Dictionary of Welsh Biography

EVANS, WILLIAM (d. 1589/90), uchelwr clerigol Ganwyd ym maenordy Llangatwg-feibion-Afel, sir Fynwy, yn fab hynaf (medd Clark) i Ieuan ap Thomas (geilw Dafydd Benwyn y tad yn ' Siôn '), disgynnydd (trwy fab gordderch) i Syr William ap Thomas o Raglan, ac felly un o dylwyth yr Herbertiaid; daliai William Evans fywoliaeth y plwyf (ym mharc y plas y mae'r eglwys) a chyda hi guradiaeth gyfagos, y gorfodwyd ef yn 1563 i roi curad ynddi. Yr oedd
EVANS, WILLIAM (Cawr Cynon; 1808 - 1860), swyddog mwynawl a bardd Ganwyd mewn bwthyn gerllaw pont haearn Ynysgau, Merthyr Tydfil, yn fab i Richard Morgan Dafydd Evan, mwynwr a meddyg gwlad. Aeth William yn fwynwr hefyd. Astudiodd y cynganeddion, ac yn gynnar yn ei oes enillodd wobr am bum englyn ar farw Richard Jones, tafarndy'r Lamb. Cystadleuai'n aml yn eisteddfodau lleol y Cymmrodorion, ' Yr Alarch,' y ' March Gwyn,' etc., gan ysgrifennu cywyddau ac
FOULKES, ISAAC (Llyfrbryf; 1836 - 1904), perchennog newyddiadur a chyhoeddwr ei hun, ac efe oedd ei olygydd a'i gyhoeddwr. O hyn ymlaen cyhoeddodd lawer o lyfrau Cymraeg, mawr a bach, gan gynnwys adargraffiadau rhad o weithiau'r beirdd a'r ysgrifenwyr rhyddiaith mwyaf adnabyddus. Ymhlith y llyfrau pwysicaf a gyhoeddodd ceir Dafydd ap Gwilym, 1873; y Mabinogion Cymreig, 1880; Iolo Manuscripts (ail arg.), 1888; Philip Yorke, The Royal Tribes of Wales, 1887; a John Fisher, The
GIBBS, SION, bardd
GRIFFITH family Cefn Amwlch, Penllech, Llŷn Honnai'r teulu hwn ei fod yn disgyn o Rys ap Tewdwr Mawr trwy Drahaearn Goch, arglwydd Cymydmaen. Gellir olrhain ei gyswllt â Phenllech yn ôl i flynyddoedd cynnar y 14eg ganrif, ond Dafydd Vychan (fl. 1481) yw'r cyntaf o'r teulu y cyfeirir ato'n bendant fel o Gefn Amwlch. Am gyfnod yn ystod oes Elisabeth drwgdybid y Griffithiaid o fod yn wrthodwyr Catholigaidd ('recusants'), ac am hynny, efallai
GRIFFITH family Penrhyn, nifer o feirdd cyfoes - Cynfrig ap Dafydd Goch, Dafydd ab Edmwnd, Guto'r Glyn, Rhys Goch Eryri a Robin Ddu (NLW MS 3051D, 493, 495, 498, 542; Llanstephan MS 118, Llanstephan MS 78; Gwaith Dafydd ab Edmwnd, gol. T. Roberts, 107; Gwaith Guto'r Glyn, gol. J. Ll. Williams ac I. Williams, 52, 55; Iolo Goch ac Eraill, gol. H. Lewis, T. Roberts ac I. Williams, 307; H. T. Evans, Wales and the Wars of the
GRIFFITH, DAFYDD (1841 - 1910), ysgolfeistr, ciwrad, dyddiadurwr dychmygion afiach, ac yn anghredadwy anfaddeugar (ai mor bell ag ysgrifennu nodiadau pen blwydd digwyddiadau annymunol a ddaethai i'w ran). Ac yr oedd iddo lu o ragfarnau: yn erbyn Seisnigrwydd Eglwys Loegr yng Nghymru, yn erbyn arferion defodol rhai o eglwysi Aberdâr, yn erbyn Undodwyr a Byddin yr Iachawdwriaeth, yn erbyn 'Berw' (R. A. Williams), y bardd o'r Waunfawr y bu Dafydd Griffith yn giwrad iddo
GRIFFITH, EDWARD (1832 - 1918) fywyd cymdeithasol yr amserau. Ceir llawer o'i lawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru gan gynnwys ei gasgliad o lawysgrifau Evan Jones ('Ieuan Gwynedd'), David Richards ('Dafydd Ionawr'), a Robert Oliver Rees (gweler N.L.W. Handlist of MSS., i, 232-41). Cymerodd ran amlwg ym mywyd cyhoeddus Sir Feirionnydd a bu'n gadeirydd bwrdd gwarcheidwaid Dolgellau a'r cyngor sir. Gwnaed ef yn ustus heddwch
GRIFFITH, JOHN (1863 - 1933), athro ysgol, a cherddor Ganwyd 18 Ebrill 1863 yn Rhiw, Llŷn, Sir Gaernarfon, mab hynaf Siôn Griffith, crydd, Penygroes, Rhiw, a Martha Griffith, Pen Nebo, Rhiw. Addysgwyd ef yn ysgol ramadeg Botwnnog, a bu'n ddisgybl-athro yn Nebo, Llanllyfni, cyn mynd i Goleg Normal Bangor, (1881-2). Daeth yn brifathro 'r Ysgol Frutanaidd yn Glanwydden ac wedyn ym Machynlleth. Priododd Dorothy, merch Owen Jones, Siop Fawr, Talysarn
GRIFFITH, THOMAS TAYLOR (1795 - 1876), meddyg a hynafiaethydd Ganwyd yn Wrecsam, 11 Rhagfyr 1795, un o un-plentyn-ar-ddeg (a mab hynaf) Thomas Griffith (1753 - 1846), meddyg, a gor-ŵyr John Griffith neu Siôn Gruffydd, (1654 - 1698), Cae Cyriog, Rhiwabon, achyddwr ac arwyddfardd, a fu farw 31 Hydref 1698. Yr oedd teulu Griffithiaid Cae Cyriog (Hafod, Rhiwabon) yno tua 1450 o leiaf (Powys Fadog, ii, 184). Daeth ei lawysgrif ef i ddwylo ei ŵyr Thomas Taylor
GRIFFITH, WILLIAM (1719 - 1782), ffermwr Drws-y-coed Uchaf ar flaen dyffryn Nantlle o 1744 hyd ei farwolaeth; gŵr hysbys i Oronwy Owen, Margaret Davies o'r Coedcae-du, a 'Dafydd Ddu Eryri' (David Thomas) fel carwr llenyddiaeth, ond sydd hefyd yn haeddu sylw am mai ei dŷ ef oedd aelwyd y genhadaeth Forafaidd yng Ngwynedd o 1768 hyd 1776 - gweler dan yr enwau David Williams (1702 - 1779), David Mathias, a John Morgan (1743 - 1801). Nid
GRIFFITHS, PHILIP JONES (1936 - 2008), ffotograffydd barhaol. Daeth ei gyfle mawr cyntaf yn Algeria yn 1962. Wrth i'r rhyfel dros annibyniaeth dynnu i'w derfyn, roedd sïon cyson am wersylloedd regroupment diarffordd a ddefnyddid i ddal sifiliaid tra roedd y wlad o amgylch yn cael ei napalmio. Ond eto ni ddaethai lluniau o'r gwersylloedd hyn i'r fei. Gan ddefnyddio ei gysylltiadau a thryw drecio am gryn bellter, llwyddodd i fynd i mewn i un o'r

Search results

241 - 252 of 745 for "Dic Siôn Dafydd"