Dictionary of Welsh Biography

CARTER-JONES, LEWIS (1920 - 2004), gwleidydd Llafur Myfyrwyr a chan fod ganddo ddiddordeb ysol mewn pob math o chwaraeon, daeth yn gapten ar dimau hoci'r coleg, y brifysgol a'r sir. Daeth yn bennaeth ar adran astudiaethau busnes Ysgol Ramadeg Yale, yn ddiweddarach Ysgol Dechnegol Wrecsam, a dewiswyd ef yn reffari rygbi. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd gwasanaethodd yn yr Awyrlu Brenhinol, lle daeth yn awyr-rhingyll (llyw-wr). Ymunodd â'r Blaid Lafur ym 1940 tra
CHARLES, THOMAS (Charles o'r Bala; 1755 - 1814) anhawster mwyaf i ddwyn yr ysgolion ymlaen oedd prinder Beiblau a llyfrau o bob math, prinder a barai fod llawer o waith yr ysgolion yn myned yn ofer. I gyfarfod â'r angen, dechreuodd Charles ysgrifennu a chyhoeddi llyfrau. Mewn undeb â Thomas Jones, Dinbych, a than fendith y Sasiwn, cyhoeddodd Y Drysorfa Ysbrydol yn 1799. Aeth rhagddo i ysgrifennu ar lawer o destunau - Amddiffyniad i'r Methodistiaid, eu
CLIVE, HENRIETTA ANTONIA (1758 - 1830), teithwraig a chasglydd gwyddonol India, yn 'hynod o rwysgfawr', a phan drowyd ei awdurdod i'w chyfeiriad hi tramgwyddwyd yr hyn a alwai hi ei 'hysbryd Cymreig.' Gan nad oedd Chennai yn cynnig fawr ddim heblaw 'busnes ac unigrwydd' trefnodd Henrietta adeiladu ystafell yn ei gardd fel math o 'laboratory for all sorts of odd rocks and works' ac aeth ati hefyd i ddysgu ieithoedd defnyddiol. Cyn ei hymweliad blaenorol â'r Eidal roedd wedi
DAFYDD AP GWILYM (c. 1315 - c. 1350), bardd o'r enw Ieuan ap Gruffudd ap Llywelyn o'r Tywyn ger Aberteifi. Canodd Dafydd naw cywydd iddi hi, gan ei darlunio fel y math o ferch fonheddig anghyraeddadwy sy'n nodweddiadol o ddelfryd serch llysaidd. Y llall oedd Morfudd, gwrthrych yn agos i ddeugain o gerddi gan Ddafydd. Darlunia'r cerddi hyn berthynas dymhestlog a barhaodd am nifer o flynyddoedd, cyn ac ar ôl iddi briodi a chael plant. Sonnir am
DAFYDD DDU ATHRO o HIRADDUG (fl. cyn 1400), gŵr y cysylltir ei enw â'r gramadeg neu'r 'llyfr cerddwriaeth' cyntaf sydd gennym 'archdeacon of Diserth,' a chan ei fod yn cael ei alw'n 'athro', a'r gair hwnnw (fel y dywedir yn y llyfr cerddwriaeth) weithiau'n golygu math arbennig o glerigwr, efallai fod y Dr. Davies yn cofnodi rhyw draddodiad a glywsai yn ei fachgendod yng nghyffiniau dyffryn Clwyd. Yn y 18fed ganrif, mynnid fod ei feddfaen yn eglwys Tremeirchion, ac arno arysgrif yn cynnwys yr enw David F'Korel, ond y mae hynny'n
DAVID, Syr TANNATT WILLIAM EDGEWORTH (1858 - 1934), daearegwr Awstralia a fu o wasanaeth mawr yn Ffrainc; ac urddwyd ef yn farchog yn 1920. Dychwelodd i Awstralia ac aeth ati i gynhyrchu ymdriniaeth safonol â daeareg cyfandir Awstralia, ac i baratoi map cyflawn o ddaeareg Awstralia; i'r pwrpas hwn, rhyddhawyd ef yn 1922 o'i waith darlithio, ac ymddeolodd o'i gadair yn 1924. Bu farw yn ddisymwth braidd, 28 Awst 1934. Cafodd bob math o anrhydedd ar law gwladwriaethau
DAVIES, DAVID (Y BARWN DAVIES cyntaf), (1880 - 1944) gadair athrofaol gyntaf ar y pwnc hwn ym Mhrydain Fawr. Bu hefyd yn noddwr hael i Lyfrgell Genedlaethol Cymru ac yn llywydd arni. Er ei holl ymwneud â diwydiant a masnach, gwladwr oedd David Davies yn y gwraidd, yn ymddiddori mewn sbort o bob math ac yn cadw cwn hela yn Llandinam. Yr oedd yn gefnogydd brwd i Gymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru. Priododd ddwywaith. Bu farw ei wraig gyntaf, Amy (merch
DAVIES, DAVID LLOYD (Dewi Glan Peryddon; 1830 - 1881), bardd, datganwr, etc. Bethesda, sir Gaernarfon, 1867, am awdl ar ' Tywyllwch.' Cyhoeddwyd yn Yr Amserau (o dan y ffugenw ' Dewi Einion') rai englynion a gyfansoddodd pan nad oedd ond 16 oed. Yr oedd ganddo ddawn at gyfansoddi dychangerddi a phethau difyrrus eraill, a gwelir llawer o'i waith o'r math hwn yn Y Wasg Americanaidd; bu'n golygu ' Lloffion Difyrus ' y papur hwnnw, a rhoes hefyd yn ' Cwpwrdd Cornel ' yr un papur
DAVIES, DONALD WATTS (1924 - 2000), arloeswr cyfrifiadureg ddigidol, ac arloeswr y dull o drosglwyddo data bob yn damaid (packet switching) dyfnyddiwr a'r peiriant yn cyd-fynd â chylchedau switsiedig o ystod penodedig y rhwydwaith teleffôn a gludai'r data. Ystyriai ef mai'r math o rwydwaith a oedd ei angen oedd un a drafodai'r deunydd a drosglwyddid fel cyfres o negeseuon byr. Galwodd hyn yn 'gyfnewid pacedi' (packet switching) a pharhawyd â gwaith arloesol yn y maes hwn yn NPL am ddeng mlynedd. Tua 1975 trodd ei sylw at y defnydd ymarferol o
DAVIES, ELIZABETH (1789 - 1860), gweinyddes yn y Crimea (er mwyn osgoi priodi) i Lundain, lle y bu'n aros dan nenbren John Jones, Glan-y-gors, yr honnai hi ei bod yn 'perthyn o bell' iddo. Yn forwyn yn nhy teiliwr ffasiynol, gallodd gyfuno ffyddlondeb cyson i'r capel a diddordeb yn y chwaraedy. Yn 1820, ar ô ymweliad â'r Bala (lle 'diflas,' meddai hi), aeth yn forwyn yn nheulu capten llong, a bu'n crwydro'r byd am flynyddoedd, gan gyfarfod pob math o
DAVIES, MYLES (1662 - 1715?), dadleuydd crefyddol a llyfryddwr gyfrol o'r gwaith hwn. Prif amcan Davies wrth gyfansoddi'r gwaith oedd cofnodi, beirniadu, a gwrthbrofi'r pamffledi a'r traethodau a gyhoeddwyd gan y Pabyddion a chan y rhai a eilw ef yn Ariaid a Sosiniaid. Ceisia wrthbrofi'r rhain trwy ddyfynnu'n helaeth iawn o draethodau Protestannaidd. Y mae'r gwaith, felly, o werth mawr i'r sawl a astudia lyfryddiaeth neu hanes y math hwn ar lenyddiaeth. Byddai
DAVIES, WILLIAM THOMAS (PENNAR) (1911 - 1996), nofelydd, bardd, diwinydd ac ysgolhaig ei weledigaeth ysbrydol, math ar iwtopiaeth Belagaidd yn seiliedig ar efelychu Iesu o Nasareth a gwelir ei seiliau gliriaf yn ei gyfrol ddiwinyddol, Y Brenin Alltud (1974). Bu'n flaenllaw ym mrwydr yr iaith, a chafodd ei ddedfrydu gan frawdlys Caerfyrddin yn 1979 am ddiffodd trosglwyddydd teledu ym Mhencarreg fel rhan o ymgyrch sefydlu gwasanaeth darlledu Cymraeg. Er gwaethaf pob diwydrwydd yn

Search results

13 - 24 of 140 for "Math"