Dictionary of Welsh Biography

PANTON, PAUL (1727 - 1797), bargyfreithiwr a hynafiaethydd fam yn or-wyres i John Jones, Gellilyfdy. Danfonwyd Paul Panton i Ysgol Westminster yn 1739/40, ac i Neuadd y Drindod, Caergrawnt, 25 Mehefin 1744. Ymaelododd yn y Brifysgol, 1746, ac yn Lincoln's Inn, 21 Rhagfyr 1744. Galwyd ef at y Bar, 14 Tachwedd 1749, a bu'n ymarfer â'i alwedigaeth am gyfnod. Ar Ddygwyl Dewi 1756 priododd â Jane (1725 - 1764), ferch ac aeres William Jones, Plas Gwyn, Pentraeth
PARRY, DAVID (Dewi Moelwyn; 1835 - 1870), gweinidog a bardd
PARRY, DAVID (1794 - 1877), clerigwr arian er cof amdano i sefydlu ysgoloriaeth yng Ngholeg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, ac y mae darlun ohono yn festri eglwys Defynnog.
PARRY, EDWARD (1798 - 1854), cyhoeddwr llyfrau a hynafiaethydd rhagair i'r llyfr hwn, ac efe hefyd a olygodd ac a gyhoeddodd Blodau Arfon, sef gwaith Dewi Wyn, 1842. Bu'n llwyddiannus fel ysgrifennydd traethodau ar destunau hanes i eisteddfodau 'r cyfnod. Cyhoeddwyd Historical Researches on the Flintshire Castles, 1830, a gyflwynwyd ganddo i eisteddfod Dinbych, 1830, a hefyd ei draethawd ar Undeb Cymru a Lloegr, 1837, a fu'n fuddugol yn eisteddfod Tegeingl a
PAUL AURELIAN (fl. ddiwedd y 5ed ganrif), sant Benychen yn ne-ddwyrain Morgannwg. Trigai Paul a'i wyth brawd mewn ardal a elwid 'Brehant Dincat,' yr un, medd Doble, â Llanymddyfri (neu Llandingat). Danfonwyd ef yn ieuanc iawn gan ei rieni i ysgol Illtud Sant, lle yr oedd Dewi, Samson, a Gildas yn gyd-efrydwyr iddo. Pan oedd yn 16 oed, gadawodd Paul fynachlog Illtud i fyw fel meudwy mewn unigrwydd yn Llanddeusant, lle yr ordeiniwyd ef yn offeiriad gan
PEULIN (fl. niwedd y 5ed ganrif), sant Ni wyddys am unrhyw 'Fuchedd' o'r sant hwn. Ym 'Muchedd Dewi Sant' a gyfansoddwyd gan Rygyfarch (Peniarth MS 10), dywedir i Ddewi orffen ei addysg o dan ofal Peulin (Paulens), a ddisgrifir fel 'ysgrifennydd, a disgybl i Sant Garmon yr esgob.' Pan drawyd Peulin yn ddall, dywedir i Ddewi adfer ei olwg iddo trwy wyrth. Yn nes ymlaen yn y 'Fuchedd' (Peniarth MS 49), sonnir am Beulin fel yr hen esgob
PHILLIPS, EDGAR (Trefîn; 1889 - 1962), teiliwr, athro ysgol, bardd, ac Archdderwydd Cymru, 1960-62 Ganwyd 8 Hydref 1889 yn Rose Cottage, Tre-fin, Penfro, yn unig blentyn William Bateman a Martha (ganwyd Davies) Phillips. Morwr oedd y tad ond wedi ymddeol o'r môr bu'n bobydd ym Mhorth-cawl. Collodd Trefîn ei fam yn 1898 a hithau wedi treulio 5 mlynedd yn ysbyty Dewi Sant yng Nghaerfyrddin, a mabwysiadwyd ef gan chwaer ei dad, Mari, gwraig John Martin, gwneuthurwr hwyliau, a hen forwr. Saesneg
PHILLIPS, THOMAS (1760 - 1851), meddyg a noddwr addysg mai ef oedd noddwr pennaf addysg Gymreig yn y 19eg ganrif. Sefydlodd ysgoloriaethau yng Ngholeg Dewi Sant, Llanbedr-Pont-Steffan, a gwaddoli cadair gwyddoniaeth yno. Yn 1847 sefydlodd ysgol Gymreig Llanymddyfri drwy neilltuo £140 y flwyddyn i dalu cyflog prifathro, gan sicrhau yr arferid yr iaith Gymraeg yn y dosbarthiadau. Yn ei ewyllys gadawodd £12,000 i waddoli cyflogau athrawon. Rhoddodd filoedd
POWELL, DAVID (d. 1781), Brawd o Urdd S. Ffransis (praeses) Pabyddion y Fenni ar wahanol adegau rhwng 1740 a 1767. Ar 21 Gorffennaf 1778 fe'i ceir yn arwyddo (yn y Fenni) ddatganiad o deyrngarwch i'r brenin (Bradney, Monmouthshire, I, ii, 194). Yn y Fenni y bu farw, 12 Hydref 1781. Cyhoeddodd yn 1764 gatecism Cymraeg, Catechism Byrr o'r Athrawiaeth Ghristnogol; er Addysc ysprydol, i Blant; a'r Werinos Anwybodus trwy Gymru oll. O Gasgliad Dewi Nantbrân
PRICE, DAVID (Dewi Dinorwig; 1804 - 1874), gweinidog gyda'r Annibynwyr ac awdur treth yr Eglwys. Yn 1857 ymfudodd i U.D.A., gan weinidogaethu yn olynol yn Utica, Newark (Ohio), a Williamsburg (Iowa). Ysgrifennai ddarnau barddonol ac erthyglau i'r Cenhadwr Americanaidd o dan yr enw ' Dewi Dinorwig.' Ymwelodd â Chymru yn 1868. Cyhoeddodd (1) Y Catecism Cyntaf (Croesoswallt, 1840); (2) Darlith ar Ryddid Crefyddol (Llanrwst, 1844); (3) Dyddiau y Dreth (Dinbych, 1855); (4) Yr
PRICE, DILYS MARGARET (1932 - 2020), addysgydd a nenblymwraig 2003 anrhydeddwyd Dilys Price ag OBE am ei chyfraniad i addysg a phobl gydag anghenion arbennig yng Nghymru. Fe'i hurddwyd yn Gymrawd er Anrhydedd o Brifysgol Fetropolitan Caerdydd yn 2011, o Brifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant yn 2018 ac o Brifysgol Caerdydd yn 2019. Yn 1986 mentrodd nenblymio am y tro cyntaf, ac o hynny daeth yn obsesiwn am weddill ei hoes ac yn fodd codi arian at ei helusen hefyd
PRICE, THOMAS GWALLTER (Cuhelyn; 1829 - 1869), newyddiadurwr a bardd Drych yn ffafrio'r fasnach mewn caethion. Ar 10 Ionawr 1857 cychwynnodd 'Cuhelyn' Y Bardd Newydd Wythnosol (Efrog Newydd), gyda llu o lenorion Cymru yn ohebwyr iddo - 'Eben Fardd,' Thomas Stephens (Merthyr Tydfil), 'Talhaiarn,' 'Cynddelw,' 'Llawdden,' 'Dewi Wyn o Esyllt,' 'Islwyn,' 'Aneurin Fardd,' 'Nathan Dyfed,' 'Nefydd,' 'Eiddil Ifor,' 'Gwilym Teilo,' etc. Cyhoeddwyd yn hwn hanes a rhai o weithiau

Search results

229 - 240 of 310 for "Dewi"