Dictionary of Welsh Biography

JONES, ROBERT (1560 - 1615), offeiriad o urdd yr Ieswitiaid Robert Bellarmino, ran ynddo. Y mae llythyrau Jones yn cynnwys tystiolaeth werthfawr am gwrs y ddadl, ac adlewychant ei arweiniad diymod. Ceir detholiad o 48 tt. o'r llythyrau hyn yn Records Foley, gan gynnwys un at Bellarmino. Dangosant, hefyd, i offeiriaid Cymreig y Blaid Apelyddol wrthod torri'u henwau ar betisiwn 1610 i Rufain i apwyntio esgob, ' onid addewir Archesgob i ganlyn Dewi '. Erbyn 1609
JONES, THOMAS (Y Bardd Cloff; 1768 - 1828), bardd Gwyl Dewi Sant' yn 1802, a chasgliad o'i farddoniaeth yn 1828. Cafodd holl ofal masnach swyddfa ei feistr yn 1803, ac yn 1813 daeth yn gyfrannog ag ef. Etholwyd ef yn drysorydd Cymdeithas y Cymmrodorion pan atgyfodwyd honno yn 1820, ac enillodd fathodyn aur am y bryddest orau ar yr un achlysur. Gwnaethpwyd ef yn llywydd Cymdeithas y Gwyneddigion yn 1821 am y drydedd waith, ac yng ngwledd ei jiwbili
JONES, THOMAS LLECHID (1867 - 1946), offeiriad, llenor, a llyfryddwr Ganwyd 4 Rhagfyr 1867, yn y Tyddyn Uchaf, Llanllechid, Sir Gaernarfon, yn fab i Hugh Jones a Catherine ei wraig. Cafodd ei addysg yng ngholeg y Brifysgol, Bangor, a choleg Dewi Sant, Llanbedr-Pont-Steffan. Wedi iddo raddio (B.A., yn 1896) yng ngholeg Dewi Sant ordeiniwyd ef (1897) i guradiaeth eglwys S.David, Blaenau Ffestiniog; daeth yn offeiriad yn 1899. Yn 1902 daeth yn gurad Llanllyfni, Sir
JONES, THOMAS LLEWELYN (1915 - 2009), bardd a llenor toreithiog ', gan efelychu camp Dewi Emrys, yr unig brifardd arall i gael ei gadeirio ddwy flynedd yn olynol. Cyhoeddodd ddwy gyfrol o farddoniaeth ar gyfer oedolion, sef Swn y Malu yn 1967 a Canu'n Iach! yn 1987. Meddai ar awen felys a rhoddai, fel bardd a beirniad, fri ar ganu swynol, clir a thelynegol. Yr oedd, yn y cyfnod ar ôl yr Ail Ryfel Byd, brinder affwysol o ddeunydd darllen Cymraeg ar gyfer plant ysgol
JONES, THOMAS ROBERT (Gwerfulyn; 1802 - 1856), sefydlydd mudiad dyngarol y Gwir Iforiaid gael am y gymdeithas yn y cyfnod cynnar hwn, ond erbyn 1838 yr oedd aelodaeth y gyfrinfa gyntaf yn 252, deuddeg cyfrinfa arall wedi'u sefydlu yn y gogledd, a chyfrinfa gyntaf y de wrth yr enw ' Dewi Sant ' wedi ei hagor yng Nghaerfyrddin ar 24 Ebrill y flwyddyn honno. Ond cododd annealltwriaeth rhwng T. R. Jones a'r mudiad erbyn Mehefin 1840, ymadawodd â chyfrinfa'r Drylliau Croesion a sefydlodd
JONES, WILLIAM (1806 - 1873), clerigwr a llenor 1832. Ond amheuid ei fod yn rhydd-gymunwr, ac am hyn ac achosion eraill cododd gwrthblaid gref - diarddelwyd honno, ond diwedd y peth fu i'r gymanfa ddiarddel eglwys Bethania a'r gweinidog gyda hi (1833). Troes yntau at yr Eglwys Wladol, ac aeth i Goleg Dewi Sant am flwyddyn a hanner. Urddwyd ef yn ddiacon (gan esgob Rochester) yn 1835, ac yn offeiriad (Tyddewi) yn 1836. Bu'n gurad Llanymddyfri (1835
JONES, WILLIAM ('Bill') RICHARD (1839 - 1889) roedd yn aelod o cymdeithas elusennol Dewi Sant Pittsburgh. Cynigiai lwncdestun i 'Wlad ein Tadau' bob Gŵyl Ddewi, ond eto roedd braidd yn gyndyn i gyflogi Cymry'n weithwyr. Yn 1877 cynghorodd Carnegie i gyflogi gweithwyr hydrin ('tractable') a chyfyngu ar nifer y Cymry. Yn 1883, awgrymodd i Carnegie y dylai, fel Jones ei hun, gefnogi'r Eisteddfod leol yn ariannol am fod ymdrechion y dosbarth hwnnw
JOYCE, GILBERT CUNNINGHAM (1866 - 1942), esgob Lewis o Landâf. O 1892 hyd 1896 bu'n is-warden coleg Mihangel Sant yn Aberdâr, gan dderbyn urddau offeiriad yn 1893. Yn 1897 aeth i Ben-ar-lag yn warden llyfrgell S. Deiniol, a bu yno hyd 1915, pryd y penodwyd ef yn brifathro coleg Dewi Sant, Llanbedr-Pont-Steffan. Bu'n ganon yn eglwys gadeiriol Llanelwy, 1907-14, ac yn ganghellor 1914-27. Ar ôl blwyddyn yn arch-ddiacon Tyddewi, cysegrwyd ef yn esgob
LAKE, MORGAN ISLWYN (1925 - 2018), gweinidog a heddychwr fyfyrwyr oedd ym Mangor gyda'i gilydd ar ôl y rhyfel. Pa fu Islwyn farw yn 2018 ef oedd yr olaf o'r genhedlaeth arbennig honno o weinidogion yr Annibynwyr yng Nghymru a'u pwyslais ar heddychiaeth, cymod ac undod. Yn y brifysgol ym Mangor (ble graddiodd yn BA a BD, 1946-53) y cyfarfu Islwyn â Gwyneth Mary Morris (1926-2020); priodwyd hwy yn 1953 a ganwyd iddynt bump o blant, Cynfael, Llinos, Heledd, Dewi
LEWELLIN, LLEWELYN (1798 - 1878), clerigwr offeiriad yn 1823, ar law esgob Rhydychen, ac yn 1826 derbyniodd swydd prifathro ysgol ramadeg Bruton yng Ngwlad yr Haf. Eithr yn lle mynd yno aeth i Goleg Dewi Sant, Llanbedr-Pont-Steffan, fel ei brifathro cyntaf, yn 1827, a bu yno hyd ei farwolaeth, 25 Tachwedd 1878. Bu hefyd yn ficer Llanbedr Pont Steffan (o 1843) ac yn ddeon Tyddewi (o 1843). Claddwyd ef yn Llanbedr Pont Steffan.
LEWIS, DAVID (Ap Ceredigion; 1870 - 1948), offeiriad, bardd, ac emynydd Ganwyd yn Llaethdy, Cilcennin, Sir Aberteifi, 24 Awst 1870, yn fab i David Lewis, ffermwr, a Jane ei wraig. Derbyniodd ei addysg yn gyntaf mewn ysgol breifat yn Llannon, Ceredigion, a gedwid gan y Parchedig J. Davies (yn ddiweddarach Ficer Clynnog Fawr yn Arfon) ac yna yng Ngholeg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan. Enillodd yno ysgoloriaeth mewn Cymraeg a gwobr mewn Groeg, a chymryd gradd B.A. yn
LEWIS, TITUS (1822 - 1887), hynafiaethydd yr iaith Saesneg. Ymhlith ei weithiau cyhoeddedig ceir cân hir, The Soldier's Wife, a Tale of Inkerman, 1855. Ysgrifennodd y geiriau Saesneg i ' Mynyddog,' 1877, cyfansoddiad gan Joseph Parry, a throsiadau Saesneg o weithiau David Evans ('Dewi Haran'), mewn detholiad o'i farddoniaeth, a olygwyd gan William Thomas ('Glanffrwd'), dan y teitl Telyn Haran, 1878. Bu farw yn Llansteffan, Sir Gaerfyrddin

Search results

193 - 204 of 310 for "Dewi"