Dictionary of Welsh Biography

JONES, JOHN (Shoni Sguborfawr; c.1810 - 1867), un o derfysgwyr 'Beca' gyffredin, am ddryllio clwydydd, ond am saethu'n fwriadol at ryw Walter Rees, yn y New Inn, Pontyberem. Chwarddodd wrth glywed y ddedfryd. Yn y carchar, bradychodd enwau nifer o'i gyd-derfysgwyr. Symudwyd ef o garchar Caerfyrddin, 5 Chwefror 1844, i Millbank, yng nghwmni 'Dai'r Cantwr' (David Davies, 1812? - 1874); ond ar 8 Mawrth (nid gyda 'Dai' y tro hwn) rhoddwyd ef ar y llong Blundell, a glaniodd yn
JONES, JOHN WILLIAM (1868 - 1945), adeiladydd , gyda'u swyddfeydd newydd hardd yng nghanol Allerton Road, rhif 158. Daeth y ffyrm yn adnabyddus a cheisiai J. W. Jones gyflogi Cymry Cymraeg fel seiri maen a seiri coed. Heidiodd dwsinau ohonynt o gefn gwlad Gogledd Cymru i weithio yn ei gwmni, cartrefu yn Allerton, ac aros ar hyd eu hoes yn y gwaith adeiladu. Adeiladwyd miloedd ar filoedd o dai, fflatiau, siopau a stadau cyfan o dai cyngor, fel
JONES, PETER (KAHKEWAQUONABY, DESAGONDENSTA) (1802 - 1856), gweinidog Methodistaidd, arweinydd gwleidyddol ac awdur Credit lle roedd y Goron wedi addo aredig caeau ac adeiladu tai iddynt. Yn sgil sefydlu'r pentref cafwyd newid sylfaenol a sydyn mewn arferion traddodiadol: symudodd y Mississaugas o anhedd-dai cymunedol i rai un teulu, gan fabwysiadu amaethyddiaeth yn brif weithgarwch economaidd a glynu wrth normau rhyweddol Ewropeaidd. Gwnaeth swyddogion, arweinwyr crefyddol a dyngarwyr ym Mhrydain a'r trefedigaethau
JONES, THOMAS (1908 - 1990), undebwr llafur a milwr yn Rhyfel Cartref Sbaen TUC Cymru, gan gydnabod yr angen i undebau gydweithredu yn y dirwedd ddiwydiannol a gwleidyddol newydd, canlyniad yn rhannol i ddatganoli pwerau o San Steffan i Gymru. Ym 1972 unodd Jones ac ysgrifennydd rhanbarth de Cymru Undeb Cenedlaethol y Glowyr, Dai Francis, i gynnig sefydlu 'Cyngres Undebau Llafur Democrataidd' yng Nghymru i gymryd lle dau Bwyllgor Ymgynghorol rhanbarthol TUC Prydain. Roedd
JONES, TREVOR ALEC (1924 - 1983), gwleidydd Llafur Lafur Seneddol Gymreig. Bu'n ysgrifennydd preifat seneddol i John Morris, y gweinidog dros gyfarpar amddiffyn, 1968-70, yn is-ysgrifennydd dros iechyd a nawdd cymdeithasol, Hydref 1974-Mehefin 1975, ac yn is-ysgrifennydd yn y Swyddfa Gymreig, Mehefin 1975-Mai 1979. Tra oedd yn y Swyddfa Gymreig roedd ganddo gyfrifoldeb arbennig dros dai, adennill tir, llywodraeth leol a datganoli. Ym 1979 penodwyd ef
JONES, WALTER DAVID MICHAEL (1895 - 1974), arlunydd a bardd ymdriniaeth â gwrthdrawiadau a rhaniadau diwylliant Prydain ar draws ei hanes, y teimlad bod y rhyfel yn brawf rhyfedd a datguddiol ar y diwylliant hwnnw-gan y persona mytholegol Dai Greatcoat (y dywedir amdano 'he articulates his English with an alien care'), sy'n cyfarch y darllenydd yn uniongyrchol mewn un man fel hyn: 'You ought to ask: Why, / what is this, / what's the meaning of this.' Yn yr amwysedd
MARQUAND, HILARY ADAIR (1901 - 1972), economegydd a gwleidydd Llafur Gweinidog Iechyd bellach yn gyfrifol am dai a chynllunio, ac erbyn hynny roedd y tu allan i'r Cabinet. Yn yr holl swyddi hyn profodd Marquand ei hun yn weinyddwr dynol ac effeithiol gyda diddordeb mewn materion oedd yn ymwneud â lles cymdeithasol. Fel gŵr academaidd, cyflwynodd agwedd dawel a llonydd i fwrlwm y byd gwleidyddol. Roedd yn gyffredinol yn boblogaidd yn San Steffan, a rhoddid gwrandawiad
MEREDITH, JOHN ELLIS (1904 - 1981), gweinidog (Eglwys Bresbyteraidd Cymru) ac awdur Jones. Cafodd wersi golff, yng nghyfnod Aberdâr gan Dai Rees, goruchwyliwr proffesiynol y clwb, er na ellir maentumio iddo dreulio oriau hir yn chwarae'r gêm. Yn ddiweddarach yn ei fywyd bu'n hoff iawn o bysgota. Yn 1937 derbyniodd J.E. Meredith alwad i Gapel y Tabernacl, Aberystwyth, ac Ebeneser, y gangen ym Mhenparcau, lle y cyflawnodd waith mawr ei fywyd. Yn Aberystwyth rhoddodd bwyslais ar
MORGAN, ROBERT (1621 - 1710), gweinidog gyda'r Bedyddwyr gorllewin, yn arbennig yn ardaloedd Llangennech a Llannon, lle y treuliodd weddill ei oes. Ceir cyfeiriadau ato yn 1672 yn codi trwyddedau addoli ar dai byw yno, ac yn 1684 yn derbyn gwarant, gyda'i fab David o Lynllwchwr ac eraill o ardaloedd Abertawe a Llangyfelach, i ymddangos gerbron y Sesiwn Fawr am wrthod mynychu cyfarfodydd yr eglwysi plwyf. Yr oedd yn gennad hefyd yng nghymanfa Llundain yn 1689
MORRIS, JAN (1926 - 2020), awdur blentyn, câi ei chyfareddu o weld llongau ym Môr Hafren a bryniau tywyllach, llymach Cymru y tu hwnt. Roedd Sir Fynwy bell yn ddeniadol hefyd am mai yno y ganwyd ei thad, a fu farw pan oedd hi'n ddeuddeg oed. Daeth Morris i adnabod gororau Cymru yn well pan aeth yn Ionawr 1941 i Goleg Lancing, a oedd wedi mudo o arfordir Sussex i gyfres o hen dai drafftiog yn Swydd Amwythig. Ar ôl gadael yr ysgol
O'CONNELL, HARRY (1886 - ?), morwr, undebwr ac actifydd gwleidyddol Menon a Peter Blackman. Bu i'w Gomiwnyddiaeth ddogmatig - roedd ganddo bortread crôm o Stalin yn ei gartref ar Stryd Maria - achosi peth tensiwn rhyngddo a'i gyd-radicaliaid Du. Broliodd am chwalu grwpiau yng Nghaerdydd a ffurfiwyd i brotestio yn erbyn cynlluniau am dai didoledig oherwydd bod rhai ymgyrchwyr, fel Jim Nurse ac Aaron Mossell, wedi cymryd rhan yn y Gyngres Holl-Affricanaidd ym Manceinion
OWENS, JOHNNY RICHARD (JOHNNY OWEN; 1956 - 1980), paffiwr Johnny Owen oherwydd rhyw syniad gan rai na fyddai enw Cymraeg yn dderbyniol yn boliticaidd gan y proffesiwn. Felly, ar 1 Medi 1976, trodd yn broffesiynol, o dan y rheolwr Dai Gardiner a oedd yn hen baffiwr, a dechreuodd ei raglen hyfforddi yng Nghampfa Tredegar Newydd, Cwm Rhymni, ychydig filltiroedd o'i gartref ym Merthyr. Yn ei ornest broffesiynol gyntaf ar 30 Medi 1976, llwyddodd i drechu ei gyd

Search results

37 - 48 of 77 for "Dai"