Dictionary of Welsh Biography

EVANS, WILLIAM CHARLES (1911 - 1988), cemegydd a bywydegydd mater organig mewn pridd, a phla-laddwyr o sawl math. Mae ei waith yn sylfaen i'n deall o gylchoedd natur a sut mae natur yn ymateb i lygredd, megis gollwg olew neu chwistrellu chwynladdwyr. Hwn oedd ei gyfraniad gwyddonol mawr er ei fod yn adnabyddus yng Nghymru am ei waith ar y sylweddion gwenwynig mewn rhedyn. Roedd Charles Evans yn ddyn ffraeth ac amryddawn gyda chof eithriadol o ystod eang o
FRANCIS, JOHN DEFFETT (1815 - 1901), peintiwr a chasglwr celfyddwaith Francis ' yn Abertawe heddiw fel tystiolaeth o'i ddiwydrwydd fel casglwr celfyddwaith. Cedwir yno'r casgliad niferus o ddarluniau ac ysgythriadau o bob math a gyflwynwyd yn rhodd ganddo i gorfforaeth Abertawe, ynghyd â'i gasgliad gwerthfawr o lyfrau ar gelfyddyd. Cyflwynodd Francis rodd debyg hefyd i'r Amgueddfa Brydeinig. Bu farw yn Abertawe 21 Chwefror 1901.
GILLHAM, MARY ELEANOR (1921 - 2013), naturiaethwraig ac addysgydd rhyfel ar ffermydd yn Berkshire. Yn ystod y cyfnod hwn gwnaeth bob math o waith fferm, yn y caeau, yn gofalu am anifeiliaid ac yn godro gwartheg. Er gwaetha'r gwaith caled, aeth Gillham ati i sefydlu ac arwain cwmni Geidiau newydd a chwblhaodd gwrs gohebu Diploma Hyfedredd mewn 'Ffermio Cyffredinol'. Oherwydd ei gallu academaidd wrth ennill y cymhwyster hwn cynigiodd y Fyddin Dir y dylai fynd i'r
GREVILLE, CHARLES FRANCIS (1749 - 1809), sylfaenydd tref Milford, sir Benfro chwplawyd mo honno. Trefnodd gyhoeddusrwydd o'r math gorau i'r dref newydd trwy berswadio Syr William a Lady Hamilton i ddyfod ar ymweliad, a'r Arglwydd Nelson gyda hwynt, yn Awst 1802. Yr oedd yr amgylchiad yn digwydd ar adeg penblwydd brwydr y Neil, a dathlwyd yr ymweliad a'r penblwydd gydag arddangosfa gwartheg, mabolgampau, ymrysonfa badau, a gwledd; siaradodd Nelson yn y wledd a rhoddi canmoliaeth
GRIFFITH, SIDNEY (d. 1752) yr oedd yn gwrando'n ddibetrus ar ei chynghorion, ac yn mynd â hi o gwmpas y wlad fel math o arch y cyfamod. Ceisiodd Morgan John Lewis (bu yntau gynt yn 'llygad') ymliw ag ef, ond gwrthododd Harris wrando (Mai 1750); ofer hefyd fu ymgais ' Madam Griffith ' ei hunan (Mehefin) i gyfryngu rhwng Harris a Rowland (a Howell Davies). Erbyn mis Medi, yr oedd amgylchiadau Mrs. Griffith yn faich ar Harris
GRIFFITHS, MORRIS (fl. 1766-1805), cynghorwr Methodistaidd, gweinidog gyda'r Bedyddwyr, ac emynydd ; Defnyddiol Hymnau i Breswylwyr y Graig (Trefeca, 1779); Llythyr Caredig, 1786; Egwyddorion Difinyddiaeth, 1789 - math o gyffes ffydd a phennill ar ddiwedd pob pwnc ynghyda thri emyn; a Dammeg, mewn Dull o Ymddiddan rhwng Credadyn a Mr. Ewyllys-Rhydd a Satan (Trefeca, d.d.). Yn ôl ' Gwilym Lleyn ' cyhoeddodd hefyd Dull o Ymddiddan rhwng Gweinidog yr Efengyl, a Disgybl ieuanc dan holiad, yn 1784. Ni bu ei
GRUFFYDD ap RHYS (d. 1201), tywysog Deheubarth y diwedd oedd ei afael ar ei etifeddiaeth. Mewn un ystyr gellir edrych ar ei yrfa fel math o ragarweiniad i'r cwerylon teuluol dinistriol hynny a arweiniodd i gwymp terfynol teulu Dinefwr. Yn 1189 priododd Matilda, merch William de Breos, a'i goroesodd, gyda dau fab ieuanc, Rhys Ieuanc ac Owain, pan fu farw ar 25 Gorffennaf 1201. Claddwyd ef a Matilda yn Ystrad Fflur.
GRUFFYDD, WILLIAM JOHN (1881 - 1954), ysgolhaig, bardd, beirniad a golygydd 1928 daeth ei brif gyfraniad, sef Math vab Mathonwy, ymdriniaeth â'r bedwaredd gainc, ac wedi egwyl go hir, Rhiannon yn 1953, trafodaeth ar y gainc gyntaf a'r drydedd. Yr amcan oedd dadansoddi'r chwedlau, a dangos pa elfennau cyntefig sydd ynddynt a sut yr asiwyd hwy ynghyd i wneud un cyfanwaith. Agwedd arall ar ei ysgolheictod oedd ei lyfrau ar hanes llenyddiaeth Gymraeg. Y cyntaf oedd Llenyddiaeth
GUEST, y FONESIG CHARLOTTE ELIZABETH (1812 - 1895), cyfieithydd, gwraig busnes a chasglydd gweithwyr o bob math a'u teuluoedd, trafodai faterion technegol gyda pheirianwyr a gwyddonwyr blaenllaw megis Charles Babbage a chyfieithodd i'r Saesneg bamffledyn Ffrangeg ar ddefnyddio chwythiad poeth. Ond ei gwaith cyfieithu mwyaf arwyddocaol, wrth gwrs, oedd yr hyn a alwai 'The Mabinogion'. O fewn dyddiau wedi cyrraedd Dowlais, yr oedd wedi dechrau dysgu Cymraeg Canol, dan hyfforddiant y Rheithor
HENRY (1457 - 1509), brenin Lloegr nad oedd ddisgwyl iddo ymroi i lunio polisi arbennig tuag at Gymru. Ar y gorau, ni ellir ystyried gweithrediadau cyngor y goror a mesurau cyllidol cryfion Harri ond fel math o ragarweiniad - damweiniol - i'r polisi o uno Cymru a Lloegr a roddwyd mewn grym gan Harri VIII. Am y gyfres o siarteri a roes Harri VII i'r Cymry, cofier y bu'n rhaid i'r sawl a'u cafodd ofyn amdanynt, ac nad oeddynt mewn
HOPCYN ap TOMAS (c. 1330 - wedi 1403), uchelwr a drigai yn Ynysdawy ym mhlwyf Llangyfelach, mab Tomas ab Einion, sef yr Einion hwnnw y mynnai ' Iolo Morganwg ' mai Einion Offeiriad ydoedd. Lluniodd ' Iolo ' bob math o straeon am y teulu hwn, a throes Hopcyn yn fardd, yn awdur rhamantau a damhegion a gramadegau, etc. Ymgais a geir yma i egluro'r cyfeiriadau a geir ato yng nghanu beirdd y 14eg ganrif. Ceir yn ' Llyfr Coch Hergest ' bump o
HOWE, ELIZABETH ANNE (1959 - 2019), ecolegydd ac astudio crwbanod yng Ngwlad Groeg a Ffrainc. Gwnaeth ei doethuriaeth wedyn ym Mhrifysgol Bangor (1981-85) ar ffisioleg y sginc llygedynnog, math o fadfall a geir yn yr Eidal, Gwlad Groeg a Malta. Ym Mangor cwrddodd â Mike Howe a oedd yn gwneud doethuriaeth mewn entomoleg. Priodasant yn 1989 a chydweithio ar brosiect Sŵ Jersey ar grwbanod Angonoka ym Madagasgar. Ar ôl geni eu dwy ferch, byddai

Search results

37 - 48 of 140 for "Math"