Dictionary of Welsh Biography

HUGHES, ROYSTON JOHN (BARWN ISLWYN), (1925 - 2003), gwleidydd uwchradd Pontllanfraith, ac er iddo adael yr ysgol yn bymtheg oed, cofiai am yr ysgolion yma gydag anwyldeb, a thalodd deyrnged i ddylanwad Edgar Phillips (Trefin), un o'i athrawon yn yr ysgol uwchradd. Câi ei swydd gyntaf yn swyddfa'r lofa'n anniddorol, a symudodd Hughes i weithio tan ddaear fel glöwr tan iddo gael ei alw i'r fyddin yn 1944. Gwasanaethodd fel milwr cyffredin mewn catrawd Gymreig, yn
HUGHES, MARGARET (Leila Megàne; 1891 - 1960), cantores gyntaf iddi ei chanu'n gyhoeddus oedd ' Gwlad y delyn ' (John Henry) yn 1907. Yn fuan ar ôl hynny derbyniodd ei hymrwymiad cyntaf i ganu mewn cyngerdd yn Aber-soch, a chael cydnabyddiaeth o bymtheg swllt. Un o'r rhai a'i clywodd yn canu yn y cyngerdd hwnnw oedd Harry Evans, a broffwydodd y deuai'n gantores enwog os câi ei hanfon i astudio canu at athro cymwys. Yn Eisteddfod Môn ym Miwmares yn 1910
JACKSON, Sir CHARLES JAMES (1849 - 1923), gwr busnes a chasglwr George Reille. Yr oedd gan Derek Jackson ferch o'i drydedd briodas. Wedi gyrfa nodedig yn wyddonydd a gyrfa lwyddiannus yn berchennog ceffylau rasio, bu farw Derek Jackson yn Lausanne 20 Chwefror 1982. Yn ystod ei flynyddoedd olaf câi fwynhad mawr yn gwylio Cymru'n chwarae rygbi ar y teledu. Gadawodd Syr Charles Jackson ddwy gymynrodd bwysig mewn ymddiriedolaeth i'w blant: y cyfranddaliadau yn y News
JARMAN, ELDRA MARY (1917 - 2000), telynores ac awdur phlentyndod fel un pur wahanol i blentyndod rhai nad oeddynt o dras Roma: roedd y cartref mewn lleoliad diarffordd; ni châi gwmnïaeth plant eraill; ac roedd 'digon o ryddid yno i chwarae' yng nghwmni'i brawd (a oedd ddeng mlynedd yn hŷn na hi) a chŵn ei thad. Câi ei diddanu gan ei mam, a adroddai straeon am dylwyth teg a chewri iddi; dysgodd ei brawd iddi sut i saethu pistol; dangosodd ei thad iddi sut y
JENKINS, DAVID CYRIL (1885 - 1978), cerddor fu'n uchel iawn ei barch yng nghylchoedd y Cymry alltud, daeth ei enw a'i farn yn adnabyddus i gynulleidfa ehangach o lawer yn sgil ei waith fel beirniad cerdd ar gyfer y Melbourne Herald a'r cylchgrawn wythnosol Table Talk. Yn y blynyddoedd yn dilyn yr Ail Ryfel Byd teithiodd Jenkins yn aml rhwng Awstralia, Gogledd America a Phrydain. Câi ei wahodd yn gyson i feirniadu yn yr Unol Daleithiau a
JENKINS, HERBERT (1721 - 1772), cynghorwr bore gyda'r Methodistiaid, a gweinidog Annibynnol wedyn rhyngddo a Howel Harris; ffieiddiai Forafiaeth, a gwelai fai ar Harris am glosio cymaint ati; yr oedd hefyd yn dechrau teimlo anesmwythyd ynghylch pregethu heb fod ganddo urddau, ac ar yr un pryd yn teimlo'n gynyddol anniddig at yr Eglwys Sefydledig - yr oedd wedi cael awgrym nid anghyfeillgar gan esgob Bryste nad oedd hi'n debyg y câi urddau yn yr Eglwys. Eto, drwy holl ymrafaelion blin y Tabernacl
JONES, DAVID (1772 - 1854), gweinidog gyda'r Bedyddwyr Cyffredinol ); câi ddogn blynyddol o drysorfa'r Bedyddwyr Cyffredinol yn Llundain, o 1818 hyd ei farwolaeth. Yn 1848, edrydd fod ganddo 50 o aelodau. Ond cododd y Bedyddwyr Neilltuol gapel (Bethania) yng Nghlydach yn 1841, a chorfforwyd eglwys ynddo yn 1844. O dipyn i beth, llithrai'r Arminiaid drosodd i Fethania, a theyrngarwch i'r hen weinidog yn unig a gadwai eglwys y Cwar ar ei thraed. Bu David Jones farw 24
JONES, EDMUND (1702 - 1793), pregethwr Annibynnol ac awdur a ffyrnig rhyngddo ef a Miles Harri ar fater bedydd oedolion - dadlau a gymerth le yn Blaenau Gwent (ym mhlwyf Aberystruth) lle yr oedd achos cryf gan y Bedyddwyr. Bu Edmund Jones yn gofalu am y gangen o eglwys Penmaen a gyfarfyddai yn fferm Ty'n llwyn yn Ebwy Fawr, ac yr oedd yn gobeithio y câi ddilyn bugail Penmaen, eithr Philip David a ddewiswyd (1740). Wedi ei siomi yn hynny o beth, symudodd
JONES, IDWAL (1899 - 1966), addysgydd ac Athro prifysgol gyfrifol am roi cychwyn swyddogol ar ddysgu pwnc heblaw'r Gymraeg drwy gyfrwng y Gymraeg ym Mhrifysgol Cymru, a bu'n dadlau'r achos yna ac yn amddiffyn y gwaith hwnnw gyda deheurwydd anghyffredin a threiddgarwch. Yr oedd yn bwyllgorwr tan-gamp: fel pob Athro addysg câi ei lethu gan bwyllgorau di-rif, ond yr oedd ef yn y mannau hynny'n ddadleuwr haelfrydig ond hynod o gryf ac yn ddiwyro Gymreig. Mae
JONES, JOHN (c. 1578-83 - 1658?) Gellilyfdy,, copïydd llawysgrifau Gofalodd y copïydd nodedig hwn y câi pob 'Annwyl ddarllenydd' a ddarllenai ei lawysgrifau ef wybod o ba dras yr oedd, gan iddo ddechrau (neu ddiweddu) llawer o'i lawysgrifau gyda manylion tebyg i'r rhai hyn (yn Peniarth MS 224) amdano'i hun: ' Sion ap Wiliam ap Sion ap Wiliam ap Sion ap Dafydd ab Ithel Vychan ap Kynrig ap Rrotbert ap Ierwerth ap Rryrid ap Ierwerth ap Madog ab Ednowain Bendew
JONES, NANSI RICHARDS (Telynores Maldwyn; 1888 - 1979), telynores gan yr athrawes Madam Arnold. Tra'r oedd yn Llundain, gwnaeth yn fawr o'i chyfle, ac arferai ganu'r delyn i Lloyd George a'i deulu yn 10 Stryd Downing. Yn 1911, bu'n diddanu'r teulu brenhinol ar adeg arwisgiad Edward VIII ym Mhlas Machynlleth, ac o ganlyniad câi ystyried ei hunan yn 'Delynores Frenhinol', a defnyddio arfbais frenhinol ar ei rhaglenni. Cyn iddi ddychwelyd adref yn 1911, aeth o
JONES, OWEN THOMAS (1878 - 1967), athro daeareg Woodward ym Mhrifysgol Caergrawnt hefyd am astudio rhannau o Ogledd America fel yr ymestynnai o stratigraffi pur i gynnwys palaeontoleg ac ymwthiadau igneaidd. Câi daeareg Cymru, yn arbennig ei chreigiau Palaeosoig isaf, le yn ei weithiau diweddaraf. Y mae'n ddiddorol sylwi i'w ddiddordebau pan oedd yng Nghaergrawnt dueddu'n drwm at fwynyddiaeth ac i'r wedd hon ar ddaeareg ffrwytho yn ei waith gyda chyhoeddi gan H.M.S.O. yn 1922, y

Search results

25 - 36 of 75 for "Cai"