 milltir bob blwyddyn yn aml ar hyd ffyrdd cefngwlad a thynnai'r trafaelu a'r cyfarfodydd ef i ffwrdd o'r gwaith a ddymunai, ei awydd 'i ddangos Iesu' i bobl Gorllewin Cymru gan mai
NON(N) (fl. ddiweddar yn y 5ed ganrif), santes cyffelyb hefyd am Ailbe Sant ym ' Muchedd Ailbe Sant ' (Plummer, Vitae Sanct. Hib.). Digwyddodd rhyfeddodau pellach, yn ôl y stori, adeg geni Dewi. Dywed Rhygyfarch i Non, wedi geni Dewi, fyw bywyd hollol ddiwair; ar y llaw arall, myn traddodiad Gwyddelig mai hi hefyd oedd mam Mor, fam Eltin Sant, a Magna, hithau yn fam i Setna Sant. Dywedir i Non wedi hyn ymfudo i Gernyw, lle y cysegrwyd nifer o eglwysi
NORTH, FREDERICK JOHN (1889 - 1968), daearegwr, addysgydd, hanesydd gwyddoniaeth a churadur amgueddfa mis Mai 1915. Bu farw 23 Gorffennaf 1968 yn 19 Chargot Road, Caerdydd.

Search results

1189 - 1200 of 1877 for "Mai"