Dictionary of Welsh Biography

ROWLANDS, JOHN (Giraldus; 1824 - 1891), achyddwr a hynafiaethydd Yn ôl ei dystiolaeth ef ei hun ganwyd yr hynafiaethydd hwn yn Nanteos Arms, Llanbadarn Fawr, Ceredigion. Bedyddiwyd ef yn eglwys y plwy hwnnw, 20 Mawrth 1824, gan William Herbert, curad, fel mab Lewis Rowland, Tynewydd, ac Anne ei wraig, merch John Griffiths, goruchwyliwr ar stad Nanteos. Yr oedd ei daid, Thomas Rowland, Ffynnon-wen, yn heliwr enwog ac ar delerau cyfeillgar â theulu Prysiaid
ROWLANDS, ROBERT JOHN (Meuryn'; 1880 - 1967), newyddiadurwr, llenor, bardd, darlithydd, pregethwr Meuryn yn olygydd ar y cyfan hyd ei ymddeoliad fis Mawrth 1954. Yr oedd hefyd wedi olynu ' Eifionydd ' (John Thomas) yn olygydd Y Geninen yn 1923 gan barhau hyd nes y peidiwyd â chyhoeddi'r cyfnodolyn yn 1928. Pan atgyfodwyd Y Geninen yn 1950 bu Meuryn yn ei gyd-olygu, gyda S.B. Jones, hyd ei farwolaeth 2 Tachwedd 1967. Fe'i claddwyd ym mynwent Caernarfon. Gwr gweddw ydoedd erbyn hynny: gadawodd 2 fab
ROWLANDS, WILLIAM (Gwilym Lleyn; 1802 - 1865), gweinidog Wesleaidd a llyfryddwr gobaith o gael gorffen a chyhoeddi ei waith mawr y cyfeirir ato isod, eithr bu farw ar 21 Mawrth 1865. Claddwyd ef yn Caerau, gerllaw Llanidloes. Dechreuodd ' Gwilym Lleyn ' ymddiddori mewn casglu a rhestru llyfrau Cymraeg pan oedd yn ddyn ieuanc. Gan ei fod yn weinidog teithiol câi gyfle eithriadol i chwilio am lyfrau Cymraeg a Chymreig. Cyhoeddodd yn Y Traethodydd, 1852-3, flaenffrwyth ei ymchwil o
ROWLANDS, WILLIAM (1807 - 1866), awdur, golygydd, gweinidog yr efengyl, a phrif sylfaenydd enwad y Methodistiaid Calfinaidd yn U.D.A. Saeson ar ororau siroedd Henffordd a Mynwy. Ar 20 Mawrth 1829 prynodd wasg argraffu Richard Jones ym Mhontypwl, a'r flwyddyn honno golygodd a chyhoeddodd Yr Athraw, misolyn at wasanaeth ysgolion Sul. Yn 1832 prynodd ran o waith glo Coed Duon ac agorodd siop yno. Urddwyd ef i'r weinidogaeth ar 9 Awst 1832. Collodd arian a gwerthodd ei fusnes. Yn Ionawr 1835 ailddechreuodd gadw ysgol. Aeth Rowlands i
ROWLEY, HAROLD HENRY (1890 - 1969), Athro, ysgolhaig ac awdur Ganwyd 24 Mawrth 1890 yng Nghaerlyr, yn fab i Richard ac Emma Rowley. Aeth i Goleg y Bedyddwyr, Bryste, a Choleg Mansfield, Rhydychen, gan raddio'n M.A. ym Mryste, B.Litt. yn Rhydychen a D.D. o Brifysgol Llundain. Enillodd lu o wobrau ac ysgoloriaethau, gan gynnwys Gwobr Houghton mewn Syrieg. Bu'n weinidog ar gynulleidfa unedig y Bedyddwyr a'r Annibynwyr yn Wells, Gwlad-yr-Haf (1917-22) ac wedyn
SALUSBURY family Llewenni, Bachygraig, (1567 - 1612), a etifeddodd y stad ar ei ôl. Ymaelododd John yng Ngholeg Iesu, Rhydychen, 24 Tachwedd 1581, pan yn 14 oed, ac ym mis Rhagfyr 1586 priododd Ursula Stanley, merch anghyfreithlon Henry Stanley, iarll Derby. Ceir ei hanes yn ymladd 'duel' â'i gâr, y capten Owen Salusbury, Holt, yng Nghaer, Mawrth 1593, ac wedi clwyfo Owen yn dianc rhag y gyfraith. Ni wyddys i sicrwydd beth oedd wrth wraidd
SALUSBURY, Syr THOMAS (1612 - 1643), bardd ac uchelwr Ganwyd 6 Mawrth 1612, mab hynaf Syr Henry Salusbury, Llewenni, y barwnig 1af, a Hester, merch Syr Thomas Myddelton. Ymaelododd yng Ngholeg Iesu, Rhydychen, ond ni chymerodd radd. Aeth i'r Inner Temple i astudio'r gyfraith, Tachwedd 1631, ond pan bu farw'i dad, 2 Awst 1632, dychwelodd i Lewenni i ofalu am y stad. Etholwyd ef yn fwrdais o dref Dinbych, 10 Medi 1632, ac yn henadur, 1634-8 a 1639, a
SAMUEL, DAVID (Dewi o Geredigion; 1856 - 1921), ysgolfeistr a llenor Ganwyd 1 Mawrth 1856 yn Aberystwyth, yn fab i Edward Samuel. Addysgwyd ef yn ysgol yr Eglwys, Aberystwyth, ysgol ramadeg Aberystwyth (Edward Jones), Ysgol Llanymddyfri, Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth, a Choleg Clare, Caergrawnt, lle'r aeth gydag ysgoloriaeth mewn mathemateg ym mis Hydref 1875. Enillodd amryw wobrwyon a graddio, ym mis Ionawr 1879, yn 20fed 'wrangler' mewn mathemateg. Aeth yn
SAMUEL, EDWARD (1674 - 1748), clerigwr, bardd, ac awdur , 1731) - trosiad o ddau waith, y naill gan Peter Nourse a'r llall gan William Wake, archesgob Caergaint. Ceir ffacsimile o lythyr a ysgrifennodd, 1 Mawrth 1703/4, at Edward Lhuyd yn R. Ellis, Facsimiles of Letters of Oxford Welshmen.
SAUNDERS, DAVID (Dafydd Glan Teifi; 1769 - 1840), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, bardd, a llenor yntau yng nghapel Seion, 12 Medi 1837, yn 10 mis oed; (2), 9 Mehefin 1829, Catherine Joseph, gwraig weddw arall, o Ferthyr Tydfil (bu farw 1841?). Y mae ei ewyllys (dyddiwyd 29 Mawrth 1838), profwyd 30 Mawrth 1840), yn sôn am dai o'i eiddo yn Merthyr Tydfil, ac yn cyfeirio at ei wraig Catherine, ei frawd John, ei fab Thomas ('who is missing and reputed to be dead'), ei chwiorydd Mary, Sarah, Elinor
SAUNDERS, ERASMUS (1670 - 1724), diwinydd Ganwyd ym mhlwyf Clydey, yng ngogledd sir Benfro, mab Tobias Saunders, Cilrhedyn, Sir Benfro, a Lettice Phillips, Penboyr, Sir Gaerfyrddin. Ymaelododd yng Ngholeg Iesu, Rhydychen, 20 Mawrth 1690 (B.A. 1693, M.A. 1696, B.D. 1705, D.D. 1712). Pan oedd yn efrydydd bu'n helpu Edward Lhuyd gyda'r gwaith o gasglu manylion hynafiaethol ynglŷn â Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin. (Llythyrau yn Inventory Sir
SAUNDERS, SARA MARIA (1864 - 1939), efengylydd ac awdur Ganwyd Sara Maria Saunders ym mis Mawrth 1864 yng Nghwrt Mawr, Llangeitho, Ceredigion, yr hynaf o ddeg o blant Robert Joseph Davies (1839-1892) a'i wraig Frances (g. Humphreys, 1836-1918), tirfeddianwyr. Roedd ganddi dair chwaer, Mary (1869-1918), Annie Jane (1873-1942) a fu'n ymgyrchydd dros heddwch rhyngwladol, ac Eliza ('Lily', 1876-1939), a chwe brawd, Bertie (1865-1879), David Charles (1866

Search results

805 - 816 of 990 for "Mawrth"