Dictionary of Welsh Biography

ABEL, SIÔN, baledwr o'r 18fed ganrif yn trigo yn sir Drefaldwyn ). Fe geir hefyd yn NLW MS 14402B, sydd yn gasgliad yn llaw Humphrey Jones, o Gastell Caereinion (ganwyd 1719), o gerddi gan feirdd o ardaloedd Meifod a Chaereinion (ymhlith pethau eraill), ddarn Saesneg
ADDA FRAS (1240? - 1320?), bardd a brudiwr o fri . Jones, Anglesey Court Rolls, 1346, tt. 37 a 39, ceir sôn am 'the son of Adda Fras', a 'the suit of Goronwy Ddu, attorney for the community of the Township of Porthgir.' Yn Dafydd ap Gwilym a'i gyfoeswyr
ALLGOOD family ben, oherwydd trodd ei mab hi, WILLIAM ALLGOOD II, yn groser, ac ymfudodd i America. Priododd Mary II Thomas Jones, meddyg. I droi at waith japan Brynbuga - sefydlwyd hwn yn 1761 gan EDWARD ALLGOOD II
AP GWYNN, ARTHUR (1902 - 1987), Llyfrgellydd, a thrydydd llyfrgellydd Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth Ganwyd Arthur ap Gwynn 4 Tachwedd 1902, yr ail o dri phlentyn Thomas Gwynn Jones, y bardd nodedig, a Margaret Jane Jones yng Nghaernarfon (Eluned oedd yr hynaf a Llywelyn, yr ieuangaf) pan oedd ei
AP THOMAS, DAFYDD RHYS (1912 - 2011), ysgolhaig Hen Destament 1964) a gyda Gwilym H. Jones, Gramadeg Hebraeg y Beibl (1976). Ef oedd golygydd y gyfres o lyfrau 'Beibl a Chrefydd' a gyhoeddwyd gan Wasg Prifysgol Cymru rhwng 1976 a 1990. Bu'n Ysgrifennydd gweithgar a
ARMSTRONG-JONES, ROBERT (1857 - 1943), meddyg ac arbenigwr ar anhwylderau'r ymennydd Ganwyd 2 Rhagfyr 1857, yn Ynyscynhaearn, Sir Gaernarfon, yn fab i'r Parch Thomas Jones, gweinidog gyda'r Annibynwyr, Eisteddfa, Cricieth, a Jane Elizabeth, merch Robert Jones o'r un lle. Bu yn ysgol
ASHTON, CHARLES (1848 - 1899), llyfryddwr a hanesydd llenyddiaeth Cymru Ganwyd 4 Medi 1848 yn Ty'nsarn, Llawr-y-glyn, Sir Drefaldwyn, yn fab i Elizabeth Ashton. Tua'r 9 oed, dechreuodd dderbyn addysg gan un John Jones a gadwai ysgol yn achlysurol yn y capelau lleol. Yn
AWBREY, WILLIAM (c. 1529 - 1595), gwr o'r gyfraith sifil - Cymry fel Dr. Thomas Yale, David Lewis, a Henry Jones (bu farw 1592), rheithor Llanrwst (1554) a Llansannan (1561), a chylch-ganon Llanelwy (1560). Bu Awbrey 'n A.S. dros Gaerfyrddin (1554) ac Aberhonddu
BARRETT, JOHN HENRY (1913 - 1999), naturiaethwr a chadwraethwr , a'r mwyaf cofiadwy efallai oedd y sesiynau ymholiadau gwrandawyr gyda Derek Jones yn y cyfresi Living World neu Wildlife. Mewn cydweithrediad â'r Athro Maurice Yonge cynhyrchodd yr arweinlyfr cyntaf ar
BARRETT, RACHEL (1874 - 1953), swffragét Ganwyd Rachel Barrett ar 12 Tachwedd 1874 yn 23 Stryd yr Undeb, Caerfyrddin, yr ail o blant Ann Barrett (g. Jones, 1839-c.1906) a'i gŵr Rees Barrett (1812-1878), arolygwr ffyrdd. Roedd y ddau riant
BARRINGTON, DAINES (1727/1728 - 1800), barnwr, hynafiaethydd, a naturiaethwr Wydir, Inigo Jones, a phont Llanrwst), yn NLW MS 3484C (llythyr 8 Mawrth 1770, at Paul Panton eto - yn hwn y mae'n galw Edward Lhuyd '…one of the greatest men that ever existed for philological learning
BASSETT, HULDAH CHARLES (1901 - 1982), athrawes, cerddor a darlledydd cyntaf yn y Gymraeg y flwyddyn honno. Penodwyd hi yn athrawes yn y Bont-faen, a symudodd oddi yno i Ysgol Sir y Merched, Y Barri, lle y bu'n cydweithio â'r athrawes gerdd, Rhyda A. Jones: cyhoeddwyd eu
BELL, ERNEST DAVID (1915 - 1959), arlunydd a bardd rhwng 1938 ac 1954, mewn argraffiad preifat o 65 o gopïau dan y teitl Nubian Madonna and other poems. Priododd Megan Hinton Jones o Aberystwyth yn 1944, a bu iddynt ddau fab. Pan oedd yn 14 oed cafodd
BEVAN, THOMAS (1796? - 1819), cenhadwr o dan Gymdeithas Genhadol Llundain Laidler fyned i Fadagascar. Ordeiniwyd ef yn Neuaddlwyd 20 a 21 Awst 1817. Priododd Mary Jones (Mary Jacob, a chymryd ei henw bedydd), merch Pen-yr-allt Wen o'r un ardal. Hwyliasant am Fadagascar ar 9
BLACKWELL, HENRY (1851 - 1928), llyfr-rwymwr, llyfr-werthwr, llyfryddwr, a bywgraffyddwr Ganwyd 2 Awst 1851, mab Richard Blackwell, Northop, ac Arabella (Jones), Rhosesmor, Sir y Fflint. Ceir enw Richard Blackwell yn rhwymo llyfrau yn 10 Chester Street, Lerpwl, a bernir mai yr un ydoedd
BLAYNEY family Gregynog, LLOYD. Bu mab Thomas ap Evan Lloyd, sef DAVID LLOYD BLAYNEY, yn siryf Sir Drefaldwyn yn 1577 ac yn 1585; ei wraig oedd Elizabeth, ferch Lewis Jones o Dref Esgob, a bu eu mab hynaf LEWIS yn ddirprwy siryf
BOWDEN, HERBERT WILLIAM (BARWN AYLESTONE), (1905 - 1994), gwleidydd H.M.S. Tiger gyda Harold Wilson ac Elwyn Jones, y Twrnai Cyffredinol. Taflwyd Bowden i'r cysgod gan Wilson yn ystod y trafodaethau yma. Crybwyllodd Bowden i Wilson ddiwedd gwanwyn 1967 ei fod am ymddeol
BOWEN, DAVID (Myfyr Hefin; 1874 - 1955), gweinidog (B) a golygydd , wyth llyfryn o'i waith ei hun ynghŷd â'r holl ysgrifennu a wnaeth i'r Llanelly Mercury a Seren yr Ysgol Sul. Priododd (1), yn 1901 â Hannah Jones, Treorci, a fu farw yn ieuanc gan adael un ferch, Myfanwy
BOWEN, DAVID GLYN (1933 - 2000), gweinidog a diwinydd aml-ffydd Jesus Anyway?'. Ysgrifennodd ail fersiwn ohoni o dan y teitl, 'Gentle Jesus, the Contraversialist'; ymddangosodd cyfieithiad Cymraeg ohoni (gan G. L. Jones) yn y cylchgrawn Cristion yn rhifyn Gorffennaf
BREEZE, EVAN (1798 - 1855), bardd Ganwyd yn Nôl Hywel, plwyf Llangadfan, Sir Drefaldwyn - yr oedd yn ŵyr i William Jones o'r un lle. Treuliodd y rhan fwyaf o'i oes fel ysgolfeistr a bu hefyd yn pregethu gyda'r Wesleaid. Ei enw
BROMWICH, RACHEL SHELDON (1915 - 2010), ysgolhaig i ysgolheictod, ac fe drefnodd gyda Syr Idris Gylch yr Hengerdd yn Rhydychen a golygodd gyda Dr Brinley Jones ffrwyth y trafodaethau yn Astudiaethau ar yr Hengerdd (1978) er anrhydedd i'r Athro. Yr
BROWN, AMOS WILLIAM (1860 - 1956), glöwr a mabolgampwr adnabyddus am redeg rasau yn Abercynon, lle bu'n byw gyda'i ail wraig a'i blant. Yn ei henaint bu'n destun ffilm fud fer a wnaed yn 1943 gan y gwneuthurwr ffilmiau lleol Evan Owen Jones (1905-1988), sy'n ei
BRUNT, Syr DAVID (1886 - 1965), meteorolegydd ac is-lywydd y Gymdeithas Frenhinol Ganwyd 17 Mehefin 1886 yn Staylittle yng ngorllewin Maldwyn, yr ieuangaf o bum mab a phedair merch John a Mary (ganwyd Jones) Brunt, gweithiwr amaethyddol. Hyd nes ei fod yn 10 oed bu'n ddisgybl yn
BRYDGES, Syr HARFORD JONES (1764 - 1847), llysgennad cyntaf Prydain yn Persia, ac awdur Ganwyd 12 Ionawr 1764, mab Harford Jones, Llanandras, sir Faesyfed, a'i wraig Winifred, merch Richard Hooper, The Whittern, sir Henffordd. Cymerodd y mab y cyfenw ychwanegol Brydges, trwy ganiatad
BRYN-JONES, DELME (1934 - 2001), canwr opera Ganwyd ef yn Heol yr Orsaf, Brynaman, ar 29 Mawrth 1934, yn fab i John Jones, crydd, a'i wraig Elizabeth (ganwyd Austin). Ei enw cofrestredig oedd Delme Jones; ychwanegwyd 'Bryn-' (yn deillio o
BULMER-THOMAS, IVOR (1905 - 1993), gwleidydd Llafur yn wreiddiol a Cheidwadol yn ddiweddarach, ac awdur Ganed ef yng Nghwmbrân ar 30 Tachwedd 1905 i deulu arbennig o dlawd, yn fab i Alfred Ernest Thomas (1876-1918), tynnwr briciau lleol, a'i wraig Zipporah Jones (a fu farw ym 1954), morwyn tŷ
BURTON, IAN HAMILTON (Archimandriad Barnabas) (1915 - 1996), offeiriad Uniongred Ganwyd Ian Burton ar 3 Medi 1915 ym Mhennal, Sir Feirionnydd, yr ail o bedwar o blant Peter Jones Burton (1883-1956), saer maen, a'i wraig Margaret (g. Latham, 1878). Cymraeg oedd ei iaith gyntaf, ac
BURTON, PHILIP HENRY (1904 - 1995), athro, awdur, cynhyrchydd radio a chyfarwyddwr theatr Burton ddawn Thomas Owen Jones (1914-1942), mab arall i löwr. Enillodd hwnnw ysgoloriaeth i RADA a gweithiodd gyda phrif actorion Shakespearaidd y dydd yn Theatr yr Old Vic yn Llundain cyn iddo farw, yn
CADWALADR, Syr RHYS (d. 1690), bardd 1674, a chanodd lawer i deulu Mostyn ac un gân i Thomas Mostyn ar adeg y Calan, 1678. Ni cheir dyddiad pendant arall ar ôl 1689, pan ganodd gywydd marwnad i Thomas Jones, sywedydd, Corwen. Bu farw y
CAMPBELL, RACHEL ELIZABETH (1934 - 2017), athrawes a gweithredydd cymunedol ysbrydoli nifer fawr o bobl. Fe'i disgrifiwyd gan Brif Weinidog Cymru Carwyn Jones fel 'gwir arloeswraig' ac 'ysbrydoliaeth i bobl ddu eraill a lleiafrifoedd ethnig'. Yn 2019 cynhaliodd BBC Cymru bleidlais
CARRINGTON, THOMAS (Pencerdd Gwynfryn; 1881 - 1961), cerddor ac argraffydd argraffydd gyda chwmni Hughes a'i Fab, Wrecsam. Priododd yn 1905 â Mildred Mary Jones, Minera, a symud i fyw i Goed-poeth, lle y bu'n dilyn ei grefft fel argraffydd ac fel cyhoeddwr cerddoriaeth. O'i
CARTER-JONES, LEWIS (1920 - 2004), gwleidydd Llafur Ganwyd ef ar 17 Tachwedd 1920, yn fab i Tom Jones, Mynyddcynffig, Penybont-ar-Ogwr, cyn löwr a ddaeth wedyn yn asiant yswiriant. Addysgwyd ef yn ysgol y cyngor Mynyddcynffig, Ysgol Ramadeg Penybont
CATHERALL, JONATHAN (1761 - 1833), diwydiannwr a dyngarwr gwaith llestri pridd a sefydlwyd gan y teulu yn yr 17eg ganrif Wedi marw ei fam yn 1792 cymerodd ef reolaeth o'r cyfan a datblygodd y fusnes yn helaeth. Yn 1792 hefyd y priododd Catherine Jones, merch
CEMLYN-JONES, Syr ELIAS WYNNE (1888 - 1966), gwr cyhoeddus Ganwyd 16 Mai 1888 yng Ngwredog, Amlwch, Môn, yn fab i John Cemlyn Jones, cyfreithiwr o Gaerffili, a Gaynor Hannah, merch John Elias Jones - o Benmaenmawr a thrwy ei wraig o Wredog, Amlwch, gwr
CHARLES, DAVID (1812 - 1878), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd Roberts o Gaergybi, (2), 1846, Mary, merch Hugh Jones o Lanidloes a gweddw Benjamin Watkins. Bu iddynt dri o blant, a chollwyd dau ohonynt yn eu plentyndod. Gadawodd weddw ac un ferch. Claddwyd ef yn
CHARLES, EDWARD ('Siamas Wynedd; 1757 - 1828), llenor - bu'n ysgrifennydd iddi yn 1796 ac yn 'fardd' y gymdeithas ddwywaith (1800, 1810). Fel prydydd, nid yw o fawr bwys; ond bu'n copïo llawysgrifau dros ' Owain Myfyr ' (Owen Jones) yn 1803-4, a chrynhodd
CHARLES, JAMES (1846 - 1920), gweinidog Annibynnol a diwinydd Cysegr Sancteiddiolaf, yn cynnwys cofiant byr iddo, ynghyd â nifer o'i ysgrifau, gan y Parch. T. Jones. Ymgeisiodd yn ei lyfrau gysoni mynegiadau gwyddonol ei gyfnod â safbwynt uniongrededd. Myfyriwr
CHARLES, THOMAS (Charles o'r Bala; 1755 - 1814) ysgol ym mhentref Llanddowror; yno daeth i adnabod hen wr duwiol o'r enw Rees Hugh, un o hen wrandawyr Griffith Jones, Llanddowror. Yn 1769 aeth i academi Caerfyrddin, dan Jenkin Jenkins, a bu yno am chwe
CLOUGH family Plas Clough, Glan-y-wern, Bathafarn, Hafodunos, ) - rhoddwyd iddo fedal aur y Society of Arts yn 1807 - ac yn sefydlu'r banc cyntaf yn Ninbych (c. 1794) gyda David Mason, Ystrad Uchaf, y Parch. J. Lloyd Jones, Plas Madoc, a RICHARD BUTLER CLOUGH, Minydon
COPPACK, MAIR HAFINA (1936 - 2011), awdur a cholofnydd Ganwyd Hafina Clwyd ar 1 Gorffennaf 1936 yng Ngwyddelwern, Merionnydd, yr hynaf o bedwar o blant Alun Jones (1907-1980), ffermwr, a’i wraig Morfydd (g. Jones, 1910-1971). Fe’i magwyd ar fferm
CYNWRIG HIR (fl. 1093) Edeirnion ddisgynyddion ar ôl hyn. Nid oedd Arthur Jones a Syr J. E. Lloyd yn unfarn ynglŷn â hyd carchariad Gruffydd, ac felly ynglŷn â blwyddyn ymweliad Cynwrig â Chaer, ac ni roddai Syr J. E. Lloyd 'ymddiriedaeth hollol
DAFYDD ab IEUAN ab IORWERTH (d. 1503), esgob Llanelwy Yn ôl yr achau yr oedd yn disgyn o Dudur ap Rhys Sais. Yn Trefor, ger Llangollen, yr oedd cartref y teulu - yn ' Gavella Rosseriet,' efallai (gweler G. P. Jones, Extent of Chirkland, 15). Daeth
DAFYDD, OWEN (1751 - 1814?), bardd cefn gwlad a baledwr (Y Traethodydd, 1866, 406) iddo farw 29 Mawrth 1813 yn 62 oed, a dywed Glasnant Jones (Y Geninen, Mawrth 1906) iddo farw yn 1816 yn 65 oed. Bernir mai ef yw'r ' Owain William, Gurnos Mill ' y ceir
DAVIES, ALUN TALFAN (1913 - 2000), bargyfreithiwr, barnwr, gwleidydd, cyhoeddwr a dyn busnes Ganwyd Alun Talfan Davies ar 22 Gorffennaf 1913 yng Ngorseinon ger Abertawe, yr ieuengaf o bedwar mab William Talfan Davies (1873-1938), gweinidog Methodistaidd, a'i wraig Alys (g. Jones, 1879-1948
DAVIES, ANEIRIN TALFAN (1909 - 1980), bardd, beirniad llenyddol, darlledwr a chyhoeddwr Alys (ganwyd Jones, 1878-1948). Brawd hŷn iddo oedd Elfyn Talfan Davies (g. 1907), a’i frodyr iau oedd Goronwy Talfan Davies (1911-1977) a Alun Talfan Davies (1913-2000). Yn 1911, pan oedd Aneirin yn
DAVIES, CATHERINE GLYN (1926 - 2007), hanesydd athroniaeth ac ieithyddiaeth, a chyfieithydd Ganwyd Caryl Davies yn Nhrealaw, Morgannwg, ar 26 Medi 1926, yn blentyn hynaf y gweinidog William Glyn Jones (1883-1958) a'i wraig Mabel (née Williams Lloyd, ganwyd 1897). Priodasant yn 1925 a
DAVIES, CLEMENT EDWARD (1884 - 1962), gwleidydd Ganwyd 19 Chwefror 1884 yn Llanfyllin, yr ieuengaf o saith plentyn Moses Davies, arwerthwr, ac Elizabeth Margaret (ganwyd Jones), ei wraig. Addysgwyd ef yn yr ysgol elfennol leol ac enillodd
DAVIES, DAFYDD GWILYM (1922 - 2017), gweinidog, darlithydd a Phrifathro Coleg y Bedyddwyr Iwerddon. Yn 1952, cyn gorffen ei radd yn Rhydychen, derbyniodd alwad i fugeilio eglwysi Seion Llanfair Mathafarn Eithaf a Moreia Pentraeth, sir Fôn. Yn yr un mis, priododd â Kate ('Kitty') Jones (1919-2005
DAVIES, DANIEL (1840 - 1916), 'cashier' Cwmni Glofeydd yr Ocean (Ton, Ystrad), a llenor Mab hynaf David Davies, crydd, Tregaron, a adweinid fel David Davies, Camer-fach, un o flaenoriaid enwog capel Bwlchgwynt (M.C.). Ei fam oedd Mary, merch David Jones, Dolau Bach, un o flaenoriaid
DAVIES, DAVID (Dai'r Cantwr; 1812? - 1874), un o derfysgwyr 'Beca' Bontyberem, h.y. yn cyflogi nifer o ddynion dros berchnogion glofeydd; gall fod 'Shoni Sguborfawr' (John Jones, c.1810-1867) yn un o'r sawl a gyflogwyd ganddo. Yn hydref y flwyddyn honno ceir ef gyda 'Shoni
DAVIES, DAVID (1818 - 1890) Llandinam, diwydiannwr ac Aelod Seneddol yn ddi-wrthwynebiad yn 1889 i gynrychioli Llandinam ar gyngor sir cyntaf sir Drefaldwyn. Priododd, yn 1851, Margaret Jones, o Lanfair Caereinion, a bu iddynt un mab - EDWARD DAVIES. Bu farw 20
DAVIES, DAVID (1791 - 1864), gweinidog ac athro Annibynnol hyrwyddwyr golygiadau Edward Williams o Rotherham (1750 - 1813) yn Neheudir Cymru. Y mae cofiant iddo, gan William Jones o Abertawe, 1867.
DAVIES, DAVID (Y BARWN DAVIES cyntaf), (1880 - 1944) Ganwyd 11 Mai 1880, unig fab Edward Davies, Llandinam, a Mary, merch Evan Jones, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd a pherthynas agos i John Jones, Tal-y-sarn. Etifeddodd egni ac yspryd
DAVIES, DAVID EMRYS (1904 - 1975), cricedwr a dyfarnwr criced swydd Gaerlŷr yn 1937. Sicrhaodd ef record newydd arall yn 1948 pan ychwanegodd Willie Jones ac yntau 313 o rediadau am y drydedd wiced yn Brentwood yn erbyn Essex. Yn 1935 Emrys Davies oedd y chwaraewr
DAVIES, DAVID JACOB (1916 - 1974), gweinidog, llenor a darlledwr Dihewyd ac yn gweithio gyda'i dad. Yn 1937, ymaelododd fel myfyriwr am y weinidogaeth Undodaidd yn y Coleg Presbyteraidd yng Nghaerfyrddin, lle bu'r Prifathro, John David Jones (1898-1959) yn ddylanwad arno
DAVIES, DAVID REES (Cledlyn; 1875 - 1964), ysgolfeistr, bardd, ysgrifwr a hanesydd lleol i'r Welsh Gazette dros gyfnod o drigain mlynedd, ac i'r Ymofynnydd, Y Genhinen, a'r West. Mail (gweler Glyn Lewis Jones, Llyfryddiaeth Ceredigion, 1600-1964 (1967) a'r Atodiad, 1964-8 (1970) am lawer
DAVIES, EDWARD OWEN (1864 - 1936), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac awdur diwinyddiaeth yng Ngholeg Diwinyddol y Bala yn 1897, lle yr arhosodd am 10 mlynedd. Yn 1904, priododd Mary Gwendoline, merch William a Catherine Jones, Tyrol, Aigburth Drive, Lerpwl. Yn 1910 symudodd i fugeilio
DAVIES, EVAN THOMAS (1878 - 1969), cerddor cenedlaethol y genedl, a chydolygodd â Sydney Northcote Caneuon cenedlaethol Cymru (1959). Priododd, 31 Awst 1916, Mary Llewellyn, merch ieuangaf D. Williams Jones, Aberdâr. Bu farw yn ei gartref yn Aberdâr
DAVIES, GLYNNE GERALLT (1916 - 1968), gweinidog (A) a bardd Ganwyd yn Lerpwl 21 Chwefror 1916, ond magwyd ef yn y Ro-wen, Dyffryn Conwy, Sir Gaernarfon. Addysgwyd ef yn ysgol y Rowen ac ysgol ramadeg Llanrwst. Bu am gyfnod yn gweithio yn swyddfa Henry Jones
DAVIES, GRIFFITH (Gwyndaf; 1868 - 1962), bardd, athro beirdd, a hynafiaethydd , Llanuwchllyn, ac yna (2) Kate Ann Jones, Bryn Coch, Llanuwchllyn, un o wehelyth John Jones, ('Tudur Llwyd') Weirglodd Gilfach, Llanuwchllyn, bardd a hynafiaethydd. Bu iddynt un ferch, Megan. Treuliodd Gwyndaf
DAVIES, GWENDOLINE ELIZABETH (1882 - 1951), casglydd celfyddydwaith a chymwynasydd Ganwyd yn Llandinam, Trefaldwyn, 11 Chwefror 1882; ei thad Edward oedd unig fab David Davies, ' Top Sawyer '. Bu farw ei mam, Mary unig ferch Evan Jones, Trewythen, gweinidog (MC) yn 1888 ac ymhen
DAVIES, HUGH THOMAS (1881 - 1969), cerddor, llenor, ac un o arloeswyr Cymdeithas Cerdd Dant Cymru Ganwyd 5 Ebrill 1881 yn y Felin Uchaf, Glanconwy, Sir Ddinbych, yn fab i Richard Davies a'i briod Eunice (ganwyd Williams). Priododd, 4 Medi 1909, â Margaret, merch Griffith R. Jones, gweinidog (B
DAVIES, JAMES KITCHENER (1902 - 1952), bardd, dramodydd a chenedlaetholwr â hanes, Lladin, ac athroniaeth yng Ngholeg y Brifysgol, Aberystwyth. Dyma 'Aber' y dygyfor creadigol a grewyd gan Idwal Jones a'i debyg. Dyma hefyd gyfnod y cyn-filwyr a'r gwrthwynebwyr cydwybodol
DAVIES, JENKIN (1798 - 1842), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd yn Llundain, ac yr oedd gan wŷr fel Henry Rees a Lewis Edwards feddwl neilltuol uchel ohono. Bu farw 10 Awst 1842. Y mae Cofiant byr iddo, gan Abel Green a J. Hugh Jones (Castellnewydd Emlyn, 1845). Yr
DAVIES, JOHN (1652 - post 1716) Rhiwlas, achyddwr -y-braich, Llansilin, hynafiaethydd, Lewis Jones o'r Ty yn yr Wtra a Hirddôl, hynafiaethydd, Evan Llwyd Jeffrey o'r Golfa Isa (Sycharth), boneddwr a bardd, a Watcyn Clywedog, bardd a chyfaill teulu ei
DAVIES, JOHN (John Davies, Nercwys; 1799? - 1879), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd hynod am ei ffraethineb a'i ddonioldeb. Y mae 'cofiant' iddo, gan George Jones (Wrecsam, 1907), diffygiol iawn mewn dyddiadau a manion felly. Gellid meddwl iddo gael ei fagu yn yr Wyddgrug (yn
DAVIES, JOHN (1860 - 1939), llyfryddwr ac achyddwr Cymreig cyn ei farw yn 1913. Yn 1927 cyhoeddodd adargraffiad (50 copi, argraffedig yn Aberystwyth gan John Jones) o Myfyrdod ar Einioes ac Angeu… (Caerfyrddin, 1798), cyfieithiad David Davis, Castell Hywel, o
DAVIES, JOHN (Taliesin Hiraethog; 1841 - 94), amaethwr a bardd farw 20 Mawrth 1894, a chladdwyd ef ym mynwent yr Eglwys Wen, Dinbych, yn ymyl ' Twm o'r Nant.' Bardd yr eisteddfod ydoedd. Cymydog iddo yn Hafod Elwy, Elias Jones ('Llew Hiraethog'), Hafod-y-llan, wyr i
DAVIES, JOHN (1843 - 1917), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a hynafiaethydd Y Parch. Rees Davies (1804 - 1891), a anwyd yn Ysgubor Fawr, Myddfai, Sir Gaerfyrddin, oedd ei dad; yr oedd y Parch. Jeffrey Davies, Llangammarch, yn ewythr iddo. Bu John Davies yn ysgol Morgan Jones
DAVIES, JOHN BREESE (1893 - 1940), llenor, cerddor ac arbenigwr ym maes cerdd dant . E. Jones fel cymwynaswyr pennaf eu dydd yn y maes hwn. Yr oedd yn un o sefydlwyr Cymdeithas Cerdd Dant ac yn olygydd ei chylchgrawn, Allwedd y tannau, o'r rhifyn cyntaf hyd 1940. Fel y gellid disgwyl
DAVIES, JOHN DANIEL (1874 - 1948), golygydd ac awdur Ganwyd 12 Ionawr 1874, yn y Gwynfryn, Aberderfyn, Ponciau, yn un o saith o blant i Daniel Davies a'i wraig. Wedi dyddiau ysgol aeth yn brentis argraffydd at David Jones, Rhosymedre, ac wedi hynny at
DAVIES, JOHN SALMON (1940 - 2016), gwyddonydd uchel ei barch gan fyfyrwyr a chydweithwyr oherwydd trylwyredd ei baratoi a'i natur amyneddgar a chadarn. Priododd John ag Ann Jones yn 1964, gan ymgartrefu yng Nghilâ, Abertawe. Ganwyd dwy ferch iddynt
DAVIES, JOSEPH EDWARD (1876 - 1958), cyfreithiwr rhyngwladol ystod ei ddyddiau coleg deuai bob haf i Gymru a threuliai beth amser gydag Evan Rowland Jones, conswl dros T.U.A. yng Nghaerdydd, a brodor o Dregaron, fel ei dadcu. Y cysylltiad â Tregaron a barodd iddo
DAVIES, MORRIS (1891 - 1961), chwarelwr, hanesydd lleol a chwilotwr farw 1929), a ganed pedair merch iddynt; (2) yn 1931 â Lisi Jones, Tanygrisiau (bu farw 1968). Bu farw ym Mlaenau Ffestiniog 16 Ebrill 1961 a chladdwyd ef ym mynwent eglwys Salem, Trawsfynydd.
DAVIES, MYRIEL IRFONA (1920 - 2000), ymgyrchydd dros y Cenhedloedd Unedig Ganwyd Myriel Davies yn Abertawe ar 5 Mawrth 1920, yn ferch ac ail blentyn i weinidog gyda'r Cynulleidfawyr (Annibynwyr), David Morgan (1883-1959), a'i wraig Sarah Jane (g. Jones, 1885-1953). Ganwyd
DAVIES, OWEN PICTON (1882 - 1970), newyddiadurwr . Cyhoeddodd Atgofion dyn papur newydd yn 1962. Yn 1909 priododd Jane Jones, merch hynaf Capten a Mrs. David Jones, Caernarfon, a bu iddynt un ferch. Bu farw 10 Hydref 1970.
DAVIES, RICHARD (1818 - 1896), aelod seneddol Ganwyd yn Llangefni, 29 Tachwedd 1818. Ei dad oedd Richard Davies (1778 - 1849) o Langristiolus, siopwr yn Llangefni; a'i fam oedd Anne Jones o Goed Hywel gerllaw. Cawsant dri mab: John (bu farw 1848
DAVIES, ROBERT (1790 - 1841), blaenor Methodist Mab ieuengaf David Davies, crwynwr, a Jonett, merch Robert Jones o Aberllefenni. Ganwyd Robert Davies ym Machynlleth a symudodd wedyn i Aberystwyth. Gydag Owen Jones ei gefnder yr oedd yn un o
DAVIES, THOMAS (1812 - 1895), gweinidog Bedyddwyr a phrifathro coleg yr enwad yn Hwlffordd ef gan ei weinidog Evan Jones ('Gwrwst') i ddechrau pregethu. Wedi blwyddyn o hyfforddiant yng Nghaerdydd gan William Jones, gweinidog eglwys Saesneg Bethany, aeth i Goleg y Bedyddwyr, Bryste, yn 1832
DAVIES, WILLIAM (Mynorydd; 1826 - 1901), cerflunydd a cherddor dosbarthiadau canu a gynhelid gan John Thomas ('Ieuan Ddu'), Trefforest, Sir Forgannwg. Daeth yn arweinydd y 'Welsh Choral Society' ar ôl Dan Jones. Dangoswyd peth o'i waith fel cerflunydd tua deugain o weithiau
DAVIES, WINDSOR (1930 - 2019), actor Ganwyd Windsor Davies ar 28 Awst 1930 yn Canning Town, Dwyrain Llundain, yn fab i Anyan Davies a'i wraig Maggie (g. Jones). Roedd ganddo un chwaer, Glenys. Roedd y tad a'r fam yn Gymry Cymraeg. Yn
DAVIS, DAVID (Dafis Castellhywel; 1745 - 1827), gweinidog Ariaidd, bardd, ac ysgolfeistr dan David Jones (Llanybyther), T. Lloyd (Llangeler), Joshua Thomas, yn Ysgol y Coleg, a Choleg Caerfyrddin (1763-7), a bu'n athro cynorthwyol yn Ysgol y Coleg am ysbaid. Tua diwedd 1768 daeth yn
DE LLOYD, DAVID JOHN (1883 - 1948), cerddor Henry Haydn Jones yn olygydd cyffredinol), Forty Welsh Traditional Tunes (cyh. gan Gymdeithas Hynafiaethwyr Ceredigion), ' Saith o ganeuon enwog Brahms ', a ' Requiem '.
DERFEL, ROBERT JONES (1824 - 1905), bardd a sosialydd Mab Edward Jones a Catherine, ganwyd 24 Gorffennaf 1824 yn y Foty, cartref ei daid, fferm ar y bryniau rhwng Llandderfel a Bethel. Symudodd ei rieni i Tan-y-ffordd, tŷ bychan yn ymyl Llandderfel
DIVERRES, POL (1880 - 1946), ieithydd ac ysgolhaig Celtaidd, a fu am gyfnod yn geidwad y llawysgrifau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru cysylltiad â Chymru nas torrwyd wedi hynny. Priododd 1913, Elizabeth Jones ('Telynores Gwalia'), merch Hugh Jones ('Trisant'), Lerpwl, a bu iddynt un mab. Cymerodd gwrs ychwanegol yn adran Gelteg Prifysgol
EAMES, GWLADYS MARION (1921 - 2007), nofelydd hanes Ganwyd Marion Eames ym Mhenbedw ar 5 Chwefror 1921, yr ail o dair merch William Griffith Eames (1885–1959) a'i wraig Gwladys Mary (gynt Jones) (1891–1979). Yr oedd ei nain a'i thaid ar ochr ei mam
EDMUNDS, MARY ANNE (1813 - 1858) Ganwyd 25 Ebrill 1813 yng Nghaerfyrddin, merch William a Mary Jones. Addysgwyd hi mewn ysgol breswyl. Manteisiodd yn helaeth hefyd ar yr addysg deuluaidd werthfawr a gafodd. Enillodd wybodaeth
EDWARDS, DOROTHY (1903 - 1934), nofelydd Ganwyd yn Ogmore Vale, Sir Forgannwg, merch Edward Edwards, prifathro ysgol, ac ŵyres i'r Parch. Taliesin Jones, Groeswen. Cafodd ei haddysg yn Ysgol Howells, Llandaf, ac yng Ngholeg y Brifysgol
EDWARDS, GWILYM ARTHUR (1881 - 1963), gweinidog (MC), prifathro Coleg Diwinyddol Aberystwyth, ac awdur Ganwyd 31 Mai 1881 yng Nghaernarfon, mab Owen Edwards, gweinidog (MC) brodor o Lanuwchllyn (cefnder Syr Owen M. Edwards), a Mary (ganwyd Jones) ei briod. Ymfudodd y tad i Awstralia i gael adferiad
EDWARDS, HENRY THOMAS (1837 - 1884), deon Bangor anerchiadau yn 1889, dan y teitl Wales and the Welsh Church, gyda chofiant byr gan David Jones hwnnw yw prif ffynhonnell yr ysgrif bresennol.
EDWARDS, HUW THOMAS (1892 - 1970), undebwr llafur a gwleidydd (dirprwy Bevin a'i olynydd fel ysgrifennydd cyffredinol y TGWU). Arhosodd yn ysgrifennydd y rhanbarth nes iddo ymddeol yn 1953 a phenodwyd ei ddirprwy Tom Jones, cyn-filwr yn Rhyfel Cartref Sbaen, yn ei le
EDWARDS, JOHN (Siôn y Potiau; c. 1700 - 1776) Ganwyd yn Glyn Ceiriog - efallai mai ef yw'r John mab Edward Jones a fedyddiwyd yno 27 Rhagfyr 1699. Cofnodir claddu 'John Edwards the Welsh Poet' yn Llansantffraid Glyn Ceiriog, 28 Rhagfyr 1776, a
EDWARDS, JOHN (Siôn Ceiriog; 1747 - 1792), bardd ac areithiwr Ganwyd yng Nglynceiriog yn sir Ddinbych. Aeth i Lundain yn ŵr ifanc, ac wedi dyfod i gysylltiad ag Owen Jones (' Owain Myfyr ') a Robert Hughes ('Robin Ddu o Fôn'), ymunodd a Chymdeithas y
EDWARDS, JOHN (1755 - 1823), pregethwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd , ac yn 1787 dechreuodd bregethu. Priododd tua 1790 ag Elisabeth Jones o Hafod Ifan (Ysbyty Ifan). Yn 1795 bu raid iddo ymado ag Ereiniog am na fodlonai'r perchennog iddo bregethu; symudodd yn gyntaf i'r
EDWARDS, JOHN (1882 - 1960), gwleidydd a bargyfreithiwr; Ganwyd yn Llanbadarn Fawr, Ceredigion, 28 Chwefror 1882, mab James Edwards, gweinidog (A) Soar, Llanbadarn, a Rachel (ganwyd Jones) ei wraig. Symudodd y teulu i Gastell-nedd erbyn 7 Ionawr 1883 pan
EDWARDS, NESS (1897 - 1968), undebwr llafur ac aelod seneddol o gyngor Ffederasiwn Glowyr Prydain Fawr, gan gynrychioli Ffederasiwn Glowyr Deheudir Cymru ar y corff hwnnw. Flwyddyn yn ddiweddarach, yn dilyn marwolaeth Morgan Jones, fe'i hetholwyd yn aelod
EDWARDS, THOMAS (Caerfallwch; 1779 - 1858), geiriadurwr brentisiaeth cerddodd ef a chyfaill iddo i Lundain i geisio gwaith, ond bu raid dychwelyd adref ar draed dan gardota, heb gael gwaith. Yn 1800 neu 1801 priododd Margaret Jones, Trellyniau, Helygen, ac â'r
EDWARDS, WILLIAM ROBERT (Glanllafar; 1858 - 1921), gweinidog gyda'r Annibynwyr, bardd, a llenor Ganwyd 19 Medi yn y Tŷ Coch, Parc, Bala, yn fab i Edward Jones Edwards ac Annie ei wraig. Addysgwyd ef yn yr ysgolion lleol ac yng Ngholeg yr Annibynwyr dan Michael D. Jones. Methodistiaid oedd y
EDWIN family LLANFIHANGEL, MORGANNWG ar wahân i enwi ei ail ferch, Mary, a briodwyd â Robert Jones o Fonmon (gweler dan Jones, Philip, 1618? - 1674), ni bydd a fynnom ni yma ond â llinach uniongyrchol Llanfihangel. Mab hynaf Syr Humphrey
ELIAS, DAVID (1790 - 1856), gweinidog ac athro ysgol Ganwyd 16 Mehefin 1790 ym Mrynllwyn Bach, Aber-erch, Sir Gaernarfon, mab Elias a Jane Jones, a brawd John Elias. Dechreuodd bregethu yn 1815, ac ordeiniwyd ef yn 1835. Yn 1817 aeth i gadw ysgol i
ELIAS, JOHN (1774 - 1841), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd Nid oes sicrwydd am ddyddiad ei eni, ond bedyddiwyd ef 6 Mai 1774, mab Elias a Jane Jones, Brynllwyn (neu Crynllwyn) bach, Abererch, ger Pwllheli. Yr oedd yn frawd i David Elias (1790 - 1856). Cafodd
ELLIS, EDWARD LEWIS (1922 - 2008), hanesydd a chofiannydd gael. Yna, ym mis Ionawr 1978, derbyniodd gais anffurfiol gan y Fonesig White o Rymni a 'i brawd Tristan Jones i lunio cofiant llawn i 'w tad Dr Thomas Jones CH (1870-1955), dirprwy ysgrifennydd y
ELLIS, MARY ELIZABETH (Mrs Mary Gwilym Davies) (1881 - 1974), addysgydd a heddychwraig rhai ohonynt yn adnabod mawrion yr enwad. Cefnder hŷn i Mary a mab i frawd ei thad oedd Syr Ellis Jones Griffith (1860-1926), bargyfreithiwr ac Aelod Seneddol Sir Fôn rhwng 1895 a 1918. Rhwng 1892 a 1914
ELLIS, ROBERT (Cynddelw; 1812 - 1875), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, pregethwr, bardd, hynafiaethydd, ac esboniwr Ganwyd 3 Chwefror 1812 yn Nhy'n-y-meini, yn agos i Benybontfawr. Gwas fferm ydoedd o 1822 hyd 1835. Ei fam, ond odid, a llenorion gwlad fel Richard Morris ('turner'), Pentrefelin, James Jones y
ELLIS, TECWYN (1918 - 2012), addysgwr, ysgolhaig ac awdur gan draethawd MA nodedig yn 1951 ar y testun 'Bywyd a gwaith Edward Jones (Bardd y Brenin)' a gyhoeddwyd chwe blynedd yn ddiweddarach gan Wasg Prifysgol Cymru. Bu'n athro yn ysgol ramadeg y Frenhines
EVANS, ANNIE FLORENCE (1884 - 1967), diwygwraig a chenhades Ganwyd Florrie Evans ar 15 Rhagfyr 1884 yng Ngheinewydd, Sir Aberteifi, yr ail o bedwar o blant David Owen Evans (1853-1918), llongwr, a'i wraig Margaret (g. Jones, 1853-1929). Roedd y teulu'n byw yn
EVANS, CHRISTMAS (1766 - 1838), gweinidog gyda'r Bedyddwyr ac un o bregethwyr enwocaf Cymru . Ordeiniwyd ef yn haf 1789; priododd Catherine Jones yn eglwys Bryncroes, 23 Hydref 1789; cerddodd, marchogodd, pregethodd yn ei blwyf eang, a'r effeithiau yn rhyfeddol. Wrth draed Robert Roberts, Clynnog
EVANS, DAVID (Dewi Dawel; 1814 - 1891), teiliwr, tafarnwr, bardd, etc. .' Cymerodd ddiddordeb yn hanes plwyf Talyllychau, a gohebodd ag Alcwyn C. Evans (Caerfyrddin), a David Lewis Jones (ficer Myddfai), ac eraill. Ychydig cyn ei salwch olaf dAnfonodd draethawd ar hanes y plwyf i
EVANS, DAVID (1879 - 1965), gwas sifil ac emynydd Ganwyd ef ym Mlaenpennal, Ceredigion 26 Medi 1879 yn un o ddeg plentyn David Evans a'i wraig Jane (gynt Jones). Yr oedd ei dad, ffermwr Caerochor, yn weithgar yn y gymdogaeth leol, yn aelod o Fwrdd
EVANS, DAVID ALLAN PRICE (1927 - 2019), ffarmacogenetegydd Ganwyd David Price Evans ar 6 Mawrth 1927 ym Mhenbedw, Lerpwl, yn unig blentyn i Owen Evans, postfeistr, a'i wraig Ellen (g. Jones) a hanai o Fôn. Cyn iddo gychwyn yn yr ysgol, roedd y teulu wedi
EVANS, Syr DAVID EMRYS (1891 - 1966), addysgydd a chyfieithydd . Gwnaeth beth gwaith hefyd ar y cyfieithiad o'r Testament Newydd a gyhoeddwyd yn 1975. Fel gweinyddwr yr oedd ganddo ddawn i weithredu'n dawel ond yn gadarn. Priododd G. Nesta Jones, Pontypridd, yn 1927, a
EVANS, DAVID LEWIS (1813 - 1902), athro coleg a gweinidog Undodaidd Ganwyd 24 Gorffennaf 1813, yn Penrallt, Rhuddlan, Sir Aberteifi. Bu yn yr ysgol yn Rhydybont dan y Parch. William Jones a Blaenbydernyn dan y Parch. John Davies, a bu'n cadw ysgol ei hun yn Llandeilo
EVANS, EBENEZER GWYN (1898 - 1958), gweinidog (MC) Road, Caerdydd (1931-36), Trinity, Abertawe (1936-39) a Charing Cross Road, Llundain (1939-58). Priododd, 1927, Enyd Jane Jones, merch Edward Jones ('Iorwerth Ddu'), Maesteg, a ganed dau fab o'r briodas
EVANS, ELLIS (1786 - 1864), gweinidog gyda'r Bedyddwyr ac awdur ysgol Jesse Jones, Fforddlas, aeth i athrofa'r Fenni yn 1811, gan ymadael yn 1813 i fod yn bregethwr ac ysgolfeistr teithiol. Yn 1814 priododd Mary Jones, Fforddlas, ac yn y flwyddyn ganlynol ordeiniwyd
EVANS, EMYR ESTYN (1905 - 1989), daearyddwr merch Peleg Jones, contractwr adeiladau celfyddgar wrth ei alwedigaeth, a briododd â merch ffermwr o Frymbo. Ordeiniwyd G. O. Evans yn Eglwys Bresbyteraidd Cymru a bu'n gweinidogaethu gyda'r
EVANS, EVAN (1851 - 1934), eisteddfodwr ac ysgrifennydd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion cyngor fis Rhagfyr 1886. Yn adroddiad y gymdeithas am y flwyddyn yn diweddu 9 Tachwedd 1887 dywedir ei ddewis i ddilyn Mr. C. W. Jones, a fuasai'n ysgrifennydd bron o'r amser yr adfywiwyd y gymdeithas
EVANS, GEORGE EWART (1909 - 1988), llenor ac hanesydd llafar dyddiau'i febyd yn ei nofel led-hunangofiannol The Voices of the Children yr ymddangosodd rhannau ohoni yn y Welsh Review yn 1945, cyn ei chyhoeddi gan y Penmark Press a lansiwyd gan Gwyn Jones yn 1947. Fe'i
EVANS, GRIFFITH (1835 - 1935), arloeswr astudiaeth clefydon anifeiliaid a achosir gan gynfilod, a darganfyddwr 'Trypanosoma Evansi' Ganwyd 7 Awst 1835 yn Tymawr, Towyn, Meirionnydd, mab Evan Evans (1801 - 1882) a Mary (1809 - 1877), merch William Jones, Tyddyn-y-berllan, Towyn. Yr oedd y tad yn olrhain ei ach o rai o hen
EVANS, HAROLD MEURIG (1911 - 2010), athro, geiriadurwr , Gareth Jones oedd yn gyfarwyddwr addysg Ceredigion ar y pryd a'r Dr. Huw Walters, pennaeth Uned Llyfryddiaeth Cymru yn y Llyfrgell Genedlaethol. Pan godwyd y mater gyda Hywel Teifi Edwards ei gwestiwn oedd
EVANS, HUGH (1854 - 1934), awdur a chyhoeddwr llyfrau y Methodistiaid Calfinaidd yn Stanley Road, Bootle, ac yna am saith mlynedd yn gwneuthur clocsiau yng ngwaith R. J. Jones, Vauxhall Works, Lerpwl. Cychwynnodd siop bapur ysgrifennu a newyddiaduron yn
EVANS, ILLTUD (1913 - 1972), offeiriad Catholig Ganwyd Illtud Evans ar 16 Gorffennaf 1913, yn fab i David Spencer Evans, postfeistr, a'i wraig Catherine (g. Jones). Er iddo gael ei eni yn Chelsea, Cymry Anghydffurfiol oedd ei rieni. Ei enwau
EVANS, IOAN LYONEL (1927 - 1984), gwleidydd Llafur . Ym 1982 daeth yn llefarydd meinciau blaen Llafur ar y Gymuned Ewropeaidd, ac ym 1983 penodwyd ef yn llefarydd iau ar Faterion Cymreig i gydweithio gyda Barry Jones AS. Yn etholiad cyffredinol Mehefin
EVANS, JOHN (Y Bardd Cocos; 1827? - 1888), crach-brydydd digrif ym Mhorthaethwy, a grafai ei damaid yn bennaf wrth werthu cocos Tyfodd ei 'ffugenw,' yn y ffurf gyffredinol 'cocosfardd,' yn enw cyffredin ar brydyddion tebyg ym mhobman, e.e. 'Cocosfardd y De' (Elias Jones). Ni ellir yma roi dyfyniadau, ond hanfod y peth yw bod
EVANS, JOHN (1779 - 1847), offeiriad a gweinidog Methodistaidd Ganwyd Hydref 1779, yng Nghwm-gwen, Llanfihangel Iorath, Sir Gaerfyrddin, mab John a Rachel Evans. Dygwyd ef i fyny ymhlith yr Annibynwyr, ond ar ôl gwrando ar Ddafydd Jones, Llan-gan, yn pregethu
EVANS, JOHN (1858 - 1963), gweinidog (A) ac athro yn y Coleg Coffa, Aberhonddu Congregationalism in Breconshire and Radnorshire (gol. Joseph Jones; 1912) ac yr oedd ymhlith y cyfranwyr at Llyfr Gwasanaeth yr Annibynwyr (1926). Cyfrannai hefyd i Y Tyst ac Y Dysgedydd. Yr oedd yn gadeirydd bwrdd
EVANS, JOHN JAMES (1894 - 1965), athro ac awdur ), a Diarhebion Cymraeg (1965). Cyfrannodd nifer o erthyglau i'r Ymofynydd. Priododd, 2 Ionawr 1923, Eleanor, merch T. Jones Davies, gweinidog (MC) Ffynnon Taf, yng nghapel Pembroke Terrace, Caerdydd, a
EVANS, MALDWYN LEWIS (1937 - 2009), pencampwr bowlio ei gartref, Aelfryn, Stryd Canning Uchaf, Ton Pentre yn 72 oed gan adael gweddw, a briododd yn 1967, Mary, née Jones, (bu farw 2010) ac un mab, Gareth Evans. Yn dilyn gwasanaeth yng Ngharmel, Eglwys yr
EVANS, MARY JANE (Llaethferch; 1888 - 1922), adroddwraig David Thomas Jones ar awgrym ei gweinidog Ben Davies. Dechreuodd adrodd mewn cyfarfodydd llenyddol a chystadlu mewn eisteddfodau. Daeth yn adnabyddus fel ' Llaethferch ', gan ennill cadeiriau a chwpanau
EVANS, MEREDYDD (1919 - 2015), ymgyrchydd, cerddor, athronydd a chynhyrchydd teledu chefnodd erioed ar ei ffydd a pharhaodd i arddel ac arfer ei Gristnogaeth. Yn ystod ei gyfnod ym Mangor, a stiwdios y BBC ar y trothwy, fe'i hudwyd gan y cynhyrchydd dawnus Sam Jones i ymddangos ar ei raglen
EVANS, MORRIS EDDIE (1890 - 1984), cyfansoddwr cynnwys rhai cyfansoddiadau i organ a manion eraill. Priododd yn 1921 â Louise Pierce o Fôn, a chawsant un ferch, Megan. Bu farw ei wraig gyntaf yn 1934, ac yn 1944 priododd â Gwyneth Mills Jones (1910-1981
EVANS, OWEN ELLIS (1920 - 2018), gweinidog Methodistaidd ac ysgolhaig beiblaidd Ganwyd Owen E. Evans ar 23 Rhagfyr 1920 yn y Bermo, yn fab i Owen Jones Evans (1887-1926), fferyllydd, a'i wraig Elizabeth Mary (g. Jones, 1887-1961), perchen gwesty bychan. Roedd ganddo un brawd hŷn
EVANS, SAMUEL JAMES (1870 - 1938), ysgolfeistr, hyrwyddwr addysg, ac awdur Ganwyd 4 Awst 1870 yn Llandysul, Sir Aberteifi, yn ail fab i David Evans, lledrwr, a Margaret Jones. Addysgwyd ef yn ysgol ramadeg Tysul, Llandysul, a Choleg Aberystwyth, ac enillodd radd B.A
EVANS, THEOPHILUS (1693 - 1767), hanesydd a llenor , tri mab a dwy ferch. Mab i un o'i ferched a Hugh Jones, rheithor Llywel ac yn ddiweddarach Llangamarch, oedd Theophilus Jones, awdur History of Brecknockshire. Dywedir mai Theophilus Evans a fu'n
EVANS, THOMAS PENRY (1839 - 1888), gweinidog Annibynnol Cyfyng, Ystalyfera. Derbyniwyd ef yn aelod yn eglwys y Gurnos, dechreuodd bregethu yno yn 1863, ac aeth at y Parch. Thomas Jones, Gwernogle, Sir Gaerfyrddin, i'w baratoi ar gyfer coleg. Bu yng Ngholeg
EVANS, WILLIAM (1795 - 1891), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd . Evan Jones, Merthyr Tydfil, ac ymaelododd â'r Methodistiaid yn Nhonyrefail. Priododd yr un flwyddyn Margaret Cadwgan o Landyfodwg, ac ymsefydlodd y ddau yng Nghae'r Curlas Uchaf. Dechreuodd bregethu yn
EVANS, WILLIAM (Cawr Cynon; 1808 - 1860), swyddog mwynawl a bardd oes enillodd wobr am bum englyn ar farw Richard Jones, tafarndy'r Lamb. Cystadleuai'n aml yn eisteddfodau lleol y Cymmrodorion, ' Yr Alarch,' y ' March Gwyn,' etc., gan ysgrifennu cywyddau ac englynion
EVANS, WILLIAM CHARLES (1911 - 1988), cemegydd a bywydegydd . Cyd-fyfyriwr iddo oedd Syr Ewart Jones, Wrecsam, a ddaeth yntau'n Gymrawd o'r Gymdeithas Frenhinol, ac yn Athro Waynflete Cemeg, Prifysgol Rhydychen. Cwblhaodd Charles Evans radd MSc o dan ofal yr Athro
FAGAN, THOMAS WALLACE (1874 - 1951), cemegydd amaethyddol , yn olynydd i J. Jones Griffith. Fe'i dyrchafwyd yn Athro yn 1931 ac ymddeolodd o'r swydd honno yn 1939. Mewn cydweithrediad â Bridfa Blanhigion Cymru yn ystod y cyfnod rhwng 1919 ac 1939 daeth Fagan yn
FARRINGTON, RICHARD (1702 - 1772), offeiriad a hynafiaethydd Mab Robert Farrington, Caerlleon, ac Elisabeth (Jones), Cefn Ysgwyd, Llechylched, Môn. Yn 1720 aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, lle y graddiodd yn B.A. yn 1724; yn ddilynol cymerodd ei M.A. Penodwyd ef
FLYNN, PATRICIA MAUD (Patti) (1937 - 2020), cerddor, awdur, ymgyrchydd Jones. Yn 2006, o ganlyniad i Raglen Ransackers y Cyngor Dysgu a Sgiliau, yn 73 oed cafodd Patti gyfle i astudio yng Ngholeg Ruskin yn Rhydychen. Yn ystod ei hamser yno cyflawnodd ddau brosiect ymchwil ac
FOSTER, IDRIS LLEWELYN (1911 - 1984), Ysgolhaig Cymraeg a Cheltaidd 1978, fe ddeilliodd y gyfrol Astudiaethau ar yr Hengerdd a olygwyd gan Rachel Bromwich ac R. Brinley Jones (1978) ac a gyflwynwyd i Foster; i'w goffadwriaeth hefyd y cyflwynwyd y gyfrol Early Welsh
FOSTER, IVOR LLEWELYN (1870 - 1959), datganwr ymneilltuo o waith cyhoeddus ymsefydlodd fel athro canu. Priododd, 29 Mai 1897, â Mary Ann Jones, Tonypandy (bu hi farw 1971). Bu farw yn ei gartref ym Mhorth-cawl 29 Mawrth 1959, ac amlosgwyd ei gorff yn
FOULKES, THOMAS (1731 - 1802), cynghorwr Methodistaidd bore . Ei wraig gyntaf (1758) oedd Margaret, ferch Humphrey Jones, dilledydd cefnog yn y Bala, un o ohebwyr Howel Harris, ac efallai prif golofn Methodistiaeth gynnar y dre; bu hi farw 1759. Yn 1761, priodwyd
FRANCIS, GWYN JONES (1930 - 2015), fforestwr Ganwyd Gwyn Francis ar 17 Medi 1930 yn Llanelli, yn fab i Daniel Brynmor Francis a'i wraig Margaret Jane (ganwyd Jones). Cafodd ei addysg yn Ysgol Ramadeg Llanelli ac aeth ymlaen i ennill gradd
FROST, JOHN (1784 - 1877), siartydd dan arweiniad Frost, i deithio o Blackwood, un arall o dan Zephaniah Williams o Ebbw Vale, a'r llall o Bontypŵl o dan William Jones. Dryswyd eu cynlluniau gan ystorm enbyd y noson cynt, ac wedi ysgarmes
GEORGE, THOMAS (fl. 1829-40), peintiwr mân-ddarluniau nodyn canlynol ar y cefn: 'Painted by T. George. London Octr 1826.' Y mae gan Syr Thomas Barry Jones fân-ddarlun gan George, darlun o'r peintiwr ei hun yn ôl pob tebyg, a roddwyd ganddo, ychydig cyn ei
GLYNNE, MARY DILYS (1895 - 1991), patholegydd planhigion Ganwyd Mary Dilys Glynne yn Glyndyl, Menai Avenue, Bangor Uchaf ar 19 Chwefror 1895, y ferch ieuengaf o bump o blant a oroesodd i John Glynne Jones (1849-1947), cyfreithiwr, a'i wraig Dilys Lloyd
GOLDSWAIN, BRYNLEY VERNON (1922 - 1983), chwaraewr rygbi'r gynghrair Ganwyd Bryn Goldswain ar 3 Awst 1922 ym Merthyr Tudful yn fab i Reginald Stephen Goldswain, glöwr ac yna plismon a fu farw yn ŵr ifanc, a'i briod Catherine (née Jones, 1897-1981). Symudodd y teulu i
GRENFELL, DAVID RHYS (1881 - 1968), gwleidydd Llafur , serch hynny, roedd yn deyrngar i lywodraeth Attlee ac i'w arweinydd. Gwasanaethodd Grenfell hefyd yn gadeirydd y Blaid Seneddol Gymreig o 1935 (gan olynu Syr Henry Haydn Jones AS), ac roedd yn aelod o'r
GREY, THOMAS (1733 - 1810), gweinidog gyda'r Annibynwyr yn Llwynpiod ac Abermeurig, Sir Aberteifi. Priododd Letitia (gynt Jenkins), gweddw Theophilus Jones, Blaenplwyf, Llanfihangel Ystrad, gwr y canodd Williams Pantycelyn farwnad iddo yn 1758, ac aethant i
GRIFFITH, HUW WYNNE (1915 - 1993), gweinidog (MC) ac eciwmenydd amlwg . Bu'n dioddef gryn lawer o'r aflwydd yn ddewr a di-gwyn am flynyddoedd. Bu'r arwyl ar 25 Mawrth 1993 yng nghapel Morfa, Aberystwyth o dan ofal ei weinidog, y Parchedig Pryderi Llwyd Jones. Traddodwyd
GRIFFITH, JOHN (1863 - 1933), athro ysgol, a cherddor yn Nebo, Llanllyfni, cyn mynd i Goleg Normal Bangor, (1881-2). Daeth yn brifathro 'r Ysgol Frutanaidd yn Glanwydden ac wedyn ym Machynlleth. Priododd Dorothy, merch Owen Jones, Siop Fawr, Talysarn, Sir
GRIFFITH, MOSES (1747 - 1819), arlunydd mewn dyfrlliw cofrestr y plwyf yr oedd yn byw yn Whitford ger Holywell yn 1781, ac ymbriododd yno â merch o'r enw Margaret Jones o'r un plwyf. Ganed iddynt ddau o blant. Yn ôl llythyr oddi wrtho yn The Gentleman's
GRIFFITH, SIDNEY (d. 1752) teithiau hyn - dylid nodi, fodd bynnag, mai gyda Rowland yr ochrai hi ar y pryd yn y materion yr anghytunai Rowland a Harris arnynt, megis gwrthwynebiad Rowland i Griffith Jones, Llanddowror, ac i James
GRIFFITH, WALTER (1727 - 1779), capten yn y llynges iddo, fab ei frawd hynaf Ralph Griffith - gwraig gyntaf y Ralph hwn oedd Catherine Jones, aeres Daviesiaid Caer Rhun (Griffith, op. cit., 233), ond ailbriododd; mab o'r ail briodas oedd yr ail Walter
GRIFFITH-JONES, EBENEZER (1860 - 1942), gweinidog Annibynnol a phrifathro Ganwyd yn Merthyr Tydfil, 5 Chwefror 1860, mab y Parch. E. Ayron a Mary Ann Jones. Cafodd bob manteision addysg yn ei ieuenctid. Priodolai ei ddiwylliant yn bennaf i ddylanwad ei dad. Bu yn ysgol
GRIFFITH-JONES, WILLIAM (1895 - 1961), gweinidog (A) a gweinyddwr Ganwyd yn Neiniolen, Caernarfon, 2 Tachwedd 1895, yn fab i David a Mary Jones, aelodau o gapel Ebeneser (A). Yn ei ieuenctid dylanwadwyd yn drwm arno gan weinidogion yr eglwys honno, J. Dyfnallt Owen
GRIFFITHS, ANN (1776 - 1805), emynyddes Eurgrawn 1959-60, ac yn Ann Griffiths a'i theulu (1963). Priodwyd Jane yn 1794 â Thomas Jones, siop Ty Cornel, Llanfyllin, a merch i'w hwyr John Jones oedd Margaret Jane Jones, priod y gweinidog a'r llenor
GRIFFITHS, ARCHIBALD REES (1902 - 1971), arlunydd Rome, ond derbyniodd ysgoloriaeth deithio er mwyn mynd i Baris a Fenis, ac yna i'r Ysgol Brydeinig yn Rhufain yn 1927. Cyn iddo adael, priododd Winifred May Jones (a elwid yn 'Bobby'), model ddwy-ar
GRIFFITHS, EVAN (Ieuan Ebblig; 1795 - 1873), gweinidog Annibynnol addysg. Pan oedd yn 21 oed dechreuodd bregethu ac aeth am flwyddyn i ysgol a gadwai ei weinidog, W. Jones, Brynmenyn. Ar ôl hyn bu am ddwy flynedd mewn ysgol yng Nghasnewydd dan ofal Dr. Jenkin Lewis. Ar
GRIFFITHS, JOHN POWELL (1875 - 1944), gweinidog (Bed.) ac athro Llandeilo, sir Faesyfed. Symudodd i fod yn weinidog yn Mount Pleasant, eglwys y Bedyddwyr Saesneg yn y Ponciau, Wrecsam, yn 1913, gan aros yno tan ei farw yn 1944. Bu farw Lilian Jones, y wraig a briododd yn
GRIFFITHS, PHILIP JONES (1936 - 2008), ffotograffydd Ganwyd Philip Jones Griffiths yn Rhuddlan ar 18 Chwefror 1936. Roedd ei dad Joseph Griffiths (1903-1962) yn rheolwr ar gangen leol Gwasanaeth Nwyddau Rheilffordd y London Midland & Scottish, a'i fam
GRIFFITHS, WINIFRED MAIR (1916 - 1996), gweinidog (A) a phrifathrawes , a ddaeth i gael ei hadnabod fel yr emynyddes, Ann Griffiths. Yr oedd mam Mair yn ferch i'r Parchg. a Mrs. R. O. Jones, ef yn weinidog eglwysi'r Annibynwyr ym Moreia, Bedlinog, a'r Graig. Cafodd Mair
GRIST, IAN (1938 - 2002), gwleidydd Ceidwadol etholiad cyffredinol 1992, yn unol â'r disgwyl hyd yn oed ganddo ef ei hun, collodd y sedd i'r ymgeisydd Llafur John Owen Jones - rhan o grebachu etholiadol y Blaid Geidwadol yng Nghymru. Roedd Ian Grist yn
GROSSMAN, YEHUDIT ANASTASIA (1919 - 2011), gwladgarwraig Iddewig ac awdur Llenyddiaeth Saesneg yng Ngholeg Mynydd Carmel, coleg yn nwylo Corfflu Addysg y Fyddin, yn Haifa. Yno y cyfarfu â Leonard (Jonah) Jones (1919-2004), gwrthwynebwr cydwybodol o Wardley, Tyne a Wear, a fu'n
GWYNN, EIRWEN MEIRIONA (1916 - 2007), gwyddonydd, addysgwr ac awdur , benderfynol, egnïol, egwyddorol - yn eu lle. Roedd hefyd yn hardd, ac ym Mangor cyfarfu â'i chymar oes, Harri Gwynn Jones (1913-1985). Yn ei ysgrif goffa i Eirwen, disgrifia Meic Stephens Harri fel un o'r
GWYNN, HARRI (1913 - 1985), llenor a darlledwr Ganwyd Harri Gwynn yn 63, Maryland Road, Wood Green, gogledd Llundain, ar 14 Chwefror 1913, yn fab i Hugh Jones (m. 1916), a weithiai fel sortiwr llythyrau ar y trên post rhwng Llundain a Chaergybi
HALL, AUGUSTA (Arglwyddes Llanofer), (Gwenynen Gwent; 1802 - 1896), noddwraig diwylliant a dyfeisydd y wisg genedlaethol Gymreig , cynorthwyodd Evan Jones (Ieuan Gwynedd) yn ei waith o gychwyn y cylchgrawn merched Y Gymraes, a rhoddodd gefnogaeth ariannol i Daniel Silvan Evans pan oedd yn paratoi ei eiriadur aml-gyfrol. Gan gyfuno ei
HALL, BENJAMIN (1802 - 1867) am dros 28 mlynedd pan fu farw 17 Ionawr 1896. Yr unig blentyn o'r briodas a fu byw ydoedd Augusta, a briododd 12 Tachwedd 1846, Arthur Jones, Llanarth, aelod o hen deulu Pabyddol a fabwysiadodd y
HALL, GEORGE HENRY (yr Is-iarll Hall o Gwm Cynon cyntaf), (1881 - 1965), gwleidydd merch William Jones, Ynys-y-bwl, 12 Hydref 1910. Bu hi farw 24 Gorffennaf 1941. O'r briodas hon yr oedd dau fab; olynodd y naill ei dad yn Is-iarll a lladdwyd y llall, is-lifftenant yn y llynges, 11 Mai
HARKER, EDWARD (Isnant; 1866 - 1969), chwarelwr, bardd a phregethwr (A) Morganwg (David Watkin Jones), a chystadlu yn yr eisteddfodau. Wedi gadael gwaith y Nant bu am 15 mlynedd yn gweithio yn chwarel y Graig Ddu, Blaenau Ffestiniog, a 15 mlynedd arall ar stad Gwydir. Wedi hynny
HARRIES, JOHN (c.1785 - 1839), astrolegydd a meddyg Henry Jones (Harry John, Harry Shon), Pantycoy (1739-1805), saer maen, a'i wraig Mary Wilkins. Derbyniodd addysg gymharol ffurfiol, yn Y Cowings, Academi Breifat Fasnachol yng Nghaio tan yn ddeg oed, ac
HARRIS, JOSEPH (1704 - 1764), 'Assay-master at the Mint' a mesurau; yr oedd yn aelod o'r Cymmrodorion. Bu farw 26 Medi 1764, a chladdwyd yn Nhwr Llundain. Ei wraig (a fu farw ym Mai 1763) oedd Anne, ferch a chydetifedd ei gymydog gynt Thomas Jones o
HARRY, JOSEPH (1863 - 1950), athro a gweinidog (A) ôl eto yng Nghaerfyrddin yn ymuno â W. Roberts a T. Wedros Jones i barhau Ysgol yr Hen Goleg yno. Bu'n brifathro 'r ysgol o 1895 hyd 1913 a rhoes genedlaethau o fechgyn ieuainc ar ben y ffordd i'r
HARTMANN, EDWARD GEORGE (1912 - 1995), hanesydd Ganwyd Edward Hartmann ar 3 Mai 1912 yn Wilkes-Barre, Pennsylvania, UDA, yn fab i Louis Hartmann (1877-1954) a'i wraig Catherine (g. Jones-Davies, 1877-1940). Roedd Catherine yn dair blwydd oed pan
HAYCOCK, (BLODWEN) MYFANWY (1913 - 1963), artist ac awdur oedd yn fardd argraffiaethol rhugl, 'her imagery often touched with elfin whimsicality' meddai A.G. Prys-Jones, a defnyddiai ffurfiau traddodiadol gydag effaith sydd ar dro'n adleisio W.H. Davies
HEMP, WILFRID JAMES (1882 - 1962), hynafiaethydd Ganwyd 27 Ebrill 1882 yn Richmond, Surrey, unig blentyn James Kynnerly Hemp a'i wraig Alice Challoner (ganwyd Smith), Priododd ei chwaer hi â J. Lloyd-Jones, rheithor Cricieth 1883-1922, a thrwy
HODDINOTT, ALUN (1929 - 2008), cyfansoddwr ac athro Ganed Alun Hoddinott ym Margoed ar 11 Awst 1929, yn fab i athro ysgol, Thomas Ivor Hoddinott, a'i briod Gertrude (ganwyd Jones). Symudodd y teulu i Gorseinon a chafodd ei addysg yn Ysgol Ramadeg Tre
HOPKINS, BENJAMIN THOMAS (1897 - 1981), ffermwr a bardd Ganwyd Ben T. Hopkins ar 3 Rhagfyr 1897 yn Waunhelyg, Lledrod, Ceredigion, yn fab i Ifan Hopkins (1851-1931), saer coed, a'i wraig Mary (g. Jones, 1859-1897). Bu farw ei fam wythnos ar ôl ei
HOPKINS, GERARD MANLEY (1844 - 1889), bardd ac offeiriad Saesneg Cymru. Dechreuodd Hopkins ddysgu Cymraeg, gan gael gwersi gyda merch Gatholig leol, Susannah Jones, er gwaethaf anghymeradwyaeth ei benaethiaid (oni fwriadai ddefnyddio'r iaith er mwyn troi pobl
HOWELLS, REES (1879 - 1950), cenhadwr a sefydlydd y Coleg Beiblaidd yn Abertawe Maurice Reuben. Dychwelodd i Frynaman yn 1904 a bu'n gweithio fel glöwr yn yr ardal gan fynychu cynadleddau efengylaidd yn Llandrindod a Keswick. Yn fuan wedi priodi Elizabeth Hannah Jones o Frynaman ar 21
HUGHES, ALFRED WILLIAM (1861 - 1900), athro a llawfeddyg ddilledydd yn Nolgellau, ond dychwelodd i chwarel Aberllefenni yn glerc. Cychwynnodd ar ei yrfa feddygol gyda'r Dr. J. Jones, Corris, a phan oedd yn 18 oed aeth i Brifysgol Edinburgh. Bu'n llwyddiannus iawn
HUGHES, ANNIE HARRIET (Gwyneth Vaughan; 1852 - 1910), llenor Ganwyd yn Bryn y Felin, Talsarnau, Meirionnydd, merch Bennet Jones, melinydd, a'i haddysgu yn ysgol Llandecwyn. Priododd, 1876, John Hughes Jones, meddyg o Glwt y Bont, Arfon, ond rhoes heibio'r
HUGHES, ARTHUR (1878 - 1965), llenor Ganwyd 2 Ionawr 1878 ym Bryn Melyn, ger Harlech, Meironnydd, yn fab i John Hughes Jones, meddyg yn Clwt y Bont, Sir Gaernarfon, a roes heibio'r cyfenw 'Jones'. Ei fam oedd Annie Harriet Hughes
HUGHES, DAVID ROWLAND (Myfyr Eifion; 1874 - 1953), ysgrifennydd yr Eisteddfod Genedlaethol -ysgrifennydd gyda Chynan (Cynan Evans Jones) wedi uno'r gymdeithas â Gorsedd y Beirdd yn 1937, hyd 1947. Ei waith di-ildio ef a sicrhaodd barhad yr Eisteddfod trwy gydol dyddiau anodd y rhyfel. Ef hefyd a
HUGHES, GARFIELD HOPKIN (1912 - 1969), darlithydd prifysgol ac ysgolhaig Cymraeg Celtaidd Prifysgol Cymru, cyngor Cymdeithas Lyfryddol Cymru, pwyllgor Emynau'r Eglwys Fethodistaidd, ac o Gymdeithas Hanes yr Eglwys Fethodistaidd. Priododd Kathleen Jones yn 1952, a bu iddynt un ferch. Bu
HUGHES, GRIFFITH (1775 - 1839), gweinidog Annibynnol Ganwyd yn Pengwaun, Cwmifor, plwyf Llandeilo, Sir Gaerfyrddin. Prentisiwyd ef yn y grefft o gylchwr gydag Evan Rhydderch, Llansadwrn, tad Nani Jones, Crugybar, a chymeriad amlwg gyda chrefydd yn y
HUGHES, GRIFFITH WILLIAM (1861 - 1941), cyfrifydd a cherddor . Wedi gorffen ei gwrs addysg, penodwyd ef yn gyfrifydd yn swyddfa cwmni glo Wynnstay. Yn fachgen cafodd ei addysg gerddorol yn nosbarth J. O. Jones, Pen-y-cae, ac wedi hynny yn nosbarth Edward Hughes. Yn
HUGHES, HUGH (Huw ap Huw, Y Bardd Coch o Fôn; 1693 - 1776), bardd ac uchelwr Parry o Fiwmares, barcer, a ganwyd ef 1 Awst 1693. Tua 1719 priododd Ann, merch Edward Jones o Rydyrarian, a ganwyd iddynt amryw o blant; bu hi farw ddechrau 1759. Rai blynyddoedd cyn diwedd ei oes
HUGHES, HUGH JOHN (1912 - 1978), athro ysgol, awdur, golygydd ac adolygydd Ganwyd 18 Awst 1912 ym Mwlch-gwyn, Garndolbenmaen, Sir Gaernarfon, yr hynaf o ddau fab Thomas Hughes, ffermwr, a'i wraig Mary Jane (gynt Jones). (Roedd y brodyr John Roberts, Llangwm, a Robert
HUGHES, HYWEL STANFORD (1886 - 1970), ranshwr, cymwynaswr a chenedlaetholwr Jones, hanesydd lleol adnabyddus a llyfrgellydd tref Llangollen. Addysgwyd Hywel yn ysgolion Grove Park, Wrecsam, a Kingswood, Caerfaddon, sefydliad Wesleaidd. Wedi gadael yr ysgol bu'n brentis i
HUGHES, JOHN (1775 - 1854), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, awdur, ac emynydd Ganwyd ym Mhenyfigin, Llanfihangel yng Ngwynfa, Sir Drefaldwyn, 22 Chwefror 1775. Dysgodd grefft gwehydd, ond ar ôl gwrando ar Thomas Jones, Llanwnnog, yn pregethu, ac ymuno â'r seiat Fethodistiadd
HUGHES, JOHN EDWARD (1879 - 1959), gweinidog (MC) ac awdur flynyddoedd; priododd (2), 1920, Mary Jones o Borth Amlwch; ganwyd un mab o'r briodas gyntaf, a thri mab o'r ail briodas. Bu farw 10 Ebrill 1959 yn ysbyty Anfield, Lerpwl, a chladdwyd ei weddillion ym mynwent
HUGHES, JOHN JAMES (Alfardd; 1842 - 1875?), newyddiadurwr , Bangor. Er byrred ei yrfa fel gŵr cyhoeddus, gadawodd argraff ddofn ar feddyliau y rhai a ddaeth i gyffyrddiad ag ef. Gweler Cofiant gan Owen Jones.
HUGHES, LOT (1787 - 1873), gweinidog Wesleaidd a hanesydd (1843), Abertawy (1846), a Lerpwl (1849). Priododd (1) 1816, Jennett Jones, Aberhonddu (bu farw 1856), (2) 1857, Mrs. Elizabeth Evans (bu farw 1872). Ymneilltuodd o'r weinidogaeth reolaidd yn 1850. Bu
HUGHES, MICHAEL (1752 - 1825), diwydiannwr a dyn busnes Rowland Jones, Carreg-y-fanian, sir Fôn - yr oedd Michael Hughes felly yn frawd i Edward Hughes, clerigwr, a ddaeth yn gyfoethog oherwydd iddo, drwy ei wraig, ddyfod i feddu rhan o Mynydd Parys, y rhan
HUGHES, PRYCE (c. 1687 - 1715), cynlluniwr trefedigaeth Americanaidd llythyr at ei frawd-yng-nghyfraith, Richard Jones o Oerffrwd yn adlewyrchu ei strategaeth. Credai Hughes y byddai'r Cymry yn gwneud trefedigaethwyr perffaith oherwydd eu 'frugal, down right honest, generous
HUGHES, RICHARD (1794 - 1871), argraffydd a chyhoeddwr Jones (1797 - 1827). Agorodd stordy papur yn Bank Street, Wrecsam, yn 1820, ac erbyn 1823 yr oedd ganddo siop lyfrau ac argraffdy yn 1 a 2 Church Street. Penodwyd Richard Hughes yn gofrestrydd cyntaf
HUGHES, RICHARD SAMUEL (1888 - 1952), gweinidog (MC) ac athro Jane Morris Jones, merch William Morris Jones (cadeirydd cyngor sir Arfon yn ei ddydd); ganwyd mab a merch o'r briodas. Bu farw 16 Ebrill 1952. Cyfrifid ef yn bregethwr praff, o anian broffwydol
HUGHES, ROBERT ARTHUR (1910 - 1996), meddyg cenhadol yn Shillong, Meghalaya, Gogledd-ddwyrain India ac arweinydd dylanwadol yn Eglwys Bresbyteraidd Cymru rhwng 1997 a 2007 gan y Parchedigion D. Ben Rees, D. Andrew Jones, Elfed ap Nefydd Roberts, yr Athro Aled Jones, Dr Gwyn A. Evans a'r Parchedig Alwyn Roberts. Cyhoeddwyd y tair darlith gyntaf yn y gyfrol
HUGHES, ROBERT GWILYM (1910 - 1997), bardd a gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ef yn Nolgellau, Tachwedd 1938 wedi derbyn galwad i gapeli Maentwrog Isaf a Gellilydan. Yn Nhachwedd 1942 priododd Bessie, merch Hugh a Margaret Jones, fferm Gellidywyll, Gellilydan, ar ôl derbyn
HUGHES, THOMAS HYWEL (1875 - 1945), gweinidog gyda'r Annibynwyr, ysgolhaig, diwinydd, ac athronydd Ganwyd 10 Gorffennaf 1875 ym Mhen-clawdd, mab Daniel ac Ann Hughes. Yn ôl y Parch. W. Glasnant Jones, Abertawe, bu'n gweithio am ysbaid fel crydd yn Nhre-gŵyr cyn mynd i ysgol y Gwynfryn, Rhydaman
HUGHES, WILLIAM (1757 - 1846), gweinidog gyda'r Annibynwyr, emynydd, a cherddor ail fab Hugh Jones a Jane Williams (gweddw), Gadlys, Llanwnda (Arfon); bedyddiwyd 25 Mehefin 1757. Priododd â Jane Jones yn Llanwnda, 20 Chwefror 1783, a bedyddiwyd eu mab John yno, 2 Rhagfyr 1784
HUGHES, MARGARET (Leila Megàne; 1891 - 1960), cantores Ganwyd Bethesda, Caernarfon, 5 Ebrill 1891, yn un o ddeg plentyn Thomas Jones, aelod o heddlu Arfon, a Jane Phillip (ganwyd Owen) ei wraig. Symudodd y teulu i Bwllheli yn 1894, ac yno y magwyd y
HUMPHREYS, GEORGE (1747? - 1813), clochydd, bardd claddwyd ef, 10 Mehefin 1813, yn 66 oed. Yr oedd gan ' Cynddelw ' feddwl mawr ohono fel bardd, a dywed mai efe a James Jones oedd y beirdd gorau yn Llanrhaeadr. Yn llawysgrif ei fab George Humphreys (NLW MS
HUMPHREYS, RHOBERT (fl. c. 1720), bardd Fôn. (Atebodd Evan Jones, a fuasai'n berson Niwbwrch, i'r rhai olaf hyn.) Ceir enghreifftiau o'i farddoniaeth yn y llawysgrifau canlynol: Cwrtmawr MS 206B, Cwrtmawr MS 463D; NLW MS 276A, NLW MS 436B
HUW ARWYSTLI (fl. 1550), bardd , gweler J. Afan Jones, 'Gweithiau Barddonol Huw Arwystli' (traethawd M.A. Prifysgol Cymru, 1926, heb ei gyhoeddi), ac yn ychwanegol, NLW MS 16B, NLW MS 18B, NLW MS 313D, NLW MS 436B, NLW MS 552B, NLW MS
HUWS, ALUN 'SBARDUN' (1948 - 2014), cerddor a chyfansoddwr , cynhyrchydd a chyfarwyddwr teledu i gwmni HTV a'r BBC. Priododd Alun â Gwenno Peris Jones ar 29 Mai 1978. Er gwaetha'i yrfa lwyddiannus ym maes darlledu, am ei ddawn gerddorol a'i gyfraniad helaeth i
INSOLE, JAMES HARVEY (1821 - 1901), perchennog glofeydd â Mary Ann (g. Jones, 1818-1882), merch partner busnes ei hen ewythr yn Edgbaston, swydd Warwick, ar 23 Rhagfyr 1843. Ymgartrefodd James a Mary Ann drws nesaf i'w rieni yn Crockherbtown, Caerdydd, lle
JAMES, CARWYN REES (1929 - 1983), athro, chwaraewr a hyfforddwr rygbi , i'r ysgol gynradd hanner canllath o'i gartref ac yna i Ysgol y Gwendraeth ddwy filltir i ffwrdd. Roedd rygbi yno o'r dechrau gan fod hyd yn oed ei brifathro cyntaf W. J. Jones wedi cael cap. Yn ifanc
JAMES, DAVID (1863 - 1929), chwaraewyr pêl droed (Rygbi) . Owen, Richard Jones, a W. J. Trew. Chwaraeodd y ddau frawd dros Gymru, ond ymadawsant i Ogledd Lloegr fel chwaraewyr llog. Dychwelasant i Gymru 'n ddiweddarach, a chwarae dros Abertawe - a thros Gymru yn
JAMES, DAVID EMRYS (Dewi Emrys; 1881 - 1952), gweinidog (A), llenor a bardd Ganwyd 26 Mai 1881 ym Majorca House, Ceinewydd, Ceredigion, yn fab i Thomas Emrys James, gweinidog (A) yn Llandudno ar y pryd, a Mary Ellen (ganwyd Jones), ei wraig, merch i gapten llong. Daeth y fam
JAMES, JAMES (SPINTHER) (1837 - 1914), un o haneswyr enwad y Bedyddwyr Ganwyd ym mis Ebrill 1837, yn y Braich-garw, Talybont, Ceredigion, yn ail fab i Humphrey a Catherine Jones - symudodd y teulu i Fwlch-y-dderwen ar odre Pumlumon, pan nad oedd ef ond plentyn; ond gan
JAMES, JOHN (1777 - 1848), gweinidog y Bedyddwyr, emynydd, rhwymwr llyfrau, ac argraffydd Ganwyd yn Aberystwyth 29 Awst 1777, yn blentyn hynaf o wyth i James David John ac Elizabeth Jones. Bedyddiwyd ef yno 27 Mawrth 1796, ac ymaelododd yn eglwys Bethel. Prentisiwyd ef, fel ei dad, yn
JAMES, JOHN (fl. ail hanner y 18fed ganrif a dechrau y 19eg), emynydd a bardd yn yr ardal. Daeth yn fardd pur enwog yn ei ddydd a chyfansoddodd amryw o emynau. Wedi ei farw cyhoeddwyd llyfryn o'i waith gan J. Jones, Llanymddyfri, yn 1828, Ehediadau Barddonol.
JAMES, THOMAS DAVIES (Iago Erfyl; 1862 - 1927), offeiriad, pregethwr a darlithydd poblogaidd iawn; -wraig (Emma Jones, Rhos-y-glasgoed, Meifod; fe'u priodwyd Medi 1890), trodd at yr eglwys, ac yn 1888 aeth i goleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan. Urddwyd ef yn ddiacon yn Llanelwy 1891, ac yn offeiriad
JANNER, BARNETT (BARWN JANNER), (1892 - 1982), gwleidydd Barri yn dair ar ddeg oed, bu'r prifathro, yr Uwchgapten Edgar Jones yn ddylanwad mawr ar y Janner ieuanc. Trwy gydol ei oes, cadwai Janner ffotograff o Edgar Jones ar ei ddesg, a phan fu farw Gareth
JARMAN, ELDRA MARY (1917 - 2000), telynores ac awdur dda. Rhoddodd gymorth i Nansi Richards Jones ('Telynores Maldwyn') ddysgu canu'r delyn; ond ei ddisgybl pennaf oedd ei ferch. Dysgodd Eldra drwy wrando arno, ychydig fariau ar y tro, ac ailadrodd, heb
JEFFREYS, GEORGE (y barwn Jeffreys 1af, first baron Jeffreys of Wem), (1645 - 1689), barnwr peth cythrwfl oherwydd araith a draddodasai dug Monmouth yng Nghaer. Wedi marw ei wraig gyntaf priododd Jeffreys Anne, gweddw Syr John Jones, Ffonmon, Sir Forgannwg, mab Philip Jones (1618 - 1674), a
JEFFREYS-JONES, THOMAS IEUAN (1909 - 1967), ysgolhaig, darlithydd, a phennaeth Coleg Harlech Ganwyd 27 Mehefin 1909, yn Rhymni, Mynwy, yn fab David Jones, a'i wraig Myfanwy, merch Thomas Twynog Jeffreys. Derbyniodd ei addysg elfennol yn Ystradmynach lle'r oedd ei dad yn ysgolfeistr. Oddi yno
JEHU, DAVID (1812 - 1840), cenhadwr yn Sierra Leone o dan nawdd Cymdeithas Genhadol y Wesleaid Mab Timothy Jehu, tafarn y King's Head, Meifod, Sir Drefaldwyn. Ymserchodd mewn crefydd pan oedd yn 16 oed a dechreuodd bregethu o dan ddylanwad gweindogaeth y Parchn. D. Jones a J. Williams
JENKINS, ALBERT EDWARD (1895 - 1953), chwaraewr rygbi daeth i amlygrwydd dros glwb Llanelli. Yn ystod yr 1920au Llanelli oedd clwb mwyaf llwyddiannus y cyfnod, gyda gwŷr fel Dai John, Ernie Finch ac Ifor Jones yn ei rengoedd, ond ' Albert ' a'u hysbrydolodd
JENKINS, EVAN (1895 - 1959), bardd Cofiant Idwal Jones gan D. Gwenallt Jones iddo, gyda Philip Beddoe Jones, gyfansoddi cywyddau ymryson pan oeddynt yn aelodau o ddosbarth T. Gwynn Jones. Bu'n dysgu am gyfnod yn ysgolion Taliesin a
JENKINS, ISAAC (1812 - 1877), gweinidog Wesleaidd Blentyn, 1839-41, Yr Eurgrawn Wesleyaidd, 1839-41, a thrachefn gyda'r Dr. Thomas Jones, 1857-9; yr oedd yn un o gychwynwyr Y Winllan, 1848; yn awdur ysgrifau lawer i'r Eurgrawn, ac amryw lyfrau, esboniadol
JENKINS, JOHN GWILI (1872 - 1936), diwinydd, bardd, a llenor farddoniaeth ac yn rhyddiaith, gyda detholiad o'i bregethau, yn y Cofiant gan E. Cefni Jones, 1937. Etholwyd ef yn archdderwydd yn 1931. Bu farw 16 Mai 1936, a chladdwyd ym mynwent hen gapel Annibynnol Llanedi
JENKINS, KATHRYN (1961 - 2009), ysgolhaig a hanesydd emynyddiaeth ffordd arwyddocaol. Priododd ag Alan Jones yn 1993; ni fu plant o'r briodas. Bu Kathryn Jenkins farw'n sydyn yn ei chartref yn Llangybi, Ceredigion, 3 Mai 2009. Bu'r angladd yng nghapel Maesyffynnon
JOB, JOHN THOMAS (1867 - 1938), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, emynydd, a bardd tri o blant ond buont farw yn ieuainc. Bu farw ei briod yn 1901. Yn 1915 priododd Catherine Jones Shaw, Ty'ncelyn, Bryneglwys, sir Ddinbych; ganwyd mab a merch o'r briodas hon. Derbyniodd ei addysg yn
JOHN, WALTER PHILLIPS (1910 - 1967), gweinidog (B) Nansi, unig blentyn Morgan A. Jones, gweinidog (B) yn Hendy-gwyn ar Daf ac wyres Daniel Jones, ei ragflaenydd. Daeth Walter P. John i amlygrwydd yn bur gynnar yn ei yrfa fel pregethwr diwylliedig a choeth
JOHNES, ARTHUR JAMES (1809 - 1871), barnwr llysoedd sirol Ganed 4 Chwefror 1809, mab Edward Johnes, Garthmyl, Sir Drefaldwyn, a Mary Jones ei wraig, o Llifior, ac a oedd felly a chysylltiad a theulu Owen o Gefn-hafodau. Cafodd ei addysg yn ysgol ramadeg
JOHNS, DAVID (1796 - 1843), cenhadwr ym Madagascar am yn agos i 17 mlynedd dros Gymdeithas Genhadol Llundain Mab John Jones, Llain, Llanina, Sir Aberteifi. Yr oedd yn aelod yn eglwys yr Annibynwyr yn Penrhiwgaled. Bu dan addysg yn academi Neuaddlwyd, yn seminari'r Drenewydd, ac yn Gosport, ac ordeiniwyd ef
JONES family Llwynrhys, Llanbadarn Odwyn (Peate, Welsh House, 78-9). Trwyddedwyd y tŷ, fel eiddo JOHN JONES, i Forgan Howell bregethu ynddo, 28 Hydref 1672 (Richards, Wales under the Indulgence, 156); a thua'r un adeg ychwanegwyd
JONES, Syr THOMAS (d. 1622?), clerigwr a bardd Aeth yr hen eiriaduron ar gyfeiliorn; y mae'n amlwg i rywun gymysgu rhwng Thomas Jones a'r David Johns neu Jones a fu yn Llanfair Dyffryn Clwyd. Ar wahan i hwnnw, nid oes Jones na Johns o gwbl yn
JONES, ABEL (Bardd Crwst; 1830 - 1901), baledwr a chantwr pen ffair Ganwyd yn Llanrwst, yn fab i Abel Jones, 'carrier,' a'i wraig Jane - bu'r ddau farw yn 1876, ill dau'n 74 oed. Yr oedd ganddo frawd, William, a fu farw yn 1893; yr oedd yntau'n 'gymeriad,' a hoffai
JONES, ALAN TREVOR (1901 - 1979), gweinyddwr gwasanaeth iechyd a Phrofost, Ysgol Feddygol Genedlaethol Cymru Ganwyd Trevor Jones ym Mhengam, Morgannwg, ar 24 Chwefror 1901 ac fe'i haddysgwyd yn Ysgol Lewis, Pengam, lle bu ei dad, Roger Williams Jones, yn brifathro. Fe ymgymerodd â'i astudiaethau meddygol
JONES, ALFRED ERNEST (1879 - 1958), seicdreiddiwr a chofiannydd swyddogol Sigmund Freud Ganwyd 1 Ionawr 1879, yn ardal Tregŵyr, ger Abertawe, Morgannwg, yn fab i Thomas a Mary Ann Jones. Symudwyd ef o'r ysgol leol i ysgolion yn Abertawe, ac oddi yno enillodd ysgoloriaeth i Goleg
JONES, Syr ALFRED LEWIS (1845 - 1909) Ganwyd 24 Chwefror 1845 yng Nghaerfyrddin, mab Daniel Jones a'i wraig Mary, merch Henry Williams, rheithor Llanedi, Sir Gaerfyrddin. Symudodd y teulu i Lerpwl pan oedd ef yn 2 flwydd oed. Dechreuodd
JONES, ALICE GRAY (Ceridwen Peris; 1852 - 1943), awdures Ganwyd Rhagfyr 1852 yn Llanllyfni, yn ferch i David ac Ellen Jones. Yr oedd ei thad yn frawd i'r Parch John Jones, Brynrodyn, a'i mam yn gyfnither i'r Parch. John Roberts ' Iolo Caernarfon
JONES, ALWYN RICE (1934 - 2007), Archesgob Cymru Ganwyd Alwyn Rice Jones ar 25 Mawrth 1934 yng Nghapel Curig, Sir Gaernarfon, unig blentyn John Griffith Jones, chwarelwr llechi, a'i wraig Annie. Bu farw ei fam a'i dad yn ifanc, gan ei adael yn
JONES, ANEURIN (Aneurin Fardd; 1822 - 1904), llenor Ganwyd 27 Hydref 1822 yn Nhŷ'r Eglwys, Bedwas, Mynwy, yn fab i John Jones ('Shôn Fardd'), a fu wedyn yn felinydd yn y Gelli-groes, Pontllanfraith. Cafodd addysg dda, a phrentisiwyd ef yn bensaer a
JONES, ARTHUR (fl. 18fed ganrif), bardd o Langadwaladr yn sir Ddinbych, a chlochydd Rhiwabon (lle y bu farw) Yr oedd yn un o gefnogwyr mân eisteddfodau Powys yn ei gyfnod. Enillodd ail wobr ar brif destun eisteddfod Llansantffraid Glyn Ceiriog yn 1743; dywedir i'w fab, Peter Jones, gymryd rhan yn yr un
JONES, AUDREY EVELYN (1929 - 2014), athrawes ac ymgyrchydd dros hawliau menywod Ganwyd Audrey Jones ar 15 Hydref 1929 yn Bushey, Hertfordshire, yr hynaf o dri o blant John Henry Reed (1901-1971), heddwas, ac Evelyn Mary Reed, (ganwyd Tofield, 1898-1938), gwerthwraig papurau
JONES, BASSETT (fl. ganol y 17eg ganrif), meddyg ac ysgolhaig Mab Richard Jones, yswain ac ustus heddwch, o Lanmihangel (ar Elai), Morgannwg, a Jane ei wraig, ferch Thomas Bassett, o Frofiscin. Aeth Bassett i Goleg Iesu, Rhydychen, yn 1634, ac yna i Brifysgol
JONES, BENJAMIN (P[rif] A[rwyddfardd] Môn; 1788 - 1841), bardd, llenor, a Bedyddiwr pybyr Ganwyd yn 1788 yn fab i William Jones, Treddaniel, un o ddiaconiaid cyntaf y Bedyddwyr yng Nghaergybi, ac Elizabeth Roberts, merch William Roberts, y Garregfawr. Bedyddiwyd ef yng Nghaergybi gan
JONES, BENJAMIN (1865 - 1953), canghellor eglwys gadeiriol Bangor Ganwyd ym Minffordd, Llangeinwen, Môn, 17 Mai 1865, yn fab i was fferm o'r enw Thomas Jones, a'i wraig Ann (ganwyd Williams). Wedi cyfnod yn ddisgybl-athro yn ysgol S. Paul, Bangor, penderfynodd fynd
JONES, BENJAMIN MAELOR (1894 - 1982), addysgwr ac awdur ganwyd 6 Gorffennaf 1894, yn bumed mab i Edward a Jane Jones, 13 Stryd Iâl, Johnstown, ger Rhosllannerchrugog, Sir Ddinbych. Ganed un ar ddeg o blant iddynt, ond bu farw tri ohonynt yn eu babandod
JONES, CADWALADR (1794 - 1883), saer maen a cherddor Ganwyd yn Talgruffydd, ger Castell Prysor, Trawsfynydd, yn 1794, mab John a Cathrin Cadwaladr Jones. Cymerodd at ddysgu cerddoriaeth yn ieuanc, a cherddai o Drawsfynydd i Fangor i gael gwersi gan Dr
JONES, Syr CADWALADR BRYNER (1872 - 1954), gŵr amlwg yn hanes addysg amaethyddol Cymru a gwas sifil o fri Ganwyd 6 Ebrill 1872, mab Enoch Jones, Cefnmaelan, Dolgellau, Meirionnydd, a Jane ferch Lewis Jones, Maesbryner. Cafodd ei addysg yn ysgol ramadeg Dolgellau a choleg amaethyddol Aspatria; cymerodd
JONES, CALVERT RICHARD (1802 - 1877), ffotograffydd arloesol, artist ac offeiriad Ganwyd 4 Rhagfyr 1802 yn Verandah, Abertawe, Morgannwg, yn fab i Calvert Richard Jones. Ef oedd y trydydd o'r teulu i ddwyn yr un enw. Etifeddodd ei daid ran o ystad ' Herbertiaid Abertawe ' yn y
JONES, Syr CYNAN (ALBERT) EVANS (Cynan; 1895 - 1970), bardd, dramodwr ac eisteddfodwr Ganwyd 14 Ebrill 1895, yn fab i Richard Albert Jones a Hannah Jane (ganwyd Evans), Pwllheli, Sir Gaernarfon. Cafodd ei addysg yn ysgol elfennol ac ysgol sir Pwllheli, a Choleg y Brifysgol, Bangor
JONES, DAFYDD (1711 - 1777), emynydd . Ymunodd ag eglwys Annibynnol Crug-y-bar, a bu'n aelod blaenllaw yno ar hyd ei oes. Priododd, (1), Ann Jones, Llanddewi-brefi, (2) - Price, Hafod Dafolog, Llanwrda. Aeth i fyw i'r Hafod c. 1763; bu farw 30
JONES, DAFYDD RHYS (1877 - 1946), ysgolfeistr a cherddor Ganwyd 10 Mehefin 1877, ym Maes Comet, Drofa Dulog, Patagonia, yn un o ddeg o blant Dafydd Jones a Rachel (ganwyd Williams) ei wraig. Yr oedd y tad yn y fintai gyntaf i lanio ar draethau Patagonia
JONES, DANIEL (1811 - 1861), cenhadwr gyda'r Mormoniaid Ganwyd 4 Awst 1811, mab Thomas a Ruth Jones, Tan-yr-ogof, Abergele, Yr oedd ei frawd hynaf, John (1801 - 1856), yn adnabyddus iawn fel dadleuwr yn erbyn y Bedyddwyr - gweler Cymru (O.M.E.), xl, 287
JONES, DANIEL (1908 - 1985), gwleidydd Llafur Ganwyd ef yn Danos Jones yn y Porth yng nghwm Rhondda ar 26 Medi 1908, yn fab i Daniel Jones, glöwr (Mae un ffynhonnell yn dweud mai yn Ystradgynlais y ganwyd ef). Addysgwyd ef yn ysgol elfennol
JONES, DANIEL EVAN (1860 - 1941), awdur Ganwyd 22 Medi 1860 yn Soar, Llangeler, Sir Gaerfyrddin, yn fab i John Jones a'i briod, Bargod Villa, Dre-fach. Addysgwyd ef yn yr ysgolion lleol ac academi Pen-rhiw gan y Parch. W. E. Davies. Yn
JONES, DANIEL JENKYN (1912 - 1993), cyfansoddwr Ganed Daniel Jones ar 7 Rhagfyr 1912 ym Mhenfro, yn ail fab i Jenkyn Davies Jones, rheolwr banc, a'i wraig Margaret Falconer Jones. Symudodd y teulu i Abertawe yn fuan wedyn, ac â'r ddinas honno y
JONES, DANIEL OWEN (1880 - 1951) Madagascar, gweinidog (A) a chenhadwr Ganwyd yn y Tŷ-gwyn, Rhiw-siôn, Cwm-cou, Ceredigion, ger Castellnewydd Emlyn, 23 Chwefror 1880, yn fab i David a Rebecca Jones. Addysgwyd ef yn ysgol Frytanaidd Tre-wen. Dechreuodd bregethu yn 16 oed
JONES, DAVID (1803 - 1868), baledwr a chantwr pen ffair Ganwyd yn 1803 ar stad y Dolau Bach, Llanybydder, yn fab i David Jones, saer coed. Collodd ei olwg trwy ddamwain, ac adwaenid ef fel 'Dewi Dywyll' a 'Dewi Medi.' Yr oedd yn gantwr adnabyddus iawn ym
JONES, DAVID (c. 1630 - 1704?), ficer Crist, Rhydychen, 10 Tachwedd 1654, ond y mae gan eraill, yn arbennig David Jones, ficer Llangeler (1661-1680), lawn cystal hawl ag yntau i'r cofnod hwnnw. Cyflwynwyd ef i ficeriaeth Llanbadarnfawr yn
JONES, DAVID (1736 - 1810), clerigwr Methodistaidd Ganwyd 10 Gorffennaf 1736, yn Aberceiliog, Llanllwni, Sir Gaerfyrddin, mab Richard a Gwenllian Jones. Addysgwyd ef yn ysgol ramadeg Caerfyrddin. Ef, ond odid, yw'r ' David Jones of Llanvernach' a
JONES, DAVID (1741 - 1792), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, a llenor arno, serch mai â'r Bedyddwyr, ym Mhen-y-garn, yr ymaelododd. Dechreuodd bregethu, ac yn 1773 urddwyd ef yn gynorthwywr i Miles Harri fel gweinidog; fel 'Dafydd Jones o Bontypŵl' yr adwaenir ef orau. Yr
JONES, DAVID (1663 - 1724?), clerigwr mab i Matthew Jones o Gaerfallwch, Sir y Fflint. Bu yn Ysgol Westminster ac aeth i Goleg Eglwys Crist, Rhydychen, yn 1681, yn 18 oed; graddiodd yn 1685. Cafodd amryw fywiolaethau yn Lloegr, ond byr
JONES, DAVID (1808 - 1854), gweinidog y Bedyddwyr, a golygydd Ganwyd ym Mhenrhiwfach, Llanpumpsaint, 1808, yn fab i Benjamin ac Esther Jones. Codwyd ef i bregethu yn Ebeneser, Blaenafon, ac aeth i Goleg y Fenni yn 20 oed. Ordeiniwyd ef yn weinidog ei fam-eglwys
JONES, DAVID (Dewi Wyllt; 1836 - 1878?), cerddor . Jones, un o feddygon y dref, a bu yn cynorthwyo meddyg yn Rhuthun; oddi yno aeth yn efrydydd i Glasgow, ac wedi pasio ei arholiad sefydlodd yn feddyg yn yr Wyddgrug, lle y bu byw hyd ei farwolaeth tua'r
JONES, DAVID (1834 - 1890) Wallington, hanesydd lleol ac achydd Ganwyd 28 Mai 1834 yn Llanfleiddan, Sir Forgannwg, yn unig blentyn i Thomas Jones, bragwr, a Hannah, ei wraig. Addysgwyd ef mewn ysgol breifat yn Y Bont-faen. Ar ôl gadael Llanfleiddan bu'n byw mewn
JONES, DAVID BEVAN (Dewi Elfed; 1807 - 1863), gweinidog (B ac Eglwys Iesu Grist a Saint y Dyddiau Diwethaf - Mormoniaid) Ganwyd 1807 yn fab i John a Hannah Jones, Gellifaharen, Llandysul, Ceredigion a bedyddiwyd ef 30 Mehefin 1807. Ymaelododd yng Nghapel Pen-y-bont (B), plwyf Llanfihangel-ar-arth c. 1822 ond codwyd ef
JONES, DAVID HUGH (Dewi Arfon; 1833 - 1869), gweinidog (MC), ysgolfeistr a bardd Ganwyd 6 Gorffennaf 1833 yn y Ty Du, Llanberis, Sir Gaernarfon, yn fab i Hugh ac Ellen Jones. Ef oedd yr hynaf o bedwar o blant, a brawd iddo oedd Griffith Hugh Jones ('Gutyn Arfon') awdur y dôn
JONES, DAVID JAMES (1886 - 1947), athro athroniaeth Ganwyd 22 Rhagfyr 1886 yn y Pandy, Pontarddulais, mab William a Jane Jones. Cafodd ei addysg yn ysgol ganolraddol Tregŵyr, coleg y Brifysgol yng Nghaerdydd, a choleg Emmanuel, Caergrawnt; graddiodd
JONES, DAVID JAMES (Gwenallt; 1899 - 1968), bardd, beirniad ac ysgolhaig Ganwyd 18 Mai 1899, ym Mhontardawe, Morgannwg, yr hynaf o dri phlentyn Thomas ('Ehedydd') Jones a'i wraig Mary. Hanai ei rieni o Sir Gaerfyrddin ac yr oedd ei ymwybod â'i wreiddiau yn elfen bwysig yn
JONES, DAVID JOHN (1906 - 1978), canwr opera Ganwyd David John Jones ar 29 Mehefin 1906 ym Mhant-teg, Cwm Tawe, yr ieuengaf o bump o blant (tri mab a dwy ferch) Daniel a Maria Jones. Treuliodd ei dad, Daniel Jones, y blynyddoedd 1910-20 yn
JONES, DAVID LEWIS (1945 - 2010), Llyfrgellydd Ty'r Arglwyddi Ganed ef yn Riversdale, Aberaeron ar 4 Ionawr 1945, yn fab i Gwilym a Joyce Jones, ac roedd ganddo ddwy chwaer sef Alice ac Elinor. Addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Aberaeron a Choleg yr Iesu, Rhydychen
JONES, DAVID LLOYD (1843 - 1905) Llanidloes, Llandinam, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd Ganwyd 5 Ionawr 1843 yn Nhalysarn, mab yr enwog John Jones. Bu dan addysg yn Ysgol Frutanaidd y pentref, ysgol Clynnog 1860, Coleg y Bala 1861, Prifysgol Edinburgh 1865-9 (M.A. 1869). Daeth dan
JONES, DAVID MORRIS (1887 - 1957), gweinidog (MC) ac Athro Ganwyd 14 Mawrth 1887 ym Maes-y-groes, Maenan, Sir Gaernarfon, mab William Maurice ac Elisabeth Jones. Addysgwyd ef yn ysgol elfennol ac ysgol rad Llanrwst, Coleg y Brifysgol, Bangor (lle graddiodd
JONES, DAVID OWEN (1856 - 1903), gweinidog Wesleaidd ac awdur Ganwyd 18 Chwefror 1856, ym Mhenmachno, yn fab i Owen a Jane Jones. Hanai o deulu Wesleaidd. Saer maen oedd ei dad i gychwyn ond cododd i fod yn llwyddiannus ei amgylchiadau a chafodd y mab fynd i
JONES, DAVID RICHARD (1832 - 1916), bardd Ganwyd 24 Hydref 1832, yn Bryntirion, plwyf Dolwyddelan, Sir Gaernarfon, mab Richard Jones, a oedd yn frawd i'r Parch. John Jones, Talsarn. Ymfudodd y teulu i U.D.A. yn Awst 1845 a chafodd y mab
JONES, DAVID STANLEY (1860 - 1919), gweinidog gyda'r Annibynwyr Ganwyd 28 Mehefin 1860 ym Mhantrasol, plwy Llannarth, Ceredigion, yn un o bedwar o blant Abraham ac Elizabeth Jones, y naill o ardal Llandysul a'r llall o dueddau Llangeitho. Symudodd y teulu i
JONES, DAVID WATKIN (Dafydd Morganwg; 1832 - 1905), bardd, hanesydd, a daearegydd Ganwyd ym Merthyr Tydfil, 14 Chwefror 1832, mab John Jones, cefnder i Daniel Evans ('Daniel Ddu o Geredigion'). Dechreuodd weithio yn y lofa cyn ei fod yn 10 mlwydd oed. Gwrthododd hyfforddiant ar
JONES, DILLWYN OWEN PATON (1923 - 1984), pianydd jazz Ganed Dill Jones ar 19 Awst 1923 yn Sunny Side, Castellnewydd Emlyn, yn fab i John Islwyn Paton Jones, rheolwr banc, a'i wraig Lavinia (ganwyd Bevan). Etifeddodd ddoniau cerddorol o ddwy ochr y teulu
JONES, DORA HERBERT (1890 - 1974), cantores a gweinyddydd Ganwyd Dora Herbert Jones yn Llangollen ar 26 Awst 1890, y bumed a'r ieuengaf o ferched John ac Eleanor Rowlands (ganwyd Edwards). Ei henw bedydd oedd Deborah Jarrett Rowlands, ond cafodd ei hadnabod
JONES, EDGAR WILLIAM (1868 - 1953), addysgwr a darlledwr Ganwyd 13 Rhagfyr 1868 yn Llanrhaeadr-ym-Mochnant, Trefaldwyn, yn fab i Richard Bellis Jones, ysgolfeistr, a Hannah (ganwyd Vaughan) ei wraig. Addysgwyd ef yn ysgol ei dad ac ar ôl hynny yn y
JONES, EDMUND (1702 - 1793), pregethwr Annibynnol ac awdur ffyrnig rhyngddo ef a Miles Harri ar fater bedydd oedolion - dadlau a gymerth le yn Blaenau Gwent (ym mhlwyf Aberystruth) lle yr oedd achos cryf gan y Bedyddwyr. Bu Edmund Jones yn gofalu am y gangen o
JONES, EDMUND DAVID (1869 - 1941), ysgolfeistr ac awdur Ganwyd yn Nhrawsfynydd, 9 Medi 1869. Bu ei dad farw pan oedd y plentyn yn ieuanc a than ofal mam o alluoedd cryf a'i daid, David Jones, gŵr amlwg gyda'r Bedyddwyr Albanaidd, y magwyd ef. Cydnabyddai
JONES, EDMUND OSBORNE (1858 - 1931), clerigwr Ganwyd yn Abermaw 24 Medi 1858, ail fab John Jones, rheithor Llanaber ac Abermaw, ac Adelaide ei wraig. Cafodd ei addysg yn ysgol ramadeg Dolgellau ac Ysgol Friars, Bangor, dan D. L. Lloyd. Enillodd
JONES, EDWARD (Bardd y Brenin; 1752 - 1824), telynor, trefnydd a chyhoeddwr cerddoriaeth i'r delyn, casglwr a chyhoeddwr hen benillion, alawon cenedlaethol, a chyfieithiadau i'r Saesneg, hanesydd llenyddiaeth Gymraeg ac offerynnau cerdd y Cymry, casglwr llawysgrifau a hynafiaethydd Ganwyd yn Henblas, Llandderfel, Sir Feirionnydd, a'i fedyddio 29 Mawrth 1752, pedwerydd plentyn John a Jane Jones o naw o blant. Dywedir bod y tad yn gerddor galluog, yn fedrus ar ganu amryw o
JONES, EDWARD (1761 - 1836) Maesyplwm,, bardd, amaethwr, ac athro ysgol Ganwyd yn Nhan-y-Waen, Prion, Llanrhaeadr yng Nghinmerch, 19 Mawrth 1761, yn fab i John Jones, amaethwr, a'i wraig Ann, ferch William Williams, Rhyd-y-Cilgwyn. Pan oedd ef tua blwydd oed symudodd y
JONES, EDWARD (1641 - 1703), esgob Llanelwy Ganwyd ym mis Gorffennaf 1641 yn Llwyn Rhirid, Ffordun, Maldwyn, yn fab i Richard a Sarah Jones. O Ysgol Westminster aeth yn 1661 i Goleg y Drindod yng Nghaergrawnt, graddiodd yn 1664, ac etholwyd ef
JONES, EDWARD (1778 - 1837) Bathafarn,, gweinidog gyda'r Methodistiaid Wesleyaidd Ganwyd 9 Mai 1778 yn Rhuthyn, y pumed o chwe phlentyn Edward ac Anne Jones, eithr yn fferm Bathafarn, Llanrhydd, y magwyd ef. Wedi iddo gael ei addysg yn ysgol Rhuthyn aeth i Manchester, c. 1796, i
JONES, EDWARD (1826 - 1902), awdur Y Gymdeithasfa, 1891, llyfr defnyddiol iawn ar hanes y Methodistiaid Calfinaidd yng Ngogledd Cymru Ganwyd yn Cae-garw, Dyffryn Ardudwy, yn fab i John a Gwen Jones. Bu farw ei dad pan nad oedd ef ond plentyn, a bu'n gweithio ar ffermydd hyd 1853, pan aeth i Goleg y Bala i'w hyfforddi at fod yn
JONES, EDWARD (1790 - 1860), gweinidog gyda'r M.C. Ganwyd 11 Medi 1790, mab Edward Jones, Rhiwlas, plwyf Llanfihangel-genau'r-glyn, Sir Aberteifi, a Mary ei wraig. Addysgwyd ef i fod yn gyfrwywr, ac yn 20 oed aeth i Lundain lle y clywodd John Elias
JONES, EDWARD (Iorwerth Ceitho; 1838? - 1930), saer ac eisteddfodwr Ganwyd c. 1838, yr ieuengaf o chwe phlentyn Thomas ac Eleanor Jones, Ffosdwn, Dihewyd, Sir Aberteifi. Pan oedd ef tua 5 mlwydd oed symudodd y teulu i dyddyn Bryn Haidd yn mhlwyf Nantcwnlle
JONES, EDWARD (d. 1586), cynllwynwr mab hynaf Edward Jones o Blas Cadwgan, sir Ddinbych, a Cornhill, Llundain (teiliwr i Fari Tudur a meistr y wardrob yn llys Elisabeth I), a oedd yn fab i John ap David ap Robert, un o ddisgynyddion
JONES, EDWARD ALFRED (1871 - 1943), arbenigwr ar lestri arian Ganwyd 1871 yn un o bedwar o blant Thomas (bu farw 1877) a Mary Jones, tafarn Cross Keys, Llanfyllin, Trefaldwyn. Symudodd y fam i Borthmadog (c. 1895) a Phwllheli (c. 1910). Cafodd y mab addysg
JONES, ELEN ROGER (1908 - 1999), actores ac athrawes Ganwyd Elen Roger Jones ar 27 Awst 1908 ym Marian-Glas, Ynys Môn, yn ferch i William Griffith (1873-1935), Ysgrifennydd Pwyllgor Addysg Môn, a'i wraig Mary (ganwyd Williams, bu farw 1961). Plentyn
JONES, ELIZABETH JANE LOUIS (1889 - 1952), ysgolhaig yn ddarlithydd mewn Cymraeg a Saesneg yn y Coleg Normal, Bangor. Yn 1917 priododd E. Louis Jones, cyfreithiwr o Lanfyllin, mab Dr. Richard Jones, Harlech, a bu iddynt bedwar o blant ond bu dau ohonynt
JONES, ELIZABETH MARY (Moelona; 1877 - 1953), athrawes a nofelydd , merch Abraham Jones (a oedd yntau yn garier). ' Moelona ' oedd yr ieuangaf o dri ar ddeg o blant; bu un ohonynt farw yn ieuanc tra oedd y rhieni yn y fynwent yn claddu dau arall. Brawd iddi, a'r hynaf o'r
JONES, ELIZABETH MAY WATKIN (1907 - 1965), athrawes ac ymgyrchydd Ganwyd Elizabeth May Watkin Jones ar 10 Mai 1907 yng Nghapel Celyn, Meirionnydd, yn blentyn cyntaf i Watkin Jones ('Watcyn o Feirion'; 1882-1967), postfeistr, a'i wraig Annie (g. Thomas; 1881-1924
JONES, EMRYS (1920 - 2006), daearyddwr Ganwyd Emrys Jones yn 3 Stryd Henry, Aberaman, Aberdâr, Morgannwg, 17 Awst 1920. Ei rieni oedd Samuel ac Annie (née Williams) Jones. 'Roedd y daearegwr Syr Alwyn Williams, nai i'w fam, yn gefnder
JONES, EMYR WYN (1907 - 1999), cardiolegydd ac awdur Ganwyd Emyr Wyn Jones ar 23 Mai 1907 yn y Waunfawr, Sir Gaernarfon, yn ail fab i'r Parch. James Jones (1858-1926, gweinidog Methodistaidd, a'i wraig Ellen (g. Jones). Bu ei frawd James farw yn bedair
JONES, ENOCH ROWLAND (1912 - 1978), chwaraewr iwffoniwm a chanwr Ganwyd Rowland Jones ar 19 Gorffennaf 1912 yng Ngwauncaegurwen yn Nyffryn Aman, Sir Forgannwg, yn fab i Timothy Jones, glöwr, a'i wraig Annie (ganwyd Lloyd). Roedd ganddo chwaer iau, Peggy, a chwaer
JONES, EVAN (TALFRYN) (1857 - 1935), gweinidog gyda'r Bedyddwyr Ganwyd 26 Mai 1857 ym Moel-y-crio, Helygain, Sir y Fflint, yn unfed ar ddeg o 12 plentyn Evan a Mary Jones. Methodistiaid oedd ei rieni, ond ymunodd ef ag eglwys y Bedyddwyr yn Ainon, Pont-y-gof
JONES, EVAN (Ieuan Gwynedd; 1820 - 1852), gweinidog a newyddiadurwr Ganwyd ym Mryn Tynoriad, ger Dolgellau, 5 Medi 1820, yn un o chwech o blant Evan a Catherine Jones. Yn 1824, symudodd y teulu i Ty Croes, Bontnewydd, Dolgellau. Iechyd gwael a gafodd ar hyd ei oes
JONES, EVAN (1836 - 1915), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, newyddiadurwr, a gwleidydd Ganwyd 27 Hydref 1836, yn Esgair Goch, Pennal, Sir Feirionnydd, mab John Jones, genedigol o Faestirau, Darowen, a'i briod Catherine Jervis, genedigol o Lanbrynmair. Yr oedd ei nain, mam ei fam, yn
JONES, EVAN (1790 - 1860), y diwethaf o siapanwyr Brynbuga yn borthfaer). Yr oedd yn gyfaill mynwesol i Edward John Trelawny (1792 - 1881) - gweler y D.N.B. - pan oedd hwnnw'n byw yn Twyn Bell, gerllaw Brynbuga ar stad Cefn Ila (1840-58). Yr oedd Evan Jones yn
JONES, EVAN (Gurnos; 1840 - 1903), gweinidog gyda'r Annibynwyr a'r Bedyddwyr, bardd, beirniad, darlithydd, ac arweinydd eisteddfodol Ganwyd 14 Ebrill 1840 yn Hendrelywarch (Penrhipyn, medd eraill), Gwernogle, Sir Gaerfyrddin, yn fab i John a Mary Jones. Tua 1848 symudodd y teulu i Ystalyfera. Ymhen dwy flynedd bu farw ei fam, a'i
JONES, EVAN DAVID (1903 - 1987), llyfrgellydd ac archifydd Ganwyd E. D. Jones yn Llangeitho ar 6 Rhagfyr 1903, yr hynaf o saith o blant Evan Jones, oedd yn ffermio yn y Wenallt, a'i wraig Jane. Cafodd ei addysg yn Ysgol Sir Tregaron ac yng Ngholeg Prifysgol
JONES, Syr EVAN DAVIES (1859 - 1949), barwnig, Pentower, Aber-gwaun, sir Benfro, peiriannydd sifil, arglwydd raglaw sir Benfro, etc. Ganwyd 18 Ebrill 1859, mab Thomas Jones, capten llong, Aber-gwaun, a'i wraig Martha Philipps. Cafodd ei addysgu yn ysgol genedlaethol Aber-gwaun, yn breifat, ac yng ngholeg prifathrofaol Bryste
JONES, EZZELINA GWENHWYFAR (1921 - 2012), artist a cherflunydd Ganwyd Ezzelina Jones ym Mhontarddulais ar 28 Mehefin 1921, yr ail o dair merch Godfrey Hugh Beddoe Williams, dwblwr yng ngwaith tun Clayton, a'i wraig Elizabeth Mary Williams. Roedd ganddi ddwy
JONES, FRANCES MÔN (1919 - 2000), telynores ac athrawes Ganwyd Frances Môn Jones ar 20 Hydref 1919 ym Mrychdyn ger Wrecsam, yn ferch i David Charles Davies a'i briod Mary Jane (ganwyd Goodwin). Cafodd ei haddysg yn yr ysgol leol ac yn Ysgol Ramadeg Grove
JONES, FRANCIS WYNN (1898 - 1970), ystadegydd a llenor Ganwyd yn Branas Lodge, Llandrillo, Meirionnydd, 15 Ionawr 1898, yn ail o bedwar mab Thomas Francis a Catherine (ganwyd Edwards) Jones. Derbyniodd ei addysg gynnar yn ysgol ramadeg y Bala. Oddi yno
JONES, GARETH RICHARD VAUGHAN (1905 - 1935), newyddiadurwr Ganwyd Gareth Jones ar 13 Awst 1905 yn Eryl, Ffordd Romilly, y Barri, yr iengaf o dri o blant Edgar William Jones (1868-1953), athro ysgol, a'i wraig Ann Gwenllian (g. Jones, 1867-1965). Cafodd ei
JONES, GARETH RICHARD VAUGHAN (1905 - 1935), ieithydd a newyddiadurwr Ganwyd 13 Awst 1905, mab Edgar a Gwen Jones, y Barri, Sir Forgannwg. Cafodd ei addysg yn ysgol ganolradd y Barri (yr ysgol yr oedd ei dad yn bennaeth arni), Coleg y Brifysgol, Aberystwyth (B.A. gydag
JONES, GEORGE DANIEL (1877 - 1955), argraffydd Ganwyd 1877 yn Llanbedr Pont Steffan, Ceredigion, yn fab i Daniel a Margaret Jones, Red Lion Fach. Prentisiwyd George i T. L. Davies, Gwasg Caxton yn y dref honno ac yna aeth i wella i grefft gyda
JONES, GLADYS MAY (1899 - 1960), pianydd, cyfansoddwr a chynhyrchydd rhaglenni ysgafn ar y radio Ganed yng Nghasnewydd, Gwent, 16 Chwefror 1899, yn unig ferch i Thomas John Jones, gorsaf-feistr Casnewydd, a Beatrice ei wraig. Pan oedd yn wyth oed fe'i clywyd yn canu'r piano mewn eisteddfod gan D
JONES, GLANVILLE REES JEFFREYS (1923 - 1996), daearyddwr hanesyddol Ganed Glanville Jones yn Felindre, plwyf Llangyfelach, Morgannwg, 12 Rhagfyr 1923, yn fab i Benjamin a Sarah Jones (gynt Jeffreys). Symudodd y teulu i ddechrau i Bontlliw ac yna i Gastell-nedd lle y
JONES, GRIFFITH (1683 - 1761), diwygiwr crefyddol ac addysgol , esgob Tyddewi, ei fod yn 'going about preaching on week days in Churches, Churchyards, and sometimes on the mountains to hundreds of auditors.' Daeth Griffith Jones yn aelod gohebol o'r S.P.C.K., 18
JONES, GRIFFITH ARTHUR (1827 - 1906), clerigwr Ganwyd yn Rhiwabon, a'i fedyddio 16 Gorffennaf 1827, unig fab a phumed plentyn John Jones (curad Rhiwabon 1819-30, a rheithor Llangwm 1830-72) a Charlotte Harriett ei wraig. Ymaelododd ym Mhrifysgol
JONES, GRIFFITH HARTWELL (1859 - 1944), offeiriad a hanesydd Ganwyd 16 Ebrill 1859, yn Llanrhaeadr Mochnant, lle'r oedd ei dad, Edward Jones (1826 - 1892), yn ficer. Hannai o deulu David Jones ('Dewi Fardd'), Trefriw, ac felly yr oedd yn ŵyr i John Jones (1786
JONES, GRIFFITH HUGH (Gutyn Arfon; 1849 - 1919), cerddor Ganwyd yn y Tŷ Du, Llanberis, Sir Gaernarfon, Ionawr 1849, mab Hugh ac Ellen Jones, a brawd i D. H. Jones ('Dewi Arfon'). Bu ei dad yn arweinydd y canu yn Capel Coch, Llanberis, am 60 mlynedd, a
JONES, GRIFFITH RHYS (Caradog; 1834 - 1897), gof ac arweinydd cerddorol Ganwyd 21 Rhagfyr 1834 yn y Rose and Crown, Trecynon, Aberdâr. Peiriannydd oedd ei dad, John Jones, yng ngwaith haearn Llwydcoed, Aberdâr, a phrentisiwyd y mab yn of. Dysgodd gerddoriaeth yn ieuanc
JONES, GWENAN (1889 - 1971), addysgydd ac awdur Ganwyd Gwenan Jones ar 3 Tachwedd 1889 ar fferm Gelli Isaf, Waun, y Bala. Fe'i bedyddiwyd gan y Parch Michael D. Jones a'r enw a roddwyd arni oedd Gwen Ann, cyfuniad o enwau ei mam, Ann Catherine
JONES, GWILYM CERI (1897 - 1963), gweinidog (MC) a bardd Ganwyd 26 Mehefin 1897 yn Newgate, plwyf Llangunllo, Ceredigion, mab William ac Ellen Jones. Addysgwyd ef yn ysgol Rhydlewis, ysgol ramadeg Llandysul, a Choleg Diwinyddol Aberystwyth. Ordeiniwyd ef
JONES, GWILYM CLEATON (1875 - 1961) Cape Town, Johannesburg, rheolwr banc Ganwyd 25 Mawrth 1875 yn Llanrug, Sir Gaernarfon, yn ail fab John Eiddon Jones a Sarah Jones. Gweinidog yn Eglwys Bresbyteraidd Cymru oedd y tad. Cefnogai D. Lloyd George ac mewn llythyr cydymdeimlad
JONES, GWILYM EIRWYN (EIRWYN PONTSHÂN; 1922 - 1994), saer coed, diddanwr, cenedlaetholwr Ganwyd Eirwyn Pontshân ar 31 Awst 1922 ym Mhreswylfa, Talgarreg yn fab i Mary Theodosia Jones. Roedd ganddo chwaer, Margaret Irene (Magina) Jones (wedyn Thomas). Y dylanwad mwyaf arno fel plentyn fu
JONES, GWILYM GWALCHMAI (1921 - 1970), cerddor Ganwyd yn Llanerfyl, Trefaldwyn, 4 Ionawr 1921, yn fab i William Tomley Jones a'i wraig Miriam. Addysgwyd ef yn ysgol gynradd Llanerfyl ac yn ysgol uwchradd Llanfair Caereinion, a bu'n astudio
JONES, GWILYM RICHARD (Gwilym Aman; 1874 - 1953), cerddor, arweinydd corau a chymanfaoedd, emynydd Ganwyd yn Siop y Bont, Brynaman, Sir Gaerfyrddin, 12 Ebrill 1874, yn fab i Richard Jones ac Elizabeth (ganwyd Mathew) ei wraig. Brodor o Dŷ-croes oedd y tad, baritôn llwyddiannus a ymsefydlodd ym
JONES, GWILYM THOMAS (1908 - 1956), cyfreithiwr a gweinyddwr Ganwyd Gwilym T. Jones ar 27 Mehefin 1908 yn 21 Stryd Penlan, Pwllheli, Sir Gaernarfon, yr hynaf o bump o blant William Thomas Jones (1877-1960), peintiwr ac addurnwr, a'i wraig Margery Lilian (1880
JONES, HARRY LONGUEVILLE (1806 - 1870), archaeolegydd ac addysgwr Ganwyd Harry Longueville Jones yn Piccadilly, Llundain, ar 16 Ebrill 1806, yr hynaf o dri phlentyn (ac unig fab) Edward Jones (1774-1815), llieinwerthwr a'i wraig Charlotte Elizabeth (ganwyd Stephens
JONES, HARRY LONGUEVILLE (1806 - 1870) Ganwyd yn 1806 yn Llundain, yn fab i Edward Jones (o Wrecsam). Ceir hanes ei dras yn A Hundred Years of Welsh Archaeology (11-2), a hanes ei yrfa hyd 1846 yno ac (yn helaethach) yn y D.N.B. Yn 1846
JONES, Syr HENRY STUART (1867 - 1939), ysgolhaig clasurol a geiriadurwr Ganwyd yn Hunslet, Leeds, 15 Mai 1867, unig blentyn y Parch. Henry William Jones (ar y pryd curad Hunslet) a Margaret Lawrance (Baker). Addysgwyd ef yn ysgol Rossall a Choleg Balliol, Rhydychen
JONES, HERMAN (1915 - 1964), gweinidog (A) a bardd Ganwyd 24 Ionawr 1915, yn 12 Caradog Place, Deiniolen, Sir Gaernarfon, yn fab Hugh Edward Jones, ymgymerwr ac adeiladydd, ac Elizabeth ei wraig. Cafodd ei addysg yn ysgol y cyngor, Deiniolen, ysgol
JONES, HUGH (Erfyl; 1789 - 1858), llenor Ganwyd yng Nghaerbachau, Llanerfyl, yn fab i Evan ac Elizabeth Jones; yr oedd yn nai i Hugh Jones, Maesglasau ar ochr ei dad, a'i fam yn ferch i Evan Jones, 'Telynor Waun Oer'. Gan ei fod yn grupil
JONES, HUGH (1837 - 1919), gweinidog Wesleaidd Llyfrfa (1902). Ymneilltuodd yn 1911, a bu farw 23 Mai 1919. Priododd Mary, merch y Parch. John Williams (Methodistiaid Calfinaidd), Llansilin. Mab iddo oedd John Arthur Jones, gol. Y Calcutta Statesman
JONES, HUGH (1831 - 1883), gweinidog gyda'r Bedyddwyr a phrifathro coleg Ganwyd 10 Gorffennaf 1831, yn Modedern, Môn, yn fab i Hugh a Jane Jones. Prentisiwyd ef yn grydd yn 14 oed gyda Lewis Prichard ym Modedern, symudodd oddi yno yn 17 oed i Lanfachraeth i weithio yn yr
JONES, HUGH (1830 - 1911), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd Ganwyd 13 Ionawr 1830, yn fab i'r Parch. Hugh Jones, Llannerch-y-medd. Addysgwyd ef mewn ysgol yn Llannerch-y-medd, a than William Roberts (1809 - 1887 yng Nghaergybi. Bu'n brentis yn Llanfechell tan
JONES, HUGH (Huw Myfyr; 1845 - 1891), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd a bardd mab Evan ac Elinor Jones o Lanfihangel Glyn Myfyr, sir Ddinbych. Bu'n brentis i feddyg yng Ngherrig-y-drudion, ond penderfynodd ymbaratoi ar gyfer y weinidogaeth, ac aeth i goleg y Methodistiaid
JONES, HUGH ROBERT (1894 - 1930), sylfaenydd Plaid Genedlaethol Cymru; Ganwyd 3 Mehefin 1894 yn ' Ebenezer ' (Deiniolen), Sir Gaernarfon, mab Robert Hugh Jones ac Ellen ei wraig, y naill yn disgyn o hen deulu Bodnithoedd, a'r llall o deulu John Elias a ' Ieuan o Leyn
JONES, HUGH WILLIAM (1802 - 1873), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, a golygydd Ganwyd 9 Ebrill 1802 yn y Cwrt, Penrhyn-coch, Ceredigion, yn fab i John ac Elizabeth Jones. Eglwyswyr selog oedd ei rieni, a bwriedid iddo yntau fod yn glerigwr; eithr (nid heb gryn wewyr meddwl
JONES, HUMPHREY (Bryfdir; 1867 - 1947), bardd ac arweinydd eisteddfodau Ganwyd 13 Rhagfyr 1867, yng Nghwm Croesor, Sir Feirionnydd, mab John Jones, tyddynnwr, a Mary Roberts ei wraig; yr oedd yn ŵyr i Robert Roberts, Erw Fawr, sefydlodd yr ysgol sul yn Llanfrothen. Wedi
JONES, HUMPHREY ROWLAND (1832 - 1895), diwygiwr Ganwyd yn Gwarcwm Bach, Llancynfelyn, 11 Hydref 1832, mab Hugh Jones ac Elisabeth, merch Huw Rowlands, Tre'rddol. Yn 1847 aethai ei rieni i America gan adael Humphrey yng ngofal ei fodryb yn
JONES, IDWAL (1899 - 1966), addysgydd ac Athro prifysgol Ganwyd 31 Rhagfyr 1899 ym Mhen-clawdd, Morgannwg, yn fab i Llewelyn a Margaret (ganwyd Rees) Jones. Bu mewn ysgol gynradd ym Mhenclawdd ac yn ysgol sir Tre-gŵyr, wedyn yng Ngholeg y Brifysgol
JONES, IEUAN SAMUEL (1918 - 2004), gweinidog (Annibynwyr) Ganwyd Ieuan S. Jones yn y Felin Geri yn ardal Dre-wen, ger Castellnewydd Emlyn, ar Fedi 16, 1918, yr ieuengaf o wyth o blant a aned i Benjamin Franklin Jones a'i briod, Mary Anna. Cafodd ei addysg
JONES, IORWERTH (1913 - 1992), gweinidog, awdur a golygydd Ganwyd ef Hydref 17, 1913 yn 90 Melrose Road, Kirkdale, Lerpwl. Yr oedd yn un o bedwar o blant Edward Jones a'i wraig, Catherine Rowlands. Hanai ei dad o'r Brithdir Coch ym mhlwyf Llanfihangel-yng
JONES, ISHMAEL (1794 - 1876) Ganwyd yn 1794 mewn tŷ to gwellt a elwid Plas-yn-pant, Ponciau, yn fab i Thomas ac Elisabeth Jones. Glöwr ydoedd yn nyddiau ei lencyndod, ond ar waethaf y creithiau glas a oedd ar ei wyneb, ni fynnai
JONES, JAMES IDWAL (1900 - 1982), prifathro a gwleidydd Llafur Ganwyd ef ar 30 Mehefin 1900, yn fab i James Jones ac Elizabeth Bowyer. Roedd yn frawd i Thomas William Jones AS, Arglwydd Maelor (1898-1984). Addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Ruabon a'r Coleg Normal
JONES, JAMES IFANO (1865 - 1955), llyfrgellydd a llyfryddwr Ganwyd yn Oxford Street, Aberdâr, Morgannwg, 15 Mai 1865 yn ôl WWP; ni chofnodir geni plentyn o'r enw hwn ar y dyddiad hwnnw yng nghofrestr swyddfa gofrestru Pontypridd, ond cofnodir geni James Jones
JONES, JAMES RHYS (Kilsby; 1813 - 1889), gweinidog Annibynnol Ganwyd 4 Chwefror 1813 yn Penlan, Llanymddyfri, mab y Parch. Rhys Jones, Ffaldybrenin. Yn 15 oed aeth i ysgol Neuaddlwyd lle y bu am ddwy neu dair blynedd; oddi yno aeth i Goleg Blackburn am ysbaid
JONES, JOHN (Ivon; 1820 - 1898), hynafiaethydd ac un o arweinwyr cylchoedd llenyddol a chymdeithasol Aberystwyth yn hanner olaf y 19eg ganrif Mab David a Hannah Jones, y Spite, Bethel, Mynydd Bach Llyn Eiddwen, Sir Aberteifi; ganwyd 10 Mai 1820. Cafodd yr ychydig addysg ffurfiol a ddaeth i'w ran mewn ysgol a gedwid ym Methel gan hen
JONES, JOHN (CYNDDYLAN) (1841 - 1930), pregethwr, diwinydd, esboniwr, a chynrychiolydd y Feibl Gymdeithas yn Neheudir Cymru am 21 mlynedd bu'n weinidog ar eglwys yr Annibynwyr yng nghapel Bedford, Charrington Street, fel olynydd i Thomas Jones. Byddai Robert Browning ac Alfred Tennyson yn gwrando arno yn achlysurol. Yn y Congregational
JONES, JOHN (1807 - 1875), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd Ganwyd 4 Hydref 1807, ym Melin Blaenpistyll, Llangoedmor, Sir Aberteifi, mab Samuel a Charlotte Jones. Symudodd yn ieuanc gyda'i rieni i'r Cytirbach, ger Blaenannerch. Cafodd ychydig addysg mewn
JONES, JOHN Maesygarnedd,, 'y brenin-leiddiad' John Jones (1597? - 1660), ' y brenin-leiddiad ' ('regicide'); mab iau Thomas Jones, Maes-y-garnedd, Sir Feirionnydd, yn disgyn yn unionsyth o Ynyr Fychan (arglwydd Nannau a chyndad teulu Nanney
JONES, JOHN (c. 1578-83 - 1658?) Gellilyfdy,, copïydd llawysgrifau …,' gydag, ar brydiau, ychwanegiad fel hyn: 'Yr hwnn Sion ap Wiliam a elwir yn ol y Seisnigawl arfer John Jones.' Ganed, yn ôl pob tebyg, ym Mhlas (neu Henblas) Gellilyfdy (neu Gelli Loveday). Yr oedd ei daid
JONES, JOHN (1650 - 1727), deon, addysgydd a hynafiaethydd Ganwyd yn Plas Gwyn, Pentraeth, sir Fôn, 2 Mehefin 1650, mab Rowland Jones a Margaret, merch John Williams, Chwaen Issa, Llantrisant, Môn. Ymbriododd ŵyres ei frawd a Paul Panton, yr hynafiaethydd a
JONES, JOHN (Vulcan; 1825 - 1889), gweinidog Wesleaidd Ganwyd yn Llandwrog, 26 Rhagfyr 1825, mab Richard Jones ('Callestr Fardd'). Ymunodd y tad a'r mab â'r Cymreigyddion lleol ac â'r Wesleaid ym Methesda. Ychydig o addysg fore a gawsai, ond llwyddodd
JONES, JOHN (1645 - 1709), canghellor eglwys gadeiriol Llandaf mab (neu ŵyr) Matthew Jones, Pentyrch, Morgannwg. Bu'n ysgolor ac yn gymrawd o Goleg Iesu, Rhydychen, gan gymryd ei B.A. yn 1666, M.A. yn 1670, B.C.L. yn 1673, a D.C.L. yn 1677. Cafodd drwydded i
JONES, JOHN (1700 - 1770), clerigwr a dadleuwr mab John Jones, Llanilar, Sir Aberteifi, ac nid o Gaerfyrddin (D.N.B.) fel y tybid. Aeth i Goleg Worcester, Rhydychen, yn 1721. Urddwyd ef yn offeiriad (1726), a phenodwyd ef i guradiaeth King's
JONES, JOHN (Tegid, Ioan Tegid; 1792 - 1852), clerigwr a llenor Ganwyd yn y Bala 10 Rhagfyr 1792, yn ail fab i Henry a Catherine Jones; yn ôl hunangofiant Elizabeth Davis, yr oedd gan y fam fasnach bur helaeth mewn dillad merched, ac awgryma gyrfa hir 'Tegid
JONES, JOHN (Jac Glanygors; 1766 - 1821), goganfardd Ganwyd 10 Tachwedd 1766, yn ffermdy Glanygors, ym mhlwyf Cerrig-y-drudion, mab Lawrence a Margaret Jones. Tybir iddo gael ei addysg yn ysgol rad Llanrwst. Treuliodd ei ieuenctid yn gweithio ar fferm
JONES, JOHN (1775 - 1834), clerigwr bedyddiwyd ef 28 Rhagfyr 1775, mab Roger Jones, Cefn Rug, Corwen, ac Elizabeth ei wraig. Addysgwyd ef yn ysgol Rhuthyn a Choleg Iesu, Rhydychen, lle y graddiodd yn B.A. yn 1798 ac yn M.A. yn 1802
JONES, JOHN (1776 - 1857), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd Ganwyd ym mis Medi 1776 yn y Tŷ Mawr, Penmorfa, Sir Gaernarfon, yn fab i John ac Ellen Jones. Cafodd ei addysg yn ysgol Botwnnog. Dechreuodd bregethu yn 1803, ac ordeiniwyd ef yn 1814; fel ' John
JONES, JOHN (1796 - 1857), pregethwr amlwg a grymus neilltuol, a gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd Ganwyd 1 Mawrth 1796, yn Nhanycastell, Dolwyddelan, yn fab i John ac Elen Jones, a brawd David Jones, Treborth. Collodd ei dad pan yn 12 oed. Dylanwadodd diwygiad Beddgelert (1819) arno ac ymunodd â
JONES, JOHN (1807 - 1875), argraffydd Ganwyd 13 Awst 1807, yn Nhyddyn Siôn, Abererch, Sir Gaernarfon, yn fab i Ellis a Catherine Jones. Bu am beth amser yn argraffu yn Llundain, ac o'i swyddfa ef yr ymddangosodd y misolyn Cymraeg, Y
JONES, JOHN (Myrddin Fardd; 1836 - 1921), llenor, hynafiaethydd, a chasglwr hen lythyrau a llawysgrifau Ganwyd mewn tyddyn o'r enw Tan-y-ffordd, ym mhlwyf Llangian, Llŷn, Sir Gaernarfon, mab John ac Ann Owen. Bu idynt bump o blant, tair merch, a dau fab, sef Owen Jones ('Manoethwy') a John Jones
JONES, JOHN (Mathetes; 1821 - 1878), gweinidog Bedyddwyr a llenor Ganwyd ym Mancyfelin, Cilrhedyn, 16 Gorffennaf 1821, plentyn hynaf Roger a Mary Jones, a'i fagu yn Nhanyrhelyg, Cenarth. Aeth i'r gwaith glo yn Nowlais yn 1837 ac ymaelodi yno yn eglwys y Bedyddwyr
JONES, JOHN (Mephiboseth; 1850 - 1926), llenor Ganwyd yn Llangoed, sir Fôn, 7 Ebrill 1850, y pedwerydd o saith plentyn John Jones a'i wraig Ellen Roberts. Ni chafodd fawr addysg, gan iddo ddechrau gweithio yn y chwarel pan oedd yn ifanc, ond yn
JONES, JOHN (Ioan Brothen; 1868 - 1940), bardd Ganwyd 10 Mehefin 1868, mab John a Jane Jones, Cae'r Gorlan, Llanfrothen. Symudodd y teulu oddi yno i breswylio i Hafod Mynydd, ac fel ' John Hafod Mynydd ' yr adwaenid ' Ioan Brothen ' gan ei
JONES, JOHN (1837 - 1906), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a llenor Ganed fis Rhagfyr 1837 yn fab i George Jones, Abercin (Abercain), Llanystumdwy - gweler Trafodion Cymdeithas Hanes Sir Gaernarfon, 1945, 46-8, 54, a'r ach yn J. E. Griffith, Pedigrees, 211 (er nad
JONES, JOHN (Eos Bradwen; 1831 - 1899) Ganwyd 16 Hydref 1831 mewn bwthyn ar lechwedd Talyllyn, Sir Feirionnydd, mab William ac Elizabeth Jones. Symudodd y teulu o'r bwthyn i bentref Tregorŵyr, ac oddi yno i Ddolgellau lle y dygwyd allan Y
JONES, JOHN (1777 - 1842) Ystrad, gwleidydd Ganwyd yn 38 Stryd y Brenin, Caerfyrddin, 15 Medi 1777, mab Thomas Jones, cyfreithiwr, o Ffynnon Job a Chapel Dewi, ac ŵyr Thomas Jones, R.N. Addysgwyd ef yn Eton a choleg Eglwys Crist, Rhydychen, a
JONES, JOHN (1786 - 1865), argraffydd a dyfeisiwr Bedyddiwyd 7 Mai 1786, yn fab i Ismael Davies a'i wraig Jane (yr oedd Ismael yn fab i Dafydd Jones, Trefriw (1708? - 1785). Wedi marwolaeth Dafydd Jones yn 1785, parhaodd Ismael Davies gyda gwaith
JONES, JOHN (1820 - 1907), gweinidog (B) a hanesydd Ganwyd yn ffermdy Lower Trelowgoed, Cefn-llys, Maesyfed, 10 Mai 1820, yn fab hynaf o ail briodas James Jones, gweinidog (1829-1860) capel y Rock ger Crossgates a deiliad y fferm. Digon prin, mewn
JONES, JOHN (1773 - 1853), clerigwr Ganwyd 31 Mawrth 1773, yn fab i Thomas a Lowri Jones, Dolgellau, Meirionnydd; yr hynaf o dri ar ddeg o blant. Gŵr busnes ac ariannwr oedd Thomas Jones, sefydlydd y banc cyntaf yn Nolgellau a
JONES, JOHN CHARLES (1904 - 1956), Esgob Bangor Ganwyd 3 Mai 1904, yn nawfed plentyn i Benjamin a Rachel Jones, Llan-saint, Sir Gaerfyrddin. Addysgwyd ef yn ysgol ramadeg Caerfyrddin, ac wedi graddio gyda dosbarth cyntaf mewn Hebraeg yng Ngholeg y
JONES, JOHN DANIEL (1865 - 1942), gweinidog gyda'r Annibynwyr Ganwyd yn Rhuthun 13 Ebrill 1865 yn fab i Joseph David Jones, ysgolfeistr a cherddor adnabyddus; a'i fam oedd Catherine, merch Owen Daniel, Caethle, Tywyn, Meirionnydd, amaethwr cyfrifol. Brodyr iddo
JONES, JOHN DAVID RHEINALLT (1884 - 1953), dyngarwr, sefydlydd a chyfarwyddwr South African Institute of Race Relations Ganwyd 5 Gorffennaf 1884 yn Llanrug, Sir Gaernarfon, mab ieuangaf J. Eiddon Jones a Sarah Jones. Addysgwyd ef yn Ysgol Friars, Bangor, ond yn 1897 ymaelododd fel byrddiwr yn ysgol ramadeg David
JONES, JOHN EDWARD (Iorwerth Twrog; 1886 - 1934), ysgolfeistr, bardd, a datgeiniad gyda'r tannau Ganwyd yn hen Dŷ'r Ysgol, Maentwrog, Sir Feirionnydd, 12 Mai 1886. Mab i John Ellis a Kate Jones. Yr oedd ei dad yn gerddor da, ac am hanner canrif yn organydd Eglwys Maentwrog. Cafodd ' J.E. ' fel
JONES, JOHN EDWARD (1905 - 1970), ysgrifennydd a threfnydd Plaid Cymru Ganwyd 10 Rhagfyr 1905 yn Hafoty Fawr, Melin-y-Wig, Meirionnydd, yn drydydd mab Rice Price Jones a Jane (ganwyd Jones). Bu farw ei dad cyn bod J.E. yn flwydd oed, a'i fam, gyda chymorth ei ddau frawd
JONES, JOHN EDWARD (IOAN MAESGRUG; 1914 - 1998), Barnwr Cylch Ganwyd 23 Rhagfyr 1914 yn 35 Mulliner Street, Lerpwl, yn fab i Thomas Robert Jones a'i wraig Elizabeth Jane (Roberts). Bu'n byw mewn amryw o gyfeiriadau gwahanol yn Lerpwl. Addysgwyd ef yn ysgol y
JONES, JOHN EMRYS (1914 - 1991), ysgrifennydd a threfnydd y Blaid Lafur yng Nghymru Ganwyd ef ar 12 Mawrth 1914, yn fab i William ac Elizabeth Susan Jones. Eu cartref oedd 5 Teras Harris, Penrhiwceiber yng nghwm Cynon. Addysgwyd ef mewn ysgol uwchradd yn Aberpennar, ond gadawodd yr
JONES, JOHN FOULKES (1826 - 1880), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd Ganwyd ym Machynlleth, 6 Mehefin 1826, yn fab i John Jones o'r Fron Deg (Wrecsam) a'i wraig Lydia, merch i Thomas Foulkes ac ŵyres i Simon Lloyd o'r Bala. Anfonwyd Foulkes Jones, yn 13 oed, i'r coleg
JONES, JOHN HARRIS (1827 - 1885), gweinidog Methodistiaid Calfinaidd ac athro yng Ngholeg Trefeca Ganwyd 28 Awst 1827 yn Waunwthan, plwyf Llangeler, Sir Gaerfyrddin, mab John ac Elizabeth Jones, Penybanc, Closygraig. Pan oedd yn ddwyflwydd oed symudodd ei rieni i gartref y fam, sef Penybanc
JONES, JOHN HENRY (1909 - 1985), addysgydd a chyfieithydd Ganwyd John Henry Jones ar 28 Gorffennaf 1909 yn Llangefni, Ynys Môn, yn unig blentyn tad a rannai'r un enwau, John Henry Jones (1863-1923), rheolwr siop ddillad, a'i briod Jane Jones (g. Griffith
JONES, JOHN HERBERT (Je Aitsh; 1860 - 1943), newyddiadurwr ac awdur Ganwyd 29 Mai 1860, yn Nhalsarnau, Sir Feirionnydd, mab Elizabeth a William Jones, garddwr ym mhlas Cae'rffynnon, a blaenor yng nghapel M.C. Bethel, a fudasai o Faesneuadd, ger Llanaelhaearn. Yn
JONES, JOHN HUGH (1843 - 1910), offeiriad yn Eglwys Rufain Ganwyd yn Tanrhiw, Llanycil, 21 Mai 1843; ei dad oedd John Jones, ac yr oedd ei fam Mary née Jones yn ŵyres i Ddafydd Cadwaladr. Bu yn ysgol ramadeg y Bala a hefyd, medd y coffad amdano yn Cennad
JONES, JOHN ISLAN (1874 - 1968), gweinidog (U), awdur Ganwyd 17 Chwefror 1874 yn fab Evan a Mary Jones, Tynewydd (Cornant a Melin Llysfaen wedi hynny), Cribyn, Ceredigion. Aeth i ysgolion Cribyn a Llanwnnen (o dan David Thomas, ' Dewi Hefin') nes yr
JONES, JOHN ITHEL (1911 - 1980), gweinidog (Bed.) a Phrifathro coleg Ganwyd John Ithel Jones yn Nowlais, Merthyr Tudful, Morgannwg, ar 1 Ionawr 1911. Cafodd ei addysg yn yr ysgol gynradd lleol ac yn Ysgol Ramadeg Cyfarthfa, Merthyr Tudful, ac fe'i bedyddiwyd ym Moreia
JONES, JOHN JAMES (1892 - 1957), athro, llyfrgellydd, ysgolhaig ac ieithydd Ganwyd 12 Mawrth 1892 yng Ngheinewydd, Ceredigion, yr ieuangaf o ddau blentyn y cyfrwywr Thomas Jones ac Elizabeth, merch John Williams, Pendre, Llwyndafydd. Addysgwyd ef yn ysgol y cyngor, Ceinewydd
JONES, JOHN MORGAN (1873 - 1946), gweinidog gyda'r Annibynwyr a phrifathro coleg Bala-Bangor Ganwyd 23 Hydref 1873 yn Albert Cottage, Cwmaman, Sir Gaerfyrddin, yn chweched plentyn ac ail fab Joseph Jones, peiriannydd, a Mary ei wraig. Wedi cyfnod o addysg yn ysgol y Tŷ Marchnad bu'n gweithio
JONES, JOHN OWEN (Ap Ffarmwr; 1861 - 1899), newyddiadurwr Mab i Owen ac Emma Jones, ganwyd yn Ty'n y Morfa, Trefdraeth, Môn, ddydd Calan 1861. Wedi marw'i dad, ac i'w fam ail-briodi, symudodd y teulu i fyw i Gae'r Llechau, Dwyran, Môn (tua 1865). Cafodd ei
JONES, JOHN OWEN (OWEN BRYNGWYN; 1884 - 1972), datganwr Ganwyd yn Llangwm, sir Ddinbych, 7 Chwefror 1884, yn fab i Owen Jones, saer coed ar ystad Garthmeilo, Llangwm, ac Esther Margaret (Roberts), unig ferch Ellis Roberts (Elis Wyn o Wyrfai). Yn 1890
JONES, JOHN PULESTON (1862 - 1925), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, llenor, a diwinydd Ganwyd yn y Berth, Llanbedr Dyffryn Clwyd, 26 Chwefror 1862, mab Evan Jones, saer ac adeiladydd, a Mary Ann Puleston, (Mair Clwyd), un o ddisgynyddion Pilstyniaid Emral, Sir y Fflint, a chwaer Syr
JONES, JOHN RICE (1759 - 1824), cyfreithiwr a gwladychydd yng ngorllewin canol yr Amerig Ganwyd Chwefror 1759, yr hynaf o bedwar plentyn ar ddeg John Jones, swyddog tollau, Mallwyd, Sir Feirionnydd. Yn ôl traddodiad teuluol bu ym mhrifysgol Rhydychen, ond ni ellir cadarnhau hyn. Ym mis
JONES, JOHN ROBERT (Alltud Glyn Maelor; 1800 - 1881), llenor ac emynydd Ganwyd yn Llanarmon yn Iâl yn 1800; yr oedd yn perthyn i ' Ehedydd Iâl ' (William Jones, 1815 - 1899). Prentisiwyd ef yn grydd, a bu'n grydd hyd ei flynyddoedd diwethaf. Priododd (cafodd chwe mab
JONES, JOHN ROBERT (1911 - 1970), athronydd a chenedlgarwr Ganwyd 4 Medi 1911 ym Mhwllheli, Caernarfon, mab William a Kate Jones. Addysgwyd ef yn ysgol Troed-yr-allt ac yn yr ysgol sir, Pwllheli. Oddi yno aeth i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth lle y
JONES, JOHN SHARE (1873 - 1950), milfeddyg Ganwyd 25 Awst 1873, mab Thomas Jones, Plas Kynaston, Cefn-mawr, sir Ddinbych. Addysgwyd ef ym mhrifysgolion Lerpwl a Llundain. Bu iddo ran yn sefydlu adran neu ysgol astudiaethau milfeddygol ym
JONES, JOHN THOMAS (1889 - 1952), cenhadwr Ganwyd mewn fferm o'r enw Ffos y gaseg, ym mhlwyf Llanegwad, ger Caerfyrddin, 28 Chwefror 1889, yn fab i Thomas ac Anna Jones. Addysgwyd ef yn ysgol genedlaethol Ysbyty. Bu farw ei dad pan oedd J.T
JONES, JOHN TYWI (1870 - 1948), gweinidog (B) a newyddiadurwr Ganwyd 7 Ionawr 1870 yn Henllys Lodge ger Llanymddyfri, Caerfyrddin, yn fab i Thomas a Rachel Jones. Mynychodd yr ysgol Frytanaidd yn Llanymddyfri nes i'r teulu symud yn gyntaf i Ferthyr Tudful ac
JONES, JOHN WILLIAM (1868 - 1945), adeiladydd Ganwyd John William Jones 16 Mawrth 1868 yn Cae'r Hafod, Cyfylliog ger Rhuthun, a symudodd yn 1886 i Lerpwl i weithio fel saer coed yng nghwmni David Roberts (1806-1886) a'i fab John Roberts (1835
JONES, JOHN WILLIAM (1883 - 1954), llenor, casglwr llythyrau ac amryfal bapurau, cyhoeddwr, hynafiaethydd a bardd gwlad Ganwyd 5 Mawrth 1883 yn 4, Caerffridd, Tanygrisiau, Meirionnydd, yn fab i David Jones, 'Glan Barlwyd', a'i wraig Ellen (ganwyd Roberts), Llwynogan, Llanedwen, Môn. Addysgwyd ef yn ysgol Glan-y-pwll
JONES, JONATHAN (1745 - 1832), gweinidog gyda'r Annibynwyr . Priododd ddwywaith a bu iddo 11 o blant o'i wraig gyntaf. Codwyd ei fab hynaf, John Jones, yn weinidog, a David Jones yn llawfeddyg, ond bu ef farw yn ieuanc. Disgrifir ef fel dyn cryf, pregethwr ffraeth
JONES, JOSEPH (1786? - 1856), llenor a stiward gweithfeydd Mab Jacob Jones, garddwr ('Jacob Glochydd') a'i wraig Martha, bedyddiwyd yn Amlwch 27 Rhagfyr 1786. Yn y dauddegau yr oedd yn swyddwr pwysig yng ngwaith copr Mynydd Parys ym Môn, yn enwedig gyda'r
JONES, JOSEPH (1877 - 1950), prifathro Coleg Coffa, Aberhonddu Ganwyd 7 Awst 1877 yn Fronfelen, Rhydlewis, Ceredigion, yn fab i Reuben a Jane Jones. Ym Mawrth 1882, symudodd y teulu i Gwmaman, Aberdâr, gan ymaelodi ym Moreia Aman, capel yr Annibynwyr. Cyfarfu'r
JONES, JOSEPH DAVID (1827 - 1870), athro a cherddor Ganwyd yn 1827 yn Bryncrugog, plwyf Llanfaircaereinion, Sir Drefaldwyn, mab Joseph a Catherine Jones. Gwehydd oedd y tad, a phregethai gyda'r Wesleaid. Yn 14 oed mynychai Joseph gyfarfod canu a
JONES, JOSIAH (TOWYN) (1858 - 1925), gweinidog gyda'r Annibynwyr ac aelod seneddol Ganwyd 28 Rhagfyr 1858 yn Ceinewydd, Sir Aberteifi, mab John Jones, crydd, ac Elizabeth ei wraig. Gadawodd yr ysgol pan oedd yn 11 oed. Wedi cyfnod fel bugail ifanc daeth yn was-caban ar y llongau
JONES, JOSIAH THOMAS (1799 - 1873), cyhoeddwr, a gweinidog Annibynnol Ganwyd 23 Medi 1799 yn y Cwm-hir, Clydai, Sir Benfro, yn fab i Thomas a Rachel Jones, aelodau o eglwys Trelech. Yn 14 oed, aeth i siop yn Nanhyfer, ond yn 15 (yn Arberth) dechreuodd bregethu yn Llwyn
JONES, LEWIS (1837 - 1904) Patagonia, arloeswr a llenor Ganwyd yng Nghaernarfon. Symudodd i Gaergybi a bu'n cyd-olygu 'r Pwnsh Cymraeg yno â'i gyd- argraffydd Evan Jones (Evan Jones, Caernarfon, wedi hynny). Symudodd drachefn i Lerpwl, a daeth yn un o
JONES, LEWIS (1808 - 1854), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a llenor William Edwards yr emynydd, 1773 - 1853. Yr oedd yn sgrifennwr diwyd. Cyhoeddodd yn 1841 gofiant i'r Parch. Richard Jones o'r Bala (1784 - 1840; gweler arno Geirlyfr Bywgraffiadol o Enwogion Cymru a W
JONES, LEWIS (Rhuddenfab; 1835 - 1915), argraffydd, bardd, a newyddiadurwr Ganwyd 15 Mehefin 1835 yn Stryt-y-Cerrig, gerllaw eglwys Llanfwrog, Rhuthyn, mab John a Margaret Jones. Ar 8 Ebrill 1845 rhwymwyd ef yn egwyddorwas, o dan Isaac Clarke, yn swyddfa argraffu Mrs
JONES, LEWIS (1793 - 1866), clerigwr a phennaeth yr ' Association of Welsh Clergy in the West Riding of Yorkshire '; ganwyd 14 Chwefror 1793, mab William a Mary Jones, Penpontbren, Llanfihangel-genau'r-glyn, Sir Aberteifi. Addysgwyd ef
JONES, Syr LEWIS (1884 - 1968), diwydiannwr a gwleidydd Ganwyd 13 Chwefror 1884, mab hynaf Evan a Margaret Jones, Tegfan, College Street, Brynaman, Sir Gaerfyrddin. Yr oedd ei dad, a dreuliodd ei oes yn y diwydiant alcam (bu farw yn 1934), yn Annibynnwr
JONES, LLEWELYN (1894 - 1960), gweinidog (MC), golygydd ac awdur Ganwyd yn 1894 yn Llandegfan, Môn, yn fab i J. E. Jones, gweinidog (MC) a'i briod o'r lle hwnnw. Addysgwyd ef yn ysgol sir Caergybi, Coleg y Brifysgol, Bangor (lle graddiodd yn y celfyddydau), a
JONES, MAURICE (1863 - 1957), offeiriad a phrifathro coleg Ganwyd 21 Mehefin 1863, yn Nhrawsfynydd, Meirionnydd, ail fab William Jones, crydd, a'i wraig, Catherine. Cafodd ei addysg yn yr ysgol leol, a chydag ysgoloriaethau yn Ysgol Friars, Bangor a Choleg
JONES, MEIRION (1907 - 1970), addysgydd Ganwyd yn Llithfaen, Caernarfon, 30 Gorffennaf 1907, yn fab i Robert Owen Jones ac Annie Jones. Mynychodd ysgol gynradd Llithfaen, ysgol ramadeg Pwllheli a'r Coleg Normal, Bangor. Bu'n athro yn ysgol
JONES, MICHAEL (d. 1649), milwr Ganwyd yn Iwerddon eithr yr oedd o dras Cymreig - yn disgyn, yn y chweched genhedlaeth, o Gruffydd Derwas, arglwydd Nannau a chyndad teulu Nanney ac, ar yr ochr fenywol, John Jones y brenin-leiddiad
JONES, MICHAEL (1787 - 1853), gweinidog gyda'r Annibynwyr ac athro cyntaf Coleg Annibynnol y Bala Ficer, yr oedd ei dad, Daniel Jones, gŵr o Lanbydder, yn aelod pan fu farw, a'i fam, Mary Jones, gyda'r Methodistiaid Calfinaidd yn Ffos-y-ffin. Cychwynnodd ei yrfa yn was fferm, yna troes i fod yn saer
JONES, MORDECAI (1813 - 1880), hyrwyddwr Ysgolion Brutanaidd, perchennog gweithydd glo, etc. Ganwyd 2 Mai 1813 yn Aberhonddu, mab Richard Jones, adeiladydd ar gamlas Aberhonddu, a oedd yn nai i Robert Jones, Rhos-lan. Addysgwyd ef ar gost rhyw Lloyd, marsiandwr glo, Aberhonddu. Yn
JONES, MORGAN (fl. canol y 17eg ganrif) Neheudir Cymru, pregethwr o Fedyddiwr a'i gludwyr newyddion; y mae dyddio'r digwyddiad ar ddydd du Bartolomeus yn anghywir (fel Bedyddiwr yr oedd Morgan Jones yn gollfarnedig o dan Ddeddf Medi 1660, 12 Charles II, c. 17). Yn ôl Calamy, nid
JONES, MORGAN GLYNDWR (1905 - 1995), bardd a llenor Ganwyd Glyn Jones yn 16 Clare Street, Merthyr Tudful, ar 28 Chwefror 1905, mab ieuengaf William Henry Jones (1873-1957), clerc gyda Swyddfa'r Post, a'i wraig Margaret (ganwyd Williams, 1897-1966
JONES, NANSI RICHARDS (Telynores Maldwyn; 1888 - 1979), telynores tebygrwydd rhwng y gair Cymraeg ac enw'r cwmni. Priododd yn 1928 â Cecil Maurice Jones, banciwr a drodd wedyn yn ffermwr. Aeth Cecil a Nansi i fyw i Madog Cafe, Tremadog. Tra'r oeddent yno sefydlwyd Côr Aelwyd
JONES, NATHANIEL (CYNHAFAL) (1832 - 1905), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a llenor Ganwyd yn ardal Gellifor, Llangynhafal, sir Ddinbych, 19 Ebrill 1832. Yn gynnar, symudodd i'r Wyddgrug a gweithio'i grefft fel dilledydd yng ngweithdy Angel Jones, lle bu'n gydweithiwr â Daniel Owen
JONES, OWEN (Meudwy Môn; 1806 - 1889), gweinidog a llenor . Pan oedd yn chwech oed anfonwyd ef i ysgol y pentre, ac wrth ei weld yn dysgu mor dda talodd Rice Roberts, Plas Llangefni, am addysg iddo yn ysgol Thomas Jones, Llangefni, a phan agorwyd yr Ysgol
JONES, OWEN (1833 - 1899), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a llenor Ganwyd 12 Hydref 1833 yn y Weirglodd Ddu, Llanuwchllyn; ei dad, Thomas Jones, yn aelod gynt yn yr Hen Gapel, ond wedi troi at y Methodistiaid Calfinaidd yn ystod helyntion y 'System Newydd' (gweler
JONES, OWEN (Owen Jones o'r Gelli; 1787 - 1828), hyrwyddwr ysgolion Sul Ganwyd 16 Chwefror 1787 yn Nhywyn, Meirionnydd, yn fab i John Jones o'r Crynllwyn; yr oedd gan ei fam (o Aberllefenni) frawd, Owen Jones, yn ficer Llandecwyn, a galwyd y bachgen ar ei enw
JONES, OWEN (1825 - 1900), clerigwr a cherddor Ganwyd yn 1825 ym Mhontruffydd, Bodfari, sir Ddinbych, ond pan oedd yn faban, symudodd ei rieni, Joseph (bu farw 1865), a Sarah Jones i Ryd Orddwy, Y Rhyl. Yn 1849 aeth i S. Bees, ac yn 1851
JONES, OWEN GETHIN (Gethin; 1816 - 1883), saer a llenor Ganwyd 1 Mai 1816 yn Tyn-y-cae, Penmachno, yn fab i Owen a Grace Jones. Saer maen oedd ei dad, a dygwyd yntau i fyny yn yr un grefft, ond yn nes ymlaen troes yn saer coed, yna'n adeiladydd, ac yn y
JONES, OWEN GLYNNE (1867 - 1899), mynyddwr ac athro ysgol Ganwyd 2 Tachwedd 1867 yn 110, Clarendon St., Paddington, y pedwerydd o chwe mab David Jones, saer maen, a'i wraig Eliza (ganwyd Griffiths) y ddau o Abermaw, Meirionnydd. Bu farw ei fam yn 1882 (a'i
JONES, OWEN THOMAS (1878 - 1967), athro daeareg Woodward ym Mhrifysgol Caergrawnt Ganwyd 16 Ebrill 1878 ar fferm Plasnewydd, Beulah, ger Castellnewydd Emlyn, Sir Gaerfyrddin, yn unig fab David a Margaret (ganwyd Thomas) Jones. Cafodd ei addysg yn ysgol Frytanaidd Tre-wen ac ysgol
JONES, OWEN VAUGHAN (1907 - 1986), obstetregydd a gynaecolegydd Ganwyd Owen Vaughan Jones yn Pengwern, Llanwnda, Gwynedd, ar 27 Rhagfyr 1907, yn ail fab i John Edmund Jones (1874-1965), ffermwr, a'i wraig Mary (ganwyd Jones, 1877-1960). Mynychodd ysgol gynradd
JONES, (WILLIAM JOHN) PARRY (1891 - 1963), datganwr Ganwyd 14 Chwefror 1891, ym Mlaenau Gwent (Blaina), Mynwy, yn fab i John Rees Jones, cigydd, a Mary Jones (ganwyd Parry) ei wraig. Enillodd ysgoloriaeth i ysgol sir Abertyleri yn 11 oed, ond gadawodd
JONES, PERCY MANSELL (1889 - 1968), Athro Ffrangeg Ganwyd 11 Ebrill 1889 yn fab i Arnaud Johnson Jones, Caerfyrddin. Addysgwyd ef yn ysgol ramadeg Caerfyrddin cyn mynd i Goleg Prifsgol Cymru Aberystwyth, yn 1908 lle y cafodd radd dosbarth cyntaf mewn
JONES, PETER (Pedr Fardd; 1775 - 1845), bardd ac emynydd Ganwyd 17 Medi 1775, mab William Jones, gwehydd (neu deiliwr) a bardd gwlad o Frynengan ym mhlwyf Dolbenmaen, Sir Gaernarfon. Dilynodd yr un grefft â'i dad eithr symudodd yn ifanc i Lerpwl, lle y
JONES, PETER (KAHKEWAQUONABY, DESAGONDENSTA) (1802 - 1856), gweinidog Methodistaidd, arweinydd gwleidyddol ac awdur Ganwyd Kahkewaquonaby Peter Jones ar 1 Ionawr 1802 yn Burlington Heights (Hamilton), Canada Uchaf, yr ifancaf o ddau fab Augustus Jones (1757 neu 1758-1836), Cymro Americanaidd a fu'n arolygwr i'r
JONES, PHILIP (1855 - 1945), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd Ganwyd yn 30 Cotton Row, Tai-bach, Morgannwg, 19 Chwefror 1855, mab Evan a Catherine Jones. Codwyd ef yn eglwys y Dyffryn lle clywodd hen gewri'r pulpud ym Morgannwg. Addysgwyd ef yn Nhrefeca, ac
JONES, REES CRIBIN (1841 - 1927), gweinidog (U) ac athro Ganwyd ym Melin Talgarreg, Ceredigion, 9 Medi 1841, yn un o bedwar o blant; mab y Rhandir, Talgarreg, oedd David Jones, ei dad, a merch Caer foel, Ystrad, oedd ei fam. Bu'n fugail a chafodd ei addysg
JONES, REES JENKIN (1835 - 1924), pregethwr, ysgolfeistr, hanesydd, emynydd Ganwyd 17 Medi 1835, mab hynaf John Jones (1802 - 1863), Aberdâr. O du ei fam hanoedd o Jones iaid Llwynrhys, arloeswyr Anghydffurfiaeth yng Ngheredigion. Addysgwyd yn ysgol ei dad, Coleg
JONES, RHYS (1713 - 1801), hynafiaethydd a bardd Mab hynaf John Jones o'r Blaenau, Llanfachreth, Sir Feirionnydd. Cafodd ei addysg yn Nolgellau ac Amwythig. Bwriadai fyned am y gyfraith ond pan oedd yn 18 oed bu farw ei dad, a daeth adref i'r
JONES, RICHARD (Gwyndaf Eryri; 1785 - 1848), bardd, amaethwr, a saer maen Ganwyd yn Erw Ystyfflau, plwyf Llanwnda, Sir Gaernarfon, yn niwedd 1785, yn fab John Jones a Margaret ei wraig; bedyddiwyd ef yn eglwys Llanwnda 29 Ionawr 1786. Bu farw 21 Mehefin 1848, a chladdwyd
JONES, RICHARD (1787 - 1856?), argraffydd a chyhoeddwr llyfrau Argraffydd a chyhoeddwr llyfrau yn Nolgellau, Pontypŵl, Merthyr Tydfil, Machynlleth, a Llanfyllin. Ganwyd 26 Mai 1787 yn Bryntirion, Bontddu, Sir Feirionnydd, mab William Jones a Catherine (Evans
JONES, RICHARD (1848 - 1915), llyfrwerthwr teithiol Ganwyd 24 Awst 1848 yn Nhy'n-y-fron, Clipiau, Aberangell, Meirionnydd, yn fab i Richard Jones a'i wraig Lowri (ganwyd Hughes). Hanai ei fam o Gwmtirmynach, Y Bala. Bwriadodd ddilyn ei frawd hynaf
JONES, RICHARD IDWAL MERVYN (1895 - 1937), athro ysgol, bardd, a dramaydd Ganwyd 8 Mehefin 1895, yn Rhoslwyn, Llanbedr-Pont-Steffan, Sir Aberteifi, mab D. Teifi Jones, brodor o Gwmystwyth, Rhyddfrydwr adnabyddus ac arweinydd eisteddfodau, a'i wraig Mary, a oedd yn disgyn o
JONES, RICHARD LEWIS (1934 - 2009), bardd ac amaethwr Ganwyd Richard Jones, neu Dic fel y'i hadnabyddid drwy Gymru gyfan, ar ddydd Gwener y Groglith, 30 Mawrth 1934 ar fferm Pen-y-graig ger Tre'r-ddôl yng ngogledd Ceredigion. Un o ferched y teulu Isaac
JONES, ROBERT (1745 - 1829), athro, pregethwr, ac awdur Ganwyd 13 Ionawr 1745, mab John a Margaret Williams o'r Suntur, Llanystumdwy. Dysgwyd darllen iddo gan ei fam, a bu yn un o ysgolion cylchynol Griffith Jones a gedwid gan Thomas Gough. Llwyddodd
JONES, ROBERT (1706? - 1742) castell Ffonmon,, bonheddwr tiriog Ganwyd yng nghastell Ffonmon, mab Robert Jones (1681 - 1715?), aelod seneddol dros Forgannwg (1710, 1713, 1714), a gorŵyr i'r milwriad (colonel) Philip Jones. Addysgwyd ef yn Christ Church, Rhydychen
JONES, ROBERT (1769 - 1835), clerigwr a chyfaill y bardd William Wordsworth; ganwyd fis Tachwedd 1769 yn Plas-yn-llan, Llangynhafal, sir Ddinbych, mab Edward Jones, atwrnai. Cafodd ei addysg yn ysgol ramadeg Rhuthyn cyn mynd i Goleg S
JONES, Sir ROBERT (1857 - 1933), llawfeddyg orthopedig Ganwyd 28 Mehefin 1857 yn y Rhyl, mab Robert Jones, newyddiadurwr, a Mary Hughes, Rhuddlan. Pan oedd y mab yn bum mlwydd oed symudodd y tad i Lundain. Cafodd ei addysg yn Sydenham College ac wedyn
JONES, ROBERT (1810 - 1879), clerigwr ac awdur Ganwyd 6 Ionawr 1810, mab hynaf Robert Jones o Lanfyllin, Sir Drefaldwyn. Cafodd ei addysgu yn ysgol ramadeg Croesoswallt. Ymaelododd ym Mhrifysgol Rhydychen o Goleg Iesu, 12 Rhagfyr 1834, a
JONES, ROBERT (WILFRID) (1862 - 1929), cerddor Ganwyd 5 Gorffennaf 1862 yn Tyddynbach, Arthog, Meirionnydd, mab Meredith a Jane Jones. Ei enw bedydd ym Meibl y teulu ydoedd Robert Jones, ond pan aeth i'r Academi Gerddorol ychwanegwyd Wilfrid at
JONES, ROBERT (1891 - 1962), aerodynamegydd Ganwyd 7 Tachwedd 1891 yn y Tŷ Newydd, Cricieth, Caernarfon, yn bedwerydd plentyn John Jones a'i wraig Sarah Mary; addysgwyd ef yn yr ysgol fwrdd leol ac wedyn yn ysgol sir Porthmadog. Ym mis Hydref
JONES, ROBERT ALBERT (1851 - 1892), bargyfreithiwr ac addysgydd Ganwyd 16 Medi 1851. Yr oedd yn fab i'r Parch. John Jones, Pen-y-bryn, Wrecsam, ac felly yn or-wyr i Robert Jones, Rhoslan. Yr oedd yn gefnder i ' Ioan Maethlu '. Bu yn ysgol ramadeg Manceinion, ac
JONES, ROBERT AMBROSE (Emrys ap Iwan; 1848 - 1906), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, llenor a beirniad llenyddol Ganwyd 24 Mawrth 1851 ger Abergele (ei dad yn arddwr yn Bryn Aber), mab hynaf John a Maria Jones. Priodasai hendaid Emrys â Ffrances a drigai yng nghastell y Gwrych, a bu gwybod hyn yn help i ennyn
JONES, ROBERT EVAN (1869 - 1956), casglwr llyfrau a llawysgrifau Ganwyd 22 Mai 1869 yn un o saith plentyn John a Catherine Jones, Stryd Fawr, Penrhyndeudraeth, Meirionnydd. Siopwr (groser) oedd ei dad ac yn fuan wedi geni Robert Evan symudodd y teulu i fyw i
JONES, ROBERT LLOYD (1878 - 1959), ysgolfeistr, llenor plant a dramodydd Ganwyd 7 Rhagfyr 1878 ym Mhorthmadog, Caernarfon, y chweched o'r deg plentyn a aned i Robert Jones, master mariner, a'i wraig Elizabeth (ganwyd Williams). Addysgwyd ef yn ysgolion elfennol Porthmadog
JONES, ROBERT TUDUR (1921 - 1998), diwinydd, hanesydd eglwysig, a ffigur cyhoeddus Ganwyd Tudur Jones yn fab i Thomas Jones ac Elizabeth Jane (neé) Williams yn Nhyddyn Gwyn, Llanystumdwy, Eifionydd, Sir Gaernarfon, 28 Mehefin 1921. Nyrs oedd y fam a gweithiwr rheilffordd oedd y tad
JONES, ROBERT WILLIAM (Erfyl Fychan; 1899 - 1968), hanesydd, llenor, athro ac eisteddfodwr Ganwyd dydd Calan 1899 ym Mrynllwyni, Pen-y-groes, Sir Gaernarfon, mab ieuangaf Robert William Jones a Jane ei wraig, merch Robert Thomas, Drws-y-coed, Nantlle, y Bedyddiwr selog a gerddai bum
JONES, ROWLAND (1722 - 1774), ieithydd dyfod yn aelod o'r Inner Temple. Yno hefyd priododd foneddiges gyfoethog, a bu iddynt dri o blant - dwy ferch ac un mab. Trwy etifeddu tiroedd ei dad, a thrwy briodas, daeth Rowland Jones yn gyfoethog
JONES, SAMUEL (1898 - 1974), newyddiadurwr, darlledwr a Phennaeth y BBC ym Mangor Ganwyd Sam Jones yng Nghlydach, Cwm Tawe, ar 30 Tachwedd, 1898, yn nawfed plentyn i Samuel Cornelius Jones (1865-1939), gweithiwr alcam a Mary Ann Jones (1866-1921). Ganwyd iddynt bymtheg o blant ond
JONES, SAMUEL (d. 1719), athro academi Ymneilltuol Na chymysger ef â Samuel Jones o Frynllywarch. Mab oedd ef i Malachi Jones, gweinidog a ymfudodd i Bennsylfania ac a fu farw yno yn 1728. Yr oedd rhyw Malachi Jones yn weinidog yn ochrau Cymreig sir
JONES, SAMUEL (fl. 1715-64), gweinidog Annibynnol ac athro ysgol ; cadwai ysgol yno am 22 mlynedd, a daeth amryw o'i ddisgyblion yn wŷr blaenllaw - Dr. Richard Price, Owen Rees, Thomas Morgan (Henllan), Noah Jones (Walsall), etc. Symudodd, c. 1766, i Dreforris, Sir
JONES, SAMUEL MAURICE (1853 - 1932), arlunydd Ganwyd ym Mochdre, sir Ddinbych, 1853, mab y Parch. John Jones (1820 - 1886), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd. Cafodd ei addysg yng Nghaernarfon, Lerpwl, a Llundain. Yn Llundain daeth i
JONES, SARAH RHIANNON DAVIES (1921 - 2014), awdur a darlithydd Ganwyd Rhiannon Davies Jones ar 4 Tachwedd 1921 yn Llanbedr, Meirionnydd, yn ail ferch i Hugh Davies Jones (1872-1924), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, a'i wraig Laura (ganwyd Owen, 1887-1977), athrawes
JONES, SHÂN EMLYN (1936 - 1997), cantores Ganwyd Shân Emlyn yn Rhydychen ar 8 Chwefror 1936, yn ferch i Emlyn Jones a'i wraig Joanna (ganwyd Owen). Bu'r teulu'n byw yn Rhydychen, lle'r oedd ei thad yn glerc i Morris Motors ac yn aelod o fand
JONES, TERENCE GRAHAM PARRY (1942 - 2020), actor, cyfarwyddwr, awdur a hanesydd poblogaidd Ganwyd Terry Jones ar 1 Chwefror 1942 ym Mae Colwyn, Sir Ddinbych, ail fab Alick George Parry-Jones, clerc banc, a'i wraig Dilys Louisa (g. Newnes). Cwrddodd â'i dad am y tro cyntaf ar blatfform
JONES, THEOPHILUS (1759 - 1812), hanesydd sir Frycheiniog Ganwyd yn Aberhonddu 18 Hydref 1759 (nid 1758), yn fab i Hugh Jones, a oedd ar y pryd yn gurad Llanfaes, Aberhonddu, ac a fu wedyn yn ficer Llangamarch (1763-8) a Llywel (1768-99) ac yn brebendari
JONES, THOMAS (1908 - 1990), undebwr llafur a milwr yn Rhyfel Cartref Sbaen Er ei fod yn Gymro Cymraeg balch, ganwyd Tom Jones yn Ashton-in-Makerfield, Sir Gaerhirfryn, ar 13 Hydref 1908, yn fab i löwr o Gymru a morwyn gegin o Loegr. Roedd ei dad, William Jones, yn frodor o
JONES, THOMAS (1756 - 1820), awdur a gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd â'r Methodistiaid, ac yn 1783 dechreuodd bregethu. Gofalai am achosion yn yr Wyddgrug (1795-1804), Rhuthyn (1804-6), a Dinbych (1809-20). Priododd (1), 1795, Elizabeth Jones o'r Wyddgrug, merch dduwiol
JONES, THOMAS (d. 1676), clerigwr iechyd Rowland Gwynne o Lan braen,' a dau englyn i'w frawd, Dafydd Jones o Faes Mynys (ger Llanfair-ym-Muellt).
JONES, THOMAS (Glan Alun; 1811 - 1866), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a llenor Ganwyd 11 Mawrth 1811 yn 'siop Cefn-y-gader' yn yr Wyddgrug, yn fab i John Jones (o Gefn-y-gadair yn Llanelidan, a chyn hynny o'r Hendre, plwy Derwen), mab i JOSEPH JONES o'r Seined ger Rhuthun
JONES, THOMAS (1742 - 1803), peintiwr golygfeydd Ganwyd 26 Medi 1742 yn ail fab Thomas a Hannah Jones, Trefonen, ym mhlwyf Cefnllys yn sir Faesyfed. Symudodd ei rieni i fyw i Bencernig ym mhlwyf Llanelwedd yn yr un sir, plasty sydd yn dal hyd
JONES, Syr THOMAS (d. 1731), trysorydd ac ysgrifennydd cyntaf Cymdeithas yr Hen Frutaniaid yn Llundain, ac awdur gyflwynodd y gymdeithas anerchiad teyrngar i'r brenin Siôr I, a disgrifir ef ar yr achlysur fel 'Thomas Jones, of Lincoln's Inn, Barrister at Law.' Nid oes ond un enw o'r fath yn 'Admission Register' Lincoln's
JONES, THOMAS (1810 - 1849), cenhadwr cyntaf y Methodistiaid Calfinaidd Ganwyd 24 Ionawr 1810, yn fab i Edward a Mary Jones, Tan-y-ffridd, Llangynyw. O fod yn saer troliau, aeth yn felinydd i felin Llifior, Aberriw. Dechreuodd bregethu tua 1835, ac yr oedd yn un o
JONES, THOMAS (1819 - 1882), gweinidog gyda'r Annibynwyr Ganwyd yn Rhaeadr Gwy, 17 Gorffennaf 1819, yn fab i John Jones (a fu farw 1829), teithiwr masnachol. Prentisiwyd ef i wlanennwr yn Llanwrtyd, ond yn 1831 aeth i'r gwaith glo yn y Brynmawr ac oddi yno
JONES, THOMAS (1860 - 1932), bardd a llenor Ganwyd yn Tynygors, Nantglyn, sir Ddinbych, 10 Mehefin 1860, mab Thomas a Margaret Jones - y fam yn ferch Tynygors, a'r tad yn fab Llidiard-y-gwartheg, Cerrig-y-drudion. Magwyd gyda'i daid a'i nain
JONES, THOMAS (Canrhawdfardd; 1823 - 1904), cerddor Ganwyd 2 Gorffennaf 1823 yn Bwlch-y-creigiau ger Nannerch, Sir y Fflint, mab John a Mary Jones. Dysgodd ddarllen cerddoriaeth yn ieuanc, ac arweiniai y canu yng nghapel y Wesleaid yn 16 oed
JONES, THOMAS (1848 - 1900), llawfeddyg Ganwyd yn y Derlwyn yn Sir Gaerfyrddin, yn fab i David Jones, a gadwai ysgol yno. O'r Coleg Normal yn Abertawe, aeth i'r Northern Hospital yn Lerpwl; graddiodd yn F.R.C.S. Dechreuodd ei yrfa fel llaw
JONES, Syr THOMAS (1614 - 1692), prif farnwr worthies. Yr oedd yn fab i Edward Jones, Sandford, Sir Amwythig, ac aeth o ysgol Amwythig i goleg Emanuel, Caergrawnt (B.A. 1632). Ymaelododd yn Lincoln's Inn yn 1629, a gwnaed ef yn far-gyfreithiwr yn 1634
JONES, THOMAS (Cynhaiarn; 1839 - 1916), cyfreithiwr a bardd Ganwyd 10 Chwefror 1839, yn fab i John a Jane Jones, Pen-lôn, Pwllheli. Pan yn 13 oed dechreuodd weithio mewn swyddfa cyfreithiwr ym Mhorthmadoc, ac yn 1867 gorffennodd ei hyfforddiant fel
JONES, THOMAS (1870 - 1955), Athro prifysgol, gwas sifil, gweinyddwr, awdur Ganwyd 27 Medi 1870 yn Rhymni, Mynwy yr hynaf o naw o blant David Benjamin Jones, siopwr, a'i wraig Mary Ann Jones. Addysgwyd ef yn yr ysgol fwrdd, Rhymni, ac Ysgol Lewis, Pengam. Dechreuodd
JONES, THOMAS (1777 - 1847), cyfieithydd, athro ysgol a gweinidog (MC) Ganwyd yn Llanfwrog, Môn, yn 1777. Fe fu'n ffodus i gael ychydig addysg mewn ysgol gyda gŵr eglwysig yn ei fro enedigol. Bu ef a dau o'i frodyr, sef Rice Jones o Ben-clawdd, Morgannwg, a Robert Jones
JONES, THOMAS (1910 - 1972), ysgolhaig Cymraeg Ganwyd Thomas Jones yn yr Allt-wen, Pontardawe, Morgannwg, yr hynaf o saith plentyn William ac Elizabeth Jones, y tad yn un o frodorion Sir Gaerfyrddin a oedd wedi ymfudo i weithio yn y gweithiau tun
JONES, Syr THOMAS ARTEMUS (1871 - 1943), newyddiadurwr, barnwr, a hanesydd Ganwyd 18 Chwefror 1871 yn 22 Lôn Abram, Dinbych, yn chweched mab i Thomas Jones, saer maen. Gadawodd yr ysgol genedlaethol yn 11 oed i weithio mewn siop bapurau newydd, a thra yno, dysgodd lawfer
JONES, THOMAS GRIFFITHS (Cyffin; 1834 - 1884), hynafiaethydd Ganwyd ef yn Llansanffraid, Sir Drefaldwyn, 12 Ionawr 1834, yn fab i David Jones, siopwr, ac Elizabeth ei wraig. Bu farw'i dad pan oedd ef yn 14 oed a chadwodd yntau'r siop weddill ei oes. Yno y bu
JONES, THOMAS GRUFFYDD (Tafalaw Bencerdd; 1832 - 1898), cerddor Ganwyd 6 Ionawr 1832 yn y Forge, Pen-y-cae, sir Fynwy, mab Gruffydd a Hannah Jones. Cafodd ei wersi mewn cerddoriaeth yn blentyn gan Rosser Beynon. Prentisiwyd ef yn saer, ond mewn cerddoriaeth yr
JONES, THOMAS GWYNN (1871 - 1949), bardd ac un o lenorion mwyaf amlochrog Cymru, newyddiadurwr, cofiannydd, darlithiwr, ysgolhaig, athro, cyfieithydd Ganwyd yn y Gwyndy Uchaf, Betws yn Rhos, Sir Ddinbych, 10 Hydref 1871, yn blentyn hynaf Isaac Jones a Jane, ei wraig. Ffermwr oedd Isaac Jones; yr oedd hefyd yn bregethwr cynorthwyol gyda'r
JONES, THOMAS HENRY (1921 - 1965), darlithydd a bardd Ganwyd 21 Rhagfyr 1921 yng nghwm Crogau, Llanafan Fawr, Brycheiniog, yr hynaf o bum plentyn Llywelyn Jones, goruchwyliwr gwaith ffordd a Ruth (ganwyd Teideman) ei wraig. Mynychodd ysgol Llanafan, bum
JONES, THOMAS HUGHES (1895 - 1966), bardd, llenor ac athro Ganwyd 23 Ionawr 1895, yn Nhan-yr-allt, hen gartref ei fam yn ardal Blaenafon, plwyf Blaenpennal, Ceredigion, yn un o ddau blentyn ond unig fab Rhys Jones, ffermwr, ac Ann (ganwyd Hughes) ei wraig
JONES, THOMAS IVOR (1896 - 1969), cyfreithiwr yn Llundain a Chymro gwlatgar Ganwyd 13 Gorffennaf 1896, yng Nghaer-gai, Llanuwchllyn, Meirionnydd, y seithfed o blant John Morris Jones a'i briod Jane (ganwyd Jones, yng Nghefn-gwyn, Llanuwchllyn). Cafodd ei addysg yn ysgol y
JONES, THOMAS JERMAN (1833 - 1890), cenhadwr am 20 mlynedd dros y Methodistiaid Calfinaidd Ganwyd 10 Awst 1833 yn Llangristiolus, sir Fôn, mab John Jones a Jane (Jerman). Bu'n gweithio ar y fferm i gychwyn ac wedyn fel chwarelwr yn Bethesda, Sir Gaernarfon; cafodd ddamwain yn y chwarel a
JONES, THOMAS JESSE (1873 - 1950), Addysgwr, ystadegydd, a sosiolegydd Gogledd Rhodesia, ac Ethiopia (fel y'u gelwid ar y pryd) yn 1925. Canlyniad cyhoeddi'r ddau adroddiad ydoedd sefydlu Adran Addysg y Trefedigaethau. Anrhydeddwyd Dr. Jesse Jones yn 1925 gan lywodraeth
JONES, THOMAS JOHN RHYS (1916 - 1997), athro, darlithydd ac awdur Ganwyd T. J. Rhys Jones yn Ystradgynlais, Brycheiniog, ar 19 Mehefin 1916, yr hynaf o dri mab i Evan Thomas Jones (1879-1948), cyn-löwr a aethai'n ddyn casglu yswiriant, a'i wraig Elizabeth (Bessie
JONES, THOMAS LLECHID (1867 - 1946), offeiriad, llenor, a llyfryddwr Ganwyd 4 Rhagfyr 1867, yn y Tyddyn Uchaf, Llanllechid, Sir Gaernarfon, yn fab i Hugh Jones a Catherine ei wraig. Cafodd ei addysg yng ngholeg y Brifysgol, Bangor, a choleg Dewi Sant, Llanbedr-Pont
JONES, THOMAS LLEWELYN (1915 - 2009), bardd a llenor toreithiog Ganwyd T. Llew Jones, a gyhoeddodd tua hanner cant o gyfrolau i blant ac oedolion, 11 Hydref, 1915, yn 1 Bwlch Melyn, Pentre-Cwrt, Sir Gaerfyrddin, yn fab hynaf James Jones a Hannah Mary Jones ac yn
JONES, THOMAS LLOYD (Gwenffrwd; 1810 - 1834), bardd Ganwyd yn Brynffordd, Holywell, yn 1810. Bu'n gweithio mewn melin gotwm yn y Maesglas, Holywell, hyd tua 18 oed, cyn treulio cyfnod glerc yng ngwasanaeth Thomas Jones (1802 - 1851), cyfreithiwr yn
JONES, THOMAS OWEN (Gwynfor; 1875 - 1941), llyfrgellydd, dramodydd, actor a chynhyrchydd Ganwyd 19 Ionawr 1875=, ym Mhwllheli, Caernarfon, mab William ac Ellen Jones, Stryd Newydd. Derbyniodd ei addysg yn ysgol y cyngor yn y dref honno, a'i brentisio wedyn mewn siop groser leol. Rhwng
JONES, THOMAS PARRY (1935 - 2013), dyfeisydd, entrepreneur a dyngarwr Ganwyd Tom Parry Jones ar 27 Mawrth 1935 yn Nwyran, Sir Fôn, ac fe'i magwyd yng Ngharreglefn yn yr un sir, yr hynaf o dri o blant Owen Thomas Jones (1916-1999), ffermwr, a'i wraig Grace Parry (1917
JONES, THOMAS ROCYN (1822 - 1877), meddyg esgyrn Ganwyd yn Penalltgoch, Maenordeifi, Sir Benfro, mab Thomas Jones. Yr oedd y tad, heblaw ffermio Penalltgoch, yn gelfydd yn y gwaith o drin clefydau anifeiliaid, a gelwid am ei wasanaeth yn fynych yn
JONES, THOMAS TUDNO (Tudno; 1844 - 1895), clerigwr a bardd Ganwyd 28 Ebrill 1844 yn Llandudno, i Thomas Jones a Mary ei wraig, merch Griffith Griffiths, Bryncelyn Fawr, Llanengan. Cafodd ei addysg mewn ysgolion yn ymyl ei gartref. Yn dair ar ddeg oed aeth i
JONES, THOMAS WILLIAM (BARWN MAELOR O'R RHOS), (1898 - 1984), gwleidydd Llafur Ganwyd ef ym Mhonciau ar 10 Chwefror 1898, yn fab i James Jones ac Elizabeth Bowyer. Roedd yn frawd i James Idwal Jones AS (1900-1982). Addysgwyd ef yn Ysgol y Bechgyn, Ponciau a dechreuodd waith fel
JONES, TOM ELLIS (1900 - 1975), gweinidog (Bed.) a Phrifathro coleg Ganwyd Tom Ellis Jones yn Princess Road, Rhosllannerchrugog ar 4 Awst 1900 yn fab i Benjamin Jones, ffotograffydd wrth ei alwedigaeth tan iddo fynd yn ddall, a'i briod. Yr oedd y tad yn ddiacon ym
JONES, TREVOR ALEC (1924 - 1983), gwleidydd Llafur Ganwyd ef yng nghwm Clydach ar 12 Awst 1924, yn fab i Alexander (Alec) Jones. Addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg y Bechgyn, Porth, y Rhondda. Gweithiodd fel clerc i Gyngor Dinesig y Rhondda, 1940-42, a
JONES, WALTER DAVID MICHAEL (1895 - 1974), arlunydd a bardd Mae David Jones yn un o artistiaid llenyddol mawr moderniaeth Brydeinig, yn ogystal â bod yn engrafiwr, yn ddarlunydd ac yn arlunydd o bwys, ac yn ysgrifwr medrus. Fe'i ganwyd yn Brockley, swydd
JONES, WALTER IDRIS (1900 - 1971), Prif Gyfarwyddwr Datblygu Ymchwil i'r Bwrdd Glo Cenedlaethol (NCB) Ganed Idris Jones ar 18 Ionawr 1900, yn fab i Frederick (rholiwr mewn gwaith tun) ac Elizabeth Jones, Old Castle Road, Llanelli, Sir Gaerfyrddin. Wedi ennill ysgoloriaeth i Goleg Prifysgol Cymru (CPC
JONES, WATCYN SAMUEL (1877 - 1964), gweinyddwr amaethyddol a phrifathro coleg diwinyddol Ganwyd 16 Chwefror 1877; mab i Rees Cribin Jones (gwel. yr Atod.), gweinidog Undodaidd, a Mari Jones, (merch Watcyn a Mari Jones, Ty'n-lofft, Betws Bledrws), mewn 'tŷ yn Heol y Bont a gelwir Glasfryn
JONES, WATKIN (Watcyn o Feirion; 1882 - 1967), post-feistr, siopwr, bardd gwlad, gosodwr a hyfforddwr cerdd dant Ganwyd 12 Mehefin 1882 yn Nhŷ'r nant, Capel Celyn, Meirionnydd, yn fab i Robert Jones ac Elisabeth (ganwyd Watkin). Cadwai Swyddfa'r Post a siop yng Nghapel Celyn a bu'n cario'r post yn ardal Capel
JONES, WILLIAM (1675? - 1749), mathemategwr y ganwyd William Jones, ond y mae ' 1675 ' y D.N.B. yn haws ei gredu. Aeth i ysgol yn Llanfechell, a gwnaeth gymaint sôn amdano'i hun fel rhifyddwr nes i'w feistr tir (yr arglwydd Bulkeley) ei anfon i
JONES, WILLIAM (1726 - 1795), hynafiaethydd a bardd Mab William John David a Catherine ei wraig. Swyddog ar y goits fawr o Amwythig i Fachynlleth oedd ei dad, ond amaethai hefyd Ddôl Hywel, Llangadfan, Sir Drefaldwyn, ac yno y bu William Jones fyw ar
JONES, WILLIAM (1718 - 1779?), cynghorwr ac arloeswr Methodistaidd Bedyddiwyd 28 Gorffennaf 1718, mab Hugh Jones, Trefollwyn, trengholydd, ac uch-gwnstabl. Argyhoeddwyd ef dan Howel Harris (? Llŷn, 1741 - os felly y cynharaf o Fôn). Teifl ei lythyrau (1747-9) olau
JONES, WILLIAM (1762 - 1846), gweinidog Bedyddwyr Albanaidd, golygydd, ac awdur Ganwyd 17 Mehefin 1762, yn Parkside, Gresford, yn fab i William a Mary Jones, eglwyswyr selog, ond yn Poulton y treuliodd ei fachgendod. Aeth i weithio i Gaer tua 1780, a bedyddiwyd ef yno gan
JONES, WILLIAM (Gwrgant; 1803 - 1886), llenor ac eisteddfodwr Ganwyd yn Brwynog ym mhlwyf Llanfihangel, Sir Drefaldwyn, mab Robert Jones, saer maen, a Margaret ei wraig. Wedi cyfnod o addysg yn ysgol y pentref, Meifod, cafodd ei rwymo gyda chyfreithiwr yn
JONES, WILLIAM (1790 - 1855), gweinidog a hanesydd y Bedyddwyr sir Fynwy) o 1813 hyd Ionawr 1816 ac yn eglwys Saesneg Bethany, Caerdydd, o hynny hyd ei farwolaeth, 17 Mai 1855. Gadawodd weddw a phedwar o blant, yn eu plith Rhys Jones, a fu'n faer Caerdydd ac yn
JONES, WILLIAM (1755 - 1821), clerigwr efengylaidd cyfaill i Thomas Charles; ganwyd yn y Fenni, 18 Tachwedd 1755, yn fab i John Jones, gwneuthurwr clociau. Aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, yn 1773 neu 1774, a bu yno hyd 1777 (yr oedd Charles yntau yno
JONES, WILLIAM (1770 - 1837), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd un o'r wyth o Ogledd Cymru a ordeiniwyd yn 1811; ganwyd yn 1770, yn fab i Gadwaladr a Catherine Jones, Nant-fudr (Coed-cae-du), Trawsfynydd. Porthmon oedd ei dad, a'i hanfonodd i ysgol yn Lloegr
JONES, WILLIAM (1784 - 1847), gweinidog gyda'r Annibynwyr, a diwinydd Ganwyd 1784 yn y Bala, mab William ac Elizabeth Jones. Blaenor Methodist oedd ei dad, ond ymunodd y mab â'r Annibynwyr c. 1800, a dechreuodd bregethu yn 1801. Addysgwyd ef yn athrofa Wrecsam, 1805-9
JONES, WILLIAM (1857 - 1915), aelod seneddol Aelod seneddol dros ranbarth Arfon (1895-1915). Ganwyd yn 1857 yn y Ceint Bach ger Llangefni; enwau ei rieni oedd Richard ac Alice Jones. Disgybl, ac wedyn disgybl-athro, yn y ' British School ' yno
JONES, WILLIAM (Bleddyn; 1829? - 1903), hynafiaethwr, hanesydd lleol, daearegwr, a chasglwr llên gwerin Ganwyd yn Beddgelert, mab John Jones, clochydd (y cyfeirir ato yn Charles Kingsley, Two Years Ago), a Chatrin Williams, ei wraig. Fe'i prentisiwyd yn ddilledydd yng Nghaernarfon yn 1841, ond ar wahân
JONES, WILLIAM (1834 - 1895), gweinidog gyda'r Bedyddwyr Ganwyd yn y Brymbo 10 Awst 1834, yn fab i J. R. Jones ('Alltud Glyn Maelor') (1800 - 1881) ac yn frawd i'r Parch. J. R. Jones, Pontypridd (1846 - 1908). Ymaelododd yn eglwys Fedyddiedig y Brymbo 4
JONES, WILLIAM (1851 - 1931), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd Ganwyd 27 Gorffennaf 1851, ail fab William ac Elizabeth Jones, Pantydeuddwr, Pentwyn, Sir Gaerfyrddin. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol y Bwrdd, Llannon, ysgol Parcyfelfet, Caerfyrddin, a Choleg Trefeca
JONES, WILLIAM (1826 - 1899), ysgrifennydd y 'Peace Society,' ac olynydd Henry Richard; mab John Jones y Crynwr, Rhuthyn, a gorŵyr Jonathan Hughes y bardd. Bu yn ysgol y Crynwyr yn Ackworth. Yn ddiweddarach penodwyd ef yn bennaeth comisiwn i ymgeleddu trigolion
JONES, WILLIAM (Gwilym Myrddin; 1863 - 1946), bardd Ganwyd ar fferm Llwyndinawed ym mhlwyf Cil-y-cwm ger Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin, 12 Ebrill 1863, yn fab i Evan Jones. Prin a fu ei ddyddiau ysgol oherwydd gofynion y fferm. Yn 1886 priododd
JONES, Syr WILLIAM (1888 - 1961), gweinyddwr a gwleidydd Ganwyd 27 Mehefin 1888, yn fab i Hugh a Mary Jones, Gellifor, Dyffryn Clwyd, Sir Ddinbych. Addysgwyd ef mewn ysgolion yn Llanrwst a Dinbych, a dechreuodd ar ei yrfa fel clerc mewn swyddfa cyfreithiwr
JONES, WILLIAM (1896 - 1961), bardd a gweinidog Ganwyd 24 Medi 1896, Trefriw, Caernarfon, mab Henry Jones, gweinidog (A) a'i wraig Margaret (Madgie), merch William Jones, gweinidog (MC) Trawsfynydd. Addysgwyd ef yn ysgol sir Llanrwst (1908) ac
JONES, WILLIAM ARTHUR (1892 - 1970), cerddor Ganwyd yng Nghaernarfon, 5 Ebrill 1892, yn fab i J. R. Gwyndaf Jones, darllenydd proflenni i'r Genedl, ac Elizabeth Jones ei wraig. Ar ochr ei dad yr oedd o linach Richard Jones, ' Gwyndaf Eryri
JONES, WILLIAM BASIL (TICKELL; 1822 - 1897), esgob Mab William Tilsley Jones o'r Gwynfryn, Llangynfelyn, Sir Aberteifi, a Jane ei wraig; ganwyd yn Cheltenham, 2 Ionawr 1822. Cafodd ei addysg yn ysgol Amwythig a Choleg y Drindod, Rhydychen, lle y bu'n
JONES, WILLIAM COLLISTER (1772 - ?), argraffydd Bedyddiwyd 12 Gorffennaf 1772, mab William a Sarah Jones, Caer. Ceir ef a Thomas Crane yn argraffu llyfrau Cymraeg yng Nghaer o c. 1796 ymlaen. Yn 1798 dechreuasant gyhoeddi llyfrau crefyddol dros
JONES, WILLIAM ELLIS (Cawrdaf; 1795 - 1848), bardd a llenor Ganwyd 9 Hydref 1795, yn Nhyddyn Siôn, plwyf Abererch Sir Gaernarfon. Cafodd addysg mewn ysgol yn yr ardal, a chan ei dad, Ellis Jones, a oedd yn cadw ysgol ei hun. Yn 1808 prentisiwyd ef yn
JONES, WILLIAM ELWYN EDWARDS (1904 - 1989), gwleidydd Llafur Ganed ef ar 4 Ionawr 1904 [mae rhai ffynonellau yn dyfynnu 1905], yn fab i'r Parch Robert William Jones, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd yn Bootle, ac Elizabeth Jane, ei wraig. Addysgwyd ef
JONES, WILLIAM GARMON (1884 - 1937), athro hanes, a llyfrgellydd Prifysgol Lerpwl Ganwyd 15 Tachwedd 1884 yn Birkenhead, mab William Jones, Birkenhead (o ffyrm Jones, Burton, a'r Cwmni, peirianwyr, Lerpwl), a Jane Jones, o'r Wyddgrug. Addysgwyd ef yn Ysgol y Brenin William, Ynys
JONES, WILLIAM HENRY (1860 - 1932), newyddiadurwr a hanesydd lleol Ganwyd 4 Chwefror 1860 yn y Mwmbwls, gerllaw Abertawe, mab William Henry Jones (1826 - 1912) a'i wraig Ann (Fisher). Cafodd ei addysg yn y British School, Goat Street, Abertawe, a bu am flynyddoedd
JONES, WILLIAM JENKYN (1852 - 1925) Llydaw, cenhadwr dros y Methodistiaid Calfinaidd o ddylanwad mawr trwy rannu copïau o'r Ysgrythur a thraethodau crefyddol. Bu ei frawd, Evan Jones, yn ei gynorthwyo am gyfnod. Cyhoeddodd emyniadur yn iaith Llydaw, Telen ar Cristen. Gyda'r athro Le
JONES, WILLIAM JOHN PHILPIN (1913 - 1992), cartwnydd gwleidyddol Ganwyd William John Philpin Jones (a elwid fel arfer yn John Jones) ar 17 Awst 1913 yn Roseleigh yn Llandrindod, Sir Faesyfed, yr ieuengaf o dri o blant John Jones (1875-1959), bwci, a'i wraig Mary
JONES, WILLIAM LEWIS (1866 - 1922), athro iaith a llenyddiaeth Saesneg Ganwyd 20 Chwefror 1866, mab William Jones, Llangefni, a Hannah, chwaer Thomas Lewis, aelod seneddol dros sir Fôn. Cafodd ei addysg yn Ysgol Friars, Bangor, ac ennill oddi yno ysgoloriaeth agored i
JONES, WILLIAM OWEN (1861 - 1937), gweinidog 'Eglwys Rydd y Cymry,' Lerpwl Ganwyd 7 Ebrill 1861, ym Mhenbryn, Chwilog, yn fab i Richard Jones, amaethwr, ac Ellen Hughes. Addysgwyd ef yn ysgolion Llanystumdwy, Holt, a Chlynnog. Yn Holt dechreuodd bregethu, ac aeth i Goleg y
JONES, WILLIAM OWEN (Eos y Gogledd; 1868 - 1928), cerddor Ganwyd yn Llanbedr Dyffryn Conwy, 29 Rhagfyr 1868, mab Owen Jones a'i wraig, a symudodd, yn 1877, i Ddolrhedyn, Blaenau Ffestiniog. Bu yn ysgol elfennol Tanygrisiau, ac aeth i weithio fel chwarelwr
JONES, WILLIAM PHILIP (1878 - 1955), gweinidog (MC) a phrifathro coleg Trefeca Ganwyd 21 Tachwedd 1878 yn Rock House, Tre-fîn, Penfro, mab Edward a Margaret Jones. Bu farw'i dad pan oedd yn bum mlwydd oed, a dychwelodd ei fam i'w chynefin yn Nanhyfer. Addysgwyd ef yn ysgol
JONES, WILLIAM RICHARD (Goleufryn; 1840 - 1898), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd a llenor Ganwyd yn Llanfrothen, mab Richard Jones. Prentisiwyd ef yn saer coed a dilynodd yr alwedigaeth honno hyd 1865, pan ddechreuodd bregethu a mynd i ysgol Clynnog. Yn 1866 aeth i Goleg y Bala, ac yn
JONES, WILLIAM ('Bill') RICHARD (1839 - 1889) Ganwyd William Jones ar 23 Chwefror 1839 yn Luzerne County, Pennsylvania, y pedwerydd o wyth o blant John Jones (1805-1853), gweithiwr haearn a gweinidog Anghydffurfiol a anwyd yn Aberhonddu, a'i
JONES, WILLIAM SAMUEL (Wil Sam; 1920 - 2007), dramodydd Ganwyd Wil Sam ar 28 Mai 1920 yn Belle Vue, Llanystumdwy, yr ieuengaf o ddau fab Gabriel Jones, morwr, a'i wraig Ann (ganwyd Owen). Daeth ei frawd Elis Gwyn (1918-1999) yn adnabyddus fel arlunydd ac
JONES-DAVIES, THOMAS ELLIS (1906 - 1960), meddyg a chwaraewr rygbi rhyng-genedlaethol Ganwyd 4 Mawrth 1906, mab hynaf Henry a Winifred Anna Jones-Davies, Glyneiddan, Nantgaredig, Sir Gaerfyrddin. Derbyniodd ei addysg yn ysgol ramadeg Caerfyrddin, ysgol St. George, Harpenden, coleg
KOTSCHNIG, ELINED PRYS (1895 - 1983), seicdreiddydd a heddychwraig Caergrawnt, lle cyfrannodd gyfieithiad Saesneg o gerdd hiraethlon T. Gwynn Jones, 'Atgof', at gylchgrawn y coleg, cyn treulio tair blynedd yn Bwcarést, Rwmania(o Ionawr 1920) yn gweithio i Sefydliad Cristnogol
LEK, KAREL (Charles) (1929 - 2020), artist artistiaid gogledd Cymru a oedd yn cynnwys Syr Kyffin Williams, Elis Gwyn, Tom Gerrard, Roy Ostle, Jonah Jones, Arthur Pritchard, Claudia Williams, Donald McIntyre a Helen Steinthal. Ymunodd Karel hefyd â'r
LEVI, THOMAS (1825 - 1916), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, golygydd Trysorfa y Plant ac awdur ar eglwys y Tabernacl, Aberystwyth, 1876-1901. Priododd (1), Elizabeth Daniel, Cwmgïedd (a fu farw yn 1871), a (2), 1873, Margaret, merch ieuengaf Hugh a Catherine Jones, Coedmadoc, Talysarn, Sir
LEVI, THOMAS ARTHUR (1874 - 1954), Athro cyfraith Ganwyd yn Abertawe, 18 Rhagfyr 1874, yn fab i Thomas Levi a'i ail wraig, Margaret (ganwyd Jones). Pan oedd y plentyn yn ddwyflwydd oed galwyd y tad i fod yn weinidog ar eglwys y Tabernacl (MC
LEWIS, BENJAMIN WALDO (1877 - 1953), gweinidog (B) Grucywel, merch Pierce Jones Wheldon a Louisa Arnaud Wheldon (ganwyd MacKenzie), ei thad yn rheolwr banc y National Provincial, yn frawd i Thomas Jones Wheldon (1841 - 1916), ac wedi ymsefydlu yng
LEWIS, DAVID JOHN (Lewis Tymbl; 1879 - 1947), gweinidog (A), pregethwr a darlithiwr poblogaidd ysgol Hermon oedd hwnnw. Pwysicach na'r ysgol hon yn natblygiad y pregethwr oedd dylanwad Ysgol Sul Brynmyrnach. Yn 14 oed prentisiwyd ef yn deiliwr gyda Dafydd Jones, Brynawel, Hermon. Yr oedd yn un o
LEWIS, DAVID VIVIAN PENROSE (Barwn Cyntaf Brecon), (1905 - 1976), gwleidydd hefyd yng nghefndir y ddadl ynghylch Tryweryn. Y mae'n rhyfedd felly na ragwelodd y gwrthdystio a fyddiai'n codi yn sgil penodi Mrs Rachel Jones yn llywodraethwr Cymreig y BBC. Gwraig Deon Aberhonddu oedd
LEWIS, HOWELL ELVET (ELFED; 1860 - 1953), gweinidog (A); emynydd, bardd 14 oed i ysgol ramadeg Castellnewydd Emlyn. Dechreuodd bregethu, a'i adnabod fel y 'bachgen-bregethwr'. Cyfarfu yno ag E. Keri Evans ac E. Griffith Jones - y naill yn agor iddo faes y gynghanedd a'r
LEWIS, HYWEL DAVID (1910 - 1992), Athro ac athronydd cynulleidfa er mai personoliaeth a chorff egwan oedd ganddo. Priododd Megan Jones 17 Awst 1943 ond bu hi farw ym 1962. Priododd eilwaith â Megan Pritchard 17 Gorffennaf 1965. Bu farw ar 6 Ebrill 1992 a
LEWIS, JOHN DANIEL VERNON (1879 - 1970), ysgolhaig, gweinidog (A), awdur, Athro a phrifathro coleg Ganwyd ym Mhentre Estyll, Abertawe, 13 Mehefin 1879, yn fab i Thomas Jones Lewis o ddyffryn Tawe, ac Ann Daniel ei wraig. Hanoedd hi o'r Glasgoed Fach, Llanarthne. Pan oedd yn llanc ieuanc, ymfudodd
LEWIS, JOHN DAVID (1859 - 1914), llyfryddwr, hanesydd lleol, a sefydlydd gwasg argraffu , ysgol breifat a gedwid gan Herbert Jones ym Mhenwalcau (enw tŷ yn y pentref), ac yn ysgol ramadeg Gwilym Marles, ' Coffa yr hwn sydd felys gennyf ', a dyfynnu geiriau J. D. Lewis ei hunan. Hanoedd ar ochr
LEWIS, JOSHUA (1816 - 1879), gweinidog gyda'r Annibynwyr pryd yn Rhyd-y-bont, gan William Jones (Abertawe wedyn), a dechreuodd yno gyfeillachu â'r Annibynwyr. Yn 16 oed, agorodd ysgol yng Ngwernogle, ond yn bur fuan aeth yn gynorthwywr i Evan Jones, gweinidog
LEWIS, THOMAS ARNOLD (1893 - 1952), rheolwr cwmni yswiriant a thrysorydd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion Ganwyd 20 Ebrill 1893, yn fab i'r Capten Thomas Lewis a'i briod Elizabeth (ganwyd Jones), Manor Hall, Aberaeron, Ceredigion. Addysgwyd ef yn yr ysgolion lleol ac Ysgol Ardwyn, Aberystwyth, cyn ymuno
LEWIS, WILLIAM (fl. 1786-94), emynydd , 1786); caed ail argraffiad diwygiedig o'r casgliad o wasg Peter Evans, Caernarfon, 'dros Hugh Jones,' yn nechrau'r ganrif ddiwethaf, dan y teitl, Y Durtur, sef Ychydig o Hymnau, ar Amryw Destynau
LHUYD, EDWARD (1660 - 1709), botanegwr, daearegwr, hynafiaethydd, ac ieithegwr , gyda'i gynorthwywyr William Jones, Robert Wynne, a D. Parry, ar ei daith fawr. Gadawodd Rydychen ym mis Mai, a chan deithio drwy swydd Gaerloyw a Fforest y Ddena, ymhen pum mis cyrhaeddodd y Bont-faen, lle
LLOYD family Dolobran, . Gweler bywgraffiad ei thad Charles II, mewn llawysgrif gan ei ferch Elizabeth Pemberton yn Nhŷ'r Crynwyr, Llundain. Argraffwyd llythyr o'i eiddo ynglŷn â thrafodaeth rhwng ei frawd a Morgan Jones ar fater
LLOYD family Rhiwaedog, Rhiwedog, , sef Edward Evans-Lloyd, Moelygarnedd, gerllaw'r Bala. Siryf 1939-40 oedd Arthur Campbell Jones-Lloyd, Moelygarnedd a Chaer. Fel y dywedwyd, yr oedd Llywarch Hen yn un o gyndadau'r Llwydiaid yn ôl yr
LLOYD, DAVID TECWYN (1914 - 1992), beirniad llenyddol, llenor, addysgydd .) (cerddi William Jones), 1965; Y Cythreuliaid (trosiad o The Devils John Whiting) 1965; Safle'r Gerbydres ac Ysgrifau Eraill, 1970; Hyd Eithaf y Ddaear a Storïau Eraill ('E. H. Francis Thomas', 1972
LLOYD, GRIFFITH RICHARD MAETHLU (1902 - 1995), prifathro coleg a gweinidog (B) Sechareia. Bu'n un o'r cynrychiolwyr o Gymru yng nghynadleddau Cynghrair Bedyddwyr y Byd yn Toronto yn 1928 a Berlin yn 1934. Yn 1932 priododd â Fay (Tryphena) Jones, Rhianfa, Amlwch, o gyff Bedyddwyr cyntaf
LLOYD, JOHN (1885 - 1964), ysgolfeistr, awdur a hanesydd lleol Ganwyd 11 Gorffennaf 1885 yn Nhy Gwyn y Gamlas, Ynys, Talsarnau, Meirionnydd, yn seithfed plentyn i Evan Lloyd, ffermwr, a'i wraig Catrin (ganwyd Jones). Addysgwyd ef yn ysgol fwrdd Talsarnau; ysgol
LLOYD, Syr JOHN EDWARD (1861 - 1947), hanesydd, a golygydd cyntaf y Bywgraffiadur Cymreig Ganwyd 5 Mai 1861 yn Lerpwl, yn fab i Edward Lloyd, Y.H., a Mary Lloyd (gynt Jones). Hendre'r teulu oedd Penygarnedd, ger Pen-y-bont-fawr ym Maldwyn; ac ni chollodd J. E. Lloyd byth mo'i ymdeimlad
LLOYD, JOHN MEIRION (1913 - 1998), cenhadwr ac awdur am y cenhadwr David Evan Jones (1870-1947) mewn cyfrol hylaw o dan y teitl Arloesydd Lushai (1958). Yn 1964, dychwelodd i fyw yn Allerton, Lerpwl, a chafodd swydd yn gynrychiolydd y Feibl Gymdeithas ar
LLOYD, OWEN MORGAN (1910 - 1980), gweinidog a bardd Gwyneth Jones (1912-2000) o Lanrug a phriododd y ddau yn 1938. Ganwyd iddynt dri o blant, Gwyn, Rhys a Nest. Yn 1935 ordeiniwyd O. M. Lloyd yn weinidog ar gapeli'r Annibynwyr yn Rhoslan a Llanystumdwy, ac
LLOYD, THOMAS ALWYN (1881 - 1960), pensaer a chynllunydd trefol Ganwyd 11 Awst 1881 yn Lerpwl, mab Thomas ac Elizabeth Jones Lloyd. Hanai'r teulu o gefndir ymneilltuol cadarn o sir Ddinbych, ac etifeddodd yntau gariad dwfn at gefn gwlad Cymru a diwylliant y
LLOYD, WILLIAM (1741 - 1808), cynghorwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd wrando ar Evan Jones, Lledrod, y cafodd lwyr argyhoeddiad. Ymunodd ag eglwys Annibynnol Crug-y-bar, ond yn 1760 ymneilltuodd nifer o'r aelodau i ailgychwyn seiat Fethodistaidd yng Nghaeo. Dechreuodd
LLOYD-JONES, DAVID MARTYN (1899 - 1981), gweinidog a diwinydd Ganwyd Martyn Lloyd-Jones yng Nghaerdydd, yn fab canol o dri, i Henry Lloyd-Jones a Magdalene neu ' Maggie' Lloyd-Jones (née Evans), ar 20 Rhagfyr 1899. Roedd cartref y teulu yn Donald Street
LLOYD-JONES, JOHN (1885 - 1956), ysgolhaig a bardd Ganwyd 14 Hydref 1885, yn fab i John a Dorothy Lloyd-Jones, Cartrefle, Dolwyddelan, Sir Gaernarfon. Cafodd ei addysg yn ysgol ramadeg Llanrwst, a Choleg y Brifysgol, Bangor, lle graddiodd yn 1906, a
LLWYD, HARRI (d. 1799), pregethwr cynorthwyol Wesleaidd Erys manylion ei hanes cynnar o hyd yn ddirgelwch. Dywaid iddo gael ei argyhoeddi o bechod dan weinidogaeth Dafydd Jones (nai Griffith Jones, Llanddowror?) yng nghapel anwes Llanlluan; dyfnhawyd yr
LOVELAND, KENNETH (1915 - 1998), newyddiadurwr a beirniad cerddoriaeth galon byth wedyn), Cerddorfa Gymreig y BBC wrth iddi ddod yn Gerddorfa Genedlaethol Cymru, a gwaith llawer o gyfansoddwyr Cymreig - yn enwedig Daniel Jones, William Mathias ac Alun Hoddinott. Honnai hefyd
MACLEAN, Syr EWEN JOHN (1865 - 1953), Athro cyntaf obstetreg a gynecoleg yn Ysgol Feddygol Genedlaethol Cymru Edgar Jones, fe'i crëwyd ef hefyd yn farchog ym 1923. Rhoddodd Maclean wasanaeth hir a theyrngar i'r Gymdeithas Feddygol Brydeinig. Bu'n ysgrifennydd mygedol ar ei changen yng Nghaerdydd rhwng 1904 a 1907
MARDY-JONES, THOMAS ISAAC (1879 - 1970), economegydd a gwleidydd Ganwyd yn 1879 yn fab i Thomas Isaac a Gwen Jones, Brynaman, Sir Gaerfyrddin. Lladdwyd ei dad a'i ddau dad-cu mewn damwain mewn pwll glo. Derbyniodd ei addysg gynnar yn ysgol y bwrdd, Ferndale, a
MATTHEWS, ABRAHAM (1832 - 1899), gweinidog (A) ac un o arloeswyr y Wladfa ym Mhatagonia Ganwyd yn Llanidloes, Trefaldwyn, Tachwedd 1832 yn fab i John Matthews, gwehydd, ac Ann Jones, ond magwyd ef gan Edward ac Ann Lewis, amaethwyr cyfagos a symudodd i Flaencwmlline, plwyf Cemaes. Yn 12
MATTHEWS, DANIEL HUGH (1936 - 2020), Gweinidog a phrifathro coleg John Gwynfor Jones, Agweddau ar dwf Piwritaniaeth yng Nghymru (1991) yn ogystal ag ysgrifau yn Nhrafodion Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion a Thrafodion Cymdeithas Hanes y Bedyddwyr. Wedi ymddeoliad
MAURICE, HUGH (1775 - 1825), crwynwr, a chopïydd llawysgrifau Ganwyd yn Tyddyn Tudur, Llanfihangel Glyn Myfyr, sir Ddinbych, yn 1775 (bedyddiwyd 5 Mehefin), yn fab Peter Maurice a'i wraig Jane, chwaer Owen Jones ('Owain Myfyr'). Aeth yn ieuanc i Lundain at ei
McLUCAS, CLIFFORD (1945 - 2002), artist a chyfarwyddwr theatr . Roedd yn gysylltiedig â grŵp o bobl theatr a oedd yn cwrdd yng nghartref yr artist Mary Lloyd Jones yn Aberbanc ac yn cyflwyno sioeau fel The White Tower gan yr awdures leol Liz Whittaker. Dechreuodd
MEREDITH, JOHN ELLIS (1904 - 1981), gweinidog (Eglwys Bresbyteraidd Cymru) ac awdur ef yn 1931 ar dderbyn galwad i Gapel Bethania, Aberdâr, un o gapeli enwocaf Henaduriaeth Dwyrain Morgannwg yr adeg honno. Priododd yr un flwyddyn ag Elizabeth Jones, Blaen-y-Cwm, Cynllwyd, Llanuwchllyn
MICHAELIONES, THOMAS (1880 - 1960), offeiriad a pherchennog gwaith aur Ganwyd 1 Mai 1880 yn fab Thomas ac Ellen Michael Jones, 24 Baptist St., Pen-y-groes, Sir Gaernarfon. Mynychodd ysgolion Pen-y-groes a Phorthaethwy a bu'n fyfyriwr lleyg yng Ngholeg Diwinyddol yr
MILES, WILLIAM JAMES DILLWYN (1916 - 2007), swyddog llywodraeth leol ac awdur 2000. Bu ei wraig Joyce farw yn 1976, a'i gymar am 23 mlynedd olaf ei fywyd oedd Judith Graham Jones. Bu Dillwyn Miles farw yn 91 oed ar 1 Awst 2007. Cynhaliwyd gwasanaeth i ddathlu ei fywyd a'i waith ar
MORGAN, DAVID (1779 - 1858), gweinidog gyda'r Annibynwyr a hanesydd well addysg na'r cyffredin yn ei ddydd; yn 23 oed aeth am dymor i ysgol yn Amwythig gan fwriadu myned yn fasnachwr. Yna daeth i Fachynlleth at un John Jones y Siopwr, un o golofnau yr Annibynwyr, a'r
MORGAN, DAVID EIRWYN (1918 - 1982), prifathro coleg a gweinidog (B) llenyddiaeth. Enillodd ysgoloriaeth Mary Towyn Jones i Goleg y Brifysgol Abertawe, lle y graddiodd yn y Gymraeg yn 1938. Symudodd o Abertawe i'r Coleg Presbyteraidd yng Nghaerfyrddin yn 1939 gan raddio mewn
MORGAN, DAVID JENKINS (1884 - 1949), athro a swyddog amaeth arddull hapus garlamus. Cyhoeddwyd detholiad ohonynt yn Pant a bryn (1953). Priododd, 7 Gorffennaf 1915, Annie, merch John a Jane Jones, Tŷ-llwyd, Bryn-mawr (yn wreiddiol o Swyddffynnon). Bu farw yn sydyn
MORGAN, DEWI (Dewi Teifi; 1877 - 1971), bardd a newyddiadurwr Ganwyd Dewi Morgan 21 Rhagfyr 1877 ym Mrynderwen, Dôl-y-bont, Ceredigion yn fab i William Morgan (1852-1917) a Jane Jones (1846-1922). Pan oedd yn ddwy oed symudodd y teulu i Garn House ym Mhen-y
MORGAN, HYWEL RHODRI (1939 - 2017), gwleidydd (Carwyn Jones). Ategwyd yr argraff hon gan y newid yn nheitl swyddogol Rhodri Morgan i 'Prif Weinidog'. Dan ei deitl newydd rhoddodd Morgan arweinyddiaeth lygatgraff yn dilyn ymosodiadau terfysgol 9/11. Ac
MORGAN, JOHN JENKYN (Glanberach; 1875 - 1961), hanesydd lleol a thraethodwr , Cwmaman, pan oedd yn 12 oed. Bu wedyn yn gweithio ym melin gwaith alcan y Raven, Glanaman, tan ei ymddeoliad yn 1930. Priododd â Harriet, merch Thomas a Sarah Jones o Siop Bryn-lloi, Glanaman, 5 Hydref 1901
MORGAN, JOHN RHYS (Lleurwg; 1822 - 1900), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, darlithydd, bardd, a llenor ymlaen; ac erthyglau i John Jones ('Mathetes'), Geiriadur Beiblaidd, 1864-83. Priododd (1), c. 1846, Maria Jones, Llaneurwg, a fu farw yng Nghaerffili ar 11 Tachwedd 1847 yn 28 oed, mewn canlyniad i
MORGAN, MORGAN PARRY (1876 - 1964), gweinidog (MC) a phregethwr grymus Gymanfa Gyffredinol yn 1949. Bu farw 27 Rhagfyr 1964 a chladdwyd ef o flaen y capel ym Mlaenannerch. Priododd, 17 Rhagfyr 1901, Elizabeth Frances Jones, merch Samuel a Judith (ganwyd Hughes) Jones, a bu
MORGAN, RICHARD HUMPHREYS (1850 - 1899), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd a llenor Hydref 1879, Barbara Elizabeth, merch Griffith Jones, Gwyddelfynydd, ger Tywyn, ac wyres i Richard Jones, y Wern. Ni bu ganddynt blant. Ysgrifennodd i'r Traethodydd, Y Geninen, Y Drysorfa, a chyhoeddiadau
MORGAN, WALTER (fl. 1695), awdur Countess Dowager of Peterborough late deceased. ' Mae'n wir iddo gael ei gyflwyno i Lantrisant, 3 Ebrill 1695, gan Francis Jones a Rachel, ei wraig, ond fe gododd ymryson yn y Siawnsri ynglŷn â'r nawddogaeth
MORGAN, WILLIAM (1819 - 1878), bardd 'gymanfa ganu' (1859), sefydliad a ledodd trwy Gymru yn fuan wedi hynny. Priododd Mary, chwaer Noah Morgan Jones ('Cymro Gwyllt'). Daeth Ann, ei chwaer, yn wraig David Williams ('Alaw Goch'). Bu farw 7 Medi
MORRIS, DAVID (1744 - 1791), pregethwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac emynydd , yn 1788, a chanodd ' Williams, Pantycelyn ' farwnad iddi; enwir ' Betti,' ei ail wraig, ym marwnad Thomas Jones i'w goffadwriaeth. Mab y wraig gyntaf oedd yr enwog Ebenezer Morris. Bu farw 17 Medi 1791
MORRIS, DAVID (Bardd Einion; 1797? - 1868), bardd , ef, allan o dros 40, a enillodd am englyn i'r ' Gwynt.' Dywedir y byddai ' Gwallter Mechain ' a Robert Jones ('Bardd Mawddach') yn cywiro ei gyfansoddiadau cynnar iddo. Claddwyd ef ym mynwent Llanfair
MORRIS, EBENEZER (1769 - 1825), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd . Priododd, 1792, Mary Jones o'r Dinas, Betws Ifan, ac o'i' chynhysgaeth hi y cododd gartref newydd ym Mlaen-y-wern, lle y bu'n byw o 1804 hyd ddiwedd ei oes. Bu farw 15 Awst 1825, a chladdwyd ef yn ymyl ei
MORRIS, LEWIS (Llewelyn Ddu o Fôn; 1701 - 1765), bardd ac ysgolhaig y mater hwn, gweler G. J. Williams yn atodiad 1943 i Gylchgrawn y Llyfrgell, 30-2. Methiant, drachefn, fu antur fore ganddo i gyhoeddi o'i wasg breifat (arni hi, gweler Ifano Jones, Printing and
MORRIS, RICHARD ROBERTS (1852 - 1935), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd a bardd eisteddfod genedlaethol Llanelli (1895) ar y testun ' Ioan y Disgybl Annwyl '; argraffwyd ei bryddest yr un flwyddyn yng Nghaernarfon. Ceir amryw o'i emynau yn Cân a Moliant (H. Haydn Jones), ac erys un emyn
MORRIS, WILLIAM (1705 - 1763), llythyrwr a llysieuegwr Mawrth 1746), â Jane Parry (gweddw, o deulu Bulkeley o'r Brynddu - gweler J. E. Griffith, op. cit., 33); gwerthodd ei gyfran o stad Llanfugail ac aeth i fyw yng Nghaergybi. Bu'r ferch, JANE (JONES) (1749
MORRIS-JONES, JOHN HENRY (1884 - 1972), gwleidydd Rhyddfrydol\/Rhyddfrydol Cenedlaethol Ganed ef yn Waunfawr, Sir Gaernarfon, ar 2 Tachwedd 1884, yn fab i'r Capten Morris Jones ac Ann Jones ei wraig. Addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Caernarfon, Ysgol Ramadeg Porthaethwy a Choleg St Mungo
MORTON, RICHARD ALAN (1899 - 1977), biocemegydd filwr, ac yn ystod y cyfnod hwnnw bu'n ddifrifol wael â'r ffliw Sbaenaidd. Aeth i Brifysgol Lerpwl yn 1919, lle roedd yn gyfoeswr â Saunders Lewis, Gwilym Peredur Jones, Jennie Thomas ac eraill a fu'n
MOSES, DAVID LEWIS (1822 - 1893), bardd ac ysgolfeistr Sasesneg yn Gymraeg, e.e. The Vicar of Wakefield (Goldsmith), a ' We are Seven ' (Wordsworth). Yn eisteddfod Llanbedr-Pont-Steffan, 1859, daeth yn ail i John Morris Jones ('Ioan Cunllo') am awdl goffa i
MYTTON, JOHN (1796 - 1834), heliwr a 'chymeriad' Bench, Llundain, carchar y dyledwyr. Yno y bu farw 29 Mawrth 1834. Priododd ddwywaith, (1) Harriet Emma, merch Syr Tyrwhitt Jones, a fu farw yn 1820, a (2), Caroline Mallett Giffard, a'i gadawodd.
NANNEY, DAVID ELLIS (1759 - 1819), sgweier y Gwynfryn a bargyfreithiwr Mehefin 1819, heb blant, a gadawodd ei stad i'w nai, Owen Jones o Fryn-hir, ar yr amod ei fod yntau yn dwyn yr enw Ellis-Nanney. Owen Jones oedd tad Syr H. J. Ellis-Nanney, gwrthwynebydd Mr. Lloyd George yn
NICHOLAS, JOHN MORGAN (1895 - 1963), cerddor ddeunawfed ganrif. Deuai Margaret Nicholas (gynt Jones) hithau o un o hen deuluoed yr ardal a fu'n ffermio Grugwellt Fach ar fynydd Margam, un o hen hafotai Abaty Margam, ers cenedlaethau. Yr oedd ei brodyr
NICHOLAS, THOMAS EVAN (Niclas y Glais; 1879 - 1971), bardd, gweinidog yr Efengyl a lladmerydd dros y Blaid Gomiwnyddol Owen, ac yn arbennig, farddoniaeth Robert Jones Derfel, Manceinion (1824-1905). Gadawodd Nicholas Ysgol y Gwynfryn yn 1901 ac fe'i hordeiniwyd yn weinidog gyda'r Annibynwyr Cymraeg wrth dderbyn galwad i
NICHOLAS, WILLIAM RHYS (1914 - 1996), gweinidog ac emynydd Jones, penderfynodd Rhys ei gyflwyno ei hun i'r weinidogaeth. Aeth i Goleg Presbyteraidd Caerfyrddin ac oddi yno yn 1938 i Goleg y Brifysgol yn Abertawe, lle y graddiodd yn y Gymraeg yn 1941 a gwasanaethu
NOWELL, THOMAS (1730? - 1801), pennaeth S. Mary Hall ac athro hanes Cwrt Notais ei hunan gan y Lougheriaid i ryw William Jones, apothecari yng Nghaerdydd, ond yn 1777 gwerthwyd ef yn ôl i berchnogion Llandidwg ar y pryd (teulu Knight) gan ŵyr i'r William Jones hwn
OWAIN, OWAIN LLEWELYN (1877 - 1956), llenor, cerddor, a newyddiadurwr nifer o gofiannau megis Fanny Jones (1907), Ieuan Twrog (1909), J. O. Jones (Ap Ffarmwr) (1912), T.E. Ellis (1916), Anthropos a Chlwb Awen a Chân (1946), Bywyd, gwaith ac arabedd Anthropos (1953
OWEN, DAVID (Brutus; 1795 - 1866), golygydd a llenor ysgolfeistr. Tua 1820 priododd Anne, merch Thomas Jones, Rhandir, ffarmwr o'r gymdogaeth a diacon gyda'r Annibynwyr. Hwyrach mai tlodi ynghyd â byrbwylltra a barodd iddo apelio am help ariannol oddi wrth
OWEN, Syr DAVID JOHN (1874 - 1941), rheolwr dociau Ganwyd yn Lerpwl ar 8 Mawrth 1874 yn fab i R. Ceinwenydd Owen, gweinidog (MC), ac Elizabeth Jane (ganwyd Jones). Priododd (1), yn 1899, â Mary Elizabeth (bu farw 1906) merch Capten William Owen
OWEN, DAVID SAMUEL (1887 - 1959), gweinidog (MC) ddygn gyda'r gweddill, eithr ni chafodd fyw i weld codi addoldy newydd ar sylfaen yr hen. Priododd, 1913, Gracy Jones, Glan Conwy; ganwyd iddynt ddau fab a thair merch. Bu farw 26 Mawrth 1959, a chladdwyd
OWEN, EDWARD HUMPHREY (1850 - 1904) Tŷ Coch,, casglwr llyfrau a llawysgrifau a hanesydd lleol mae saith gyfrol a fu yng nghasgliad Syr Richard Colt Hoare, dwy gyfrol o gasgliad William Williams, Llandegai, a chyfrolau a fu'n perthyn i Jonathan Jones, goruchwyliwr trethi'r Llywodraeth, Caernarfon
OWEN, ELLIS (1789 - 1868), amaethwr, hynafiaethydd, a bardd . Ysgrifennydd cyntaf y gymdeithas oedd Thomas Jones, Cefn-y-meysydd Uchaf, a fu'n weinidog ar eglwys Tabor (A.), Pentrefelin, a byddai beirdd fel Ebenezer Thomas ('Eben Fardd'), ' Dewi Wyn,' Morris Williams
OWEN, GERALLT LLOYD (1944 - 2014), athro, cyhoeddwr, bardd Morgan. Yna, wedi cyfnod byr yn Ysgol Gymraeg y Betws yn yr un dref gadawodd fyd addysg a sefydlu Gwasg Gwynedd gyda Alwyn Elis Nant Peris yn 1972. Yn yr un flwyddyn fe briododd ag Alwena Jones o
OWEN, GORONWY (1723 - 1769), clerigwr a bardd Edward Bennet, a'i gynorthwywr Humphrey Jones, tyfodd yn ysgolhaig clasurol. Ar 20 Medi 1741 apeliodd at Owen Meyrick Bodorgan, un o ymddiriedolwyr 'Elusen Lewis,' am ysgoloriaeth i Goleg Iesu, Rhydychen
OWEN, Syr GORONWY (1881 - 1963), gwleidydd , gweddw Owen Jones, Glanbeuno, Sir Gaernarfon (ef a gododd y gofeb i D. Lloyd George ar Y Maes, Caernarfon) a merch David Jones, masnachwr glo yn Ninbych. Yr oedd hi'n chwaer i wraig Gwilym Lloyd George
OWEN, Syr HUGH (1804 - 1881), cymwynaswr addysg Cymru Ganwyd 14 Ionawr 1804 yn y Foel, Llangeinwen, sir Fôn, mab hynaf Owen Owen a Mary ei wraig (merch Owen Jones). Bu dan addysg yn ysgol Evan Richardson, ac ar ôl treulio ychydig amser gartref aeth i
OWEN, HUGH (1880 - 1953), hanesydd bwrdeistref Biwmares, 1694-1723 (1932) a dyddiadur Bulkeley Dronwy (1937). Golygodd hefyd Braslun o hanes Methodistiaid Calfinaidd Môn, 1880-1935 (1937); ac, ar y cyd â Gwilym Peredur Jones, Caernarvon court
OWEN, JOHN (1698 - 1755), canghellor eglwys Bangor Charity Schools John Evans, Eglwys Cymyn, a sonnir yno hefyd am lythyr a anfonodd ef a'i gyfeillion at Griffith Jones ei hunan, yn cwyno'n erwin ar 'fethodisteiddiwch' yr ysgolion cylchynol. Gwrthododd yn
OWEN, JOHN (1807 - 1876) Tyn-llwyn,, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac ysgrifennwr ar amaethyddiaeth Ganwyd 1 Awst 1807 yn y Gwindy, Llecheiddior, Eifionydd, yn fab i William Owen a'i wraig Margaret, nith i Robert Jones, Rhoslan. Dechreuodd ddarllen yn fore ac yn helaeth, a sgrifennai'n gynnar i
OWEN, JOHN (1836 - 1915), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac awdur 'Cân y Mochyn Du' llawysgrif) at y faled, a hwnnw'n dangos bod yr awdur yn credu mai dylanwad er drwg a gâi'r faled ar bobl ieuanc. Yn 1857, pan oedd yn was fferm yn Blaenmeini, Sir Benfro, clywodd bregeth gan John Jones
OWEN, RICHARD MORGAN (1877 - 1932), chwaraewr pêl droed (Rygbi), fel hanerwr mewnol ef fel hanerwr, yn enwedig yn ei gyfrwystra'n cychwyn ffug-ymosodiadau i gamarwain yr ochr arall. Gyda'i gyd-hanerwr Richard Jones, fe wnaeth Abertawe 'n dîm hynod lwyddiannus yn 1904-5. Chwaraeodd 35
OWEN, ROBERT (1885 - 1962), hanesydd, llyfrbryf ac achyddwr a llenyddiaeth Cymru. Priododd ym mis Mehefin 1923 â Nel Jones, merch o Gaeathro a gwnaethant eu cartref yn Ael-y-bryn, Croesor. Ganwyd iddynt ddwy ferch a mab. Yr oedd yn ddarlithydd poblogaidd
OWENS, JOHNNY RICHARD (JOHNNY OWEN; 1956 - 1980), paffiwr cariad tuag ato. Yn eu mysg roedd rhai oddi wrth Muhammad Ali a Tom Jones. Ar ei garreg fedd ceir arysgrifen o dan ei enw yn Gymraeg sef 'Gwir Fab o Gymru'. Ugain mlynedd yn ddiweddarach, fe godwyd cerflun
PARRY, ABEL JONES (1833 - 1911), pregethwr, diwinydd, a llenor . Symudodd i Great Cross Street, Lerpwl, yn 1867, ac oddi yno at y Saeson i Cloughfold (Rossendale) yn 1871. Yn 1877 galwyd ef i fod yn olynydd R. A. Jones ym Methesda, Abertawe. Symudodd i Gaernarfon yn 1885
PARRY, EDGAR WILLIAMS (1919 - 2011), llawfeddyg ganddo chwaer hŷn Mary (Vaughan Jones) a ddaeth yn athrawes Bioleg ac yn brifathrawes. Symudodd y teulu i Blas Glanrafon, Waunfawr lle magwyd Edgar. Mynychodd Edgar Ysgol Gynradd Waunfawr ac Ysgol Ramadeg
PARRY, IDRIS FREDERICK (1916 - 2008), ysgolhaig llenyddiaeth Almaeneg, awdur a darlledwr 1981), Speak Silence (Gwasg Carcanet 1989), The Trial (cyfieithiad, Penguin 1994). Yn ystod ei amser yn fyfyriwr ym Mangor cyfarfu ag Eirwen Lloyd Jones o Benmaenmawr (bu farw ym 1992), a phriodasant ym
PARRY, JOHN (Y telynor dall; 1710? - 1782) Ganwyd ef ym Mryn Cynan yn agos i Nefyn, Sir Gaernarfon, c. 1710. Dywed 'Carnhuanawc' mai Robert Parry, Llanllyfni, a ddysgodd iddo'r gelfyddyd o ganu'r delyn, a dywed Edward Jones ('Bardd y Brenin
PARRY, OWEN HENRY (1912 - 1956), cerddor jazz ddod yn bencampwr Cymru am ei ganu. Yr oedd yn hyfedr ar ganu'r clarined - ei hoff offeryn - dan hyfforddiant Francis Jones, y Felinheli (1904 - 1986) yn y lle cyntaf. Dyheai am arddull gyda gogwydd
PARRY, ROBERT (d. 1863), bardd Ganwyd y mae'n debyg yn Llanbrynmair, yn fab i Robert Parry, curad y plwyf, a'i wraig Mary, ferch John Jones o Esgair Ifan; symudodd y teulu yn ei blentyndod i Eglwys-bach, sir Ddinbych, pan gafodd y
PARRY, ROBERT WILLIAMS (1884 - 1956), bardd, darlithydd prifysgol byw yn Nhal-y-sarn, sef Owen Edwards ('Anant'), chwarelwr, a H.E. Jones ('Hywel Cefni'), gwerthwr dillad. Byddai'r ddau yn cystadlu'n gyson ar gyfansoddi englynion yn yr eisteddfodau lleol, ac yn
PARRY, Syr THOMAS (1904 - 1985), ysgolhaig, Llyfrgellydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Prifathro Prifysgol, bardd John William Jones (John Gwilym Jones yn ddiweddarach, y dramodydd a'r beirniad llenyddol), a fu'n gyfaill oes iddo. Oddi yno aeth i Ysgol y Sir, Pen-y-groes. Yn 1922 enillodd Ysgoloriaeth Fynediad i
PARRY-WILLIAMS, AMY (1910 - 1988), cantores ac awdur Ganwyd 18 Rhagfyr 1910 ym Mhontyberem, Sir Gaerfyrddin, yr hynaf o dri phlentyn Lewis Thomas a'i wraig Mary Emiah (gynt Jones). Er ei chofrestru yn Emiah Jane, fel Amy y cafodd ei hadnabod ar hyd ei
PARRY-WILLIAMS, HENRY (1858 - 1925), ysgolfeistr a bardd Academy o dan James Oliver Jones. Treuliodd bedwar mis olaf 1876 yn athro dros dro yn ysgol Loveston, ger Arberth, Penfro. Yn 1877 derbyniwyd ef yn fyfyriwr yn y Coleg Normal, Bangor, ac ar ddiwedd ei gwrs
PERRY, STANLEY HOWARD HEDLEY (1911 - 1995), athro diwinyddol bregethau ac o adolygiadau mewn cylchgronau. Priododd â Mary Elizabeth Jones, Blaenplwyf, ger Aberystwyth, ond bu hi farw'n ifanc ar 22 Mawrth, 1953. Pwysodd y brofedigaeth hon yn drwm arno weddill ei fywyd
PETER, JOHN (Ioan Pedr; 1833 - 1877), gweinidog ac athro Annibynnol, ac ysgolhaig Cymraeg Ganwyd yn y Bala, 10 Ebrill 1833, yn fab i Peter Jones, saer melinau, a'i wraig Ellen. Bu yn ysgol rad y Bala ('Ysgol Tytandomen'), ond yn 1847 dechreuodd weithio fel saer melinau. Yn ei drampiau ar
PETTS, RONALD JOHN (1914 - 1991), artist Press, a chafodd ei gomisiynu i ddarlunio The Green Island, nofel gan Gwyn Jones yn 1945. Dychwelodd i Gymru ar ddiwedd 1946 i ailsefydlu Caseg Press. Roedd wedi cyfarfod â Marjory (Kusha) Miller (1921
PHILLIPS, DANIEL MYDRIM (1863 - 1944), gweinidog (MC), addysgwr ac awdur gôf yng ngefail Pontsyll, ger Aberhonddu. Dechreuodd bregethu ac fe'i haddysgwyd yn Nhrecynon, Aberdâr, dan hyfforddiant yr Undodwr Rhys Jenkin Jones ac yng Ngholeg Prifysgol Deheudir Cymru a Mynwy
PHILLIPS, EVAN (1829 - 1912), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd oed. Treuliodd ddwy flynedd yn ysgol Atpar, Castellnewydd Emlyn, ac yn 1853 derbyniwyd ef i Goleg Trefeca. Yn nechrau hydref 1859 priododd Anne Jones, o deulu Cwrcoed, ger Penrhiwllan. Wedi rhai misoedd
PHILLIPS, JAMES (1703 - 1783), clerigwr a hynafiaethydd Yn ôl T. M. Rees (Not. W.), ganwyd ef ym Mlaenau-y-pant, ym mhlwyf Llandygwydd, Sir Gaerfyrddin, neu'n hytrach Sir Aberteifi. Ni ddywed O. Jones (Cymru) a'r Brython, 1861, 162, namyn na'i fod 'o
PHILLIPS, JOHN (1810 - 1867), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a phrifathro cyntaf Coleg Normal Bangor Ganwyd 1810 ym Mhontrhydfendigaid, mab hynaf David a Mary Phillips, Tymawr. Yr oedd ei rieni yn dlawd, a threuliodd ran helaeth o'i flynyddoedd cyntaf gyda'i nain, o du ei fam, sef Jane Jones
PHILLIPS, THOMAS BEVAN (1898 - 1991), gweinidog, cenhadwr a phrifathro coleg i ddylanwad y diwygwyr a welodd, sef Evan Roberts, Seth Joshua, R. B. Jones a Joseph Jenkins. Yn ysgol Pwll Dafis, cafodd wobr gan yr ysgolfeistr, R. J. Jones, am ysgrif ar y pwnc 'De Affrica'. Y wobr
PIERCE, ELLIS (Elis o'r Nant; 1841 - 1912), awdur rhamantau hanesyddol a llyfrwerthwr Rathbone a William Jones. Penodwyd ef gan W. J. Roberts ('Gwilym Cowlyd') yn gofiadur arwest Glan Geirionnydd. Tua 1891 priododd Gwen, ferch Owen Jones, Hafodfraith, Penmachno. Bu farw yn ei dŷ, Willoughby
POWEL, THOMAS (1845 - 1922), ysgolhaig Celteg rhagnodiadau helaeth. Yn 1890 priododd Gwenny Elizabeth, merch y Parch. Samuel Jones, Castellnedd a Phenarth. Bu iddynt un mab. Ymhlith ei gyfeillion yn Rhydychen yr oedd Griffith Ellis, Bootle, a Llywarch
POWELL family Nanteos, Llechwedd-dyrus, POWELL, a briododd Avarina, merch Cornelius le Brun a'i wraig Ann, merch a chyd-aeres John Jones, Nanteos. Bu mab hynaf William Powell, sef THOMAS POWELL (bu farw 1752) yn aelod seneddol bwrdeisdref
POWELL, WILLIAM (Gwilym Pennant; 1830 - 1902), bardd iddynt bump o blant; a (2), 1895, - Jones o Westminster. Bu farw 16 Gorffennaf 1902, a chladdwyd yn Lundain.
POWELL, WILLIAM EIFION (1934 - 2009), gweinidog (A.) a phrifathro coleg gweinidogaeth y Parchgn T.M. Roderick, Emrys Jones ac Irfon Samuel. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Ramadeg Pontardawe, lle bu dylanwad Eic Davies, un o'r athrawon, yn drwm arno. Aeth i Goleg y Brifysgol, Abertawe
PRICE, BENJAMIN (Cymro Bach; 1792 - 1854), gweinidog gyda'r Bedyddwyr a llenor 1820. Derbyniwyd ef yn fyfyriwr i'r Fenni yn 1822, a'i ordeinio yn Kensington, Aberhonddu, 24 Tachwedd 1825. Symudodd yn 1828 i'r Drenewydd a Chaersws, yn gydweinidog i ddechrau â John Jones ac o 1833
PRICE, ISAAC (1735? - 1805), gweinidog gyda'r Annibynwyr mor bell â Chrug-y-bar; aeth i Grug-y-bar ar wahoddiad yr emynydd David Jones o Gaeo, a phregethodd yno unwaith y mis drwy gydol ei weinidogaeth. Pregethai yn angerddol ac argyhoeddiadol, a gwelodd
PRICE, JOHN (1857 - 1930), cerddor gyfundrefn Hullah a daeth i ddarllen cerddoriaeth yn rhwydd. Ymunodd yn nosbarth solffa D. Buallt Jones, a chafodd wersi gan D. W. Lewis, Brynaman, a graddiodd yn G. a L.T.S.C. Cynhaliodd ddosbarthiadau
PRICHARD, JOHN (1796 - 1875), gweinidog ac athro gyda'r Bedyddwyr 1823 a bu yno weddill ei oes, a John Jones ('Mathetes') a Hugh Jones yn eu tro yn cydweinidogaethu ag ef. Bu yn gyfrwng i sefydlu nifer o eglwysi newyddion yn y cylch. Ymddeolodd o ofal yr eglwys yn 1866
PRYCE-JONES, Syr PRYCE (1834 - 1920), arloeswr busnes archebu drwy'r post Ganwyd yn Pryce Jones, 16 Hydref 1834, ail fab William Jones, cyfreithiwr yn Y Drenewydd, Trefaldwyn, a Mary Ann Goodwin, merch cefnder Robert Owen, y diwygiwr cymdeithasol. Wedi ei brentisio yn 12
PRYTHERCH, WILLIAM (1804 - 1888), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd Ferryside. Ordeiniwyd ef yn 1839. Ailbriododd yn 1861 â Mrs. Jones, Llandeilo-yr-ynys. Yr oedd i William Prytherch ei le ei hun fel pregethwr gwreiddiol a naturiol, ffraeth ei ymadrodd a chartrefol ei ddull
PUGH, HUGH (1803 - 1868), ysgolfeistr a gweinidog gyda'r Annibynwyr Ganwyd ym Mai 1803 yn Nhywyn, Meirionnydd. Ymunasai ei dad â'r fyddin a bu'n dal swydd ynddi yn amser y rhyfel yn Sbaen. Gydag un John Jones, Pen-y-parc, ysgolfeistr nodedig, yr addysgwyd ef nes bod
RECORDE, ROBERT (d. 1558) Ganwyd yn Ninbych-y-pysgod, Sir Benfro, mab Thomas Record a'i wraig Rose, merch Thomas Jones, Machynlleth. Graddiodd yn Rhydychen ac etholwyd ef yn gymrawd o Goleg yr Holl Eneidiau yn 1531. Symudodd
REES, EDWARD WALTER (Gwallter Dyfi; 1881 - 1940), rheolwr banc a cheidwad cledd yr Orsedd Ganwyd 8 Hydref 1881 yn fab i Richard Rees ('Maldwyn ', bu farw 1927) a Jane (ganwyd Jones) ei wraig, Medical Hall, Machynlleth, Trefaldwyn. Mynychodd ysgol sir Machynlleth cyn mynd i weithio mewn
REES, FLORENCE GWENDOLEN (1906 - 1994), helmintholegydd (yn astudio llyngyr), Athro Söoleg Ganed Gwendolen (Gwen) Rees ar 3 Gorffennaf 1906, yn Abercynon, Morgannwg, merch iau Ebenezer Rees (1865-1948) ac Elizabeth Agnes ganed Jones, o Gilybebyll (1877-1921). Symudodd y teulu'n fuan i 4
REES, Syr JOHN MILSOM (1866 - 1952), llawfeddyg ac arbenigwr ar anhwylderau'r larincs . Ymddeolodd i Broadstairs lle y parhaodd i gymryd diddordeb ymarferol a hael mewn addysg. Bu farw yno, 25 Ebrill 1952. Priododd ag Eleanor, merch William P. Jones, Finchley, cadeirydd Jones Brothers, Holloway a
REES, JOHN SEYMOUR (1887 - 1963), gweinidog (A) ac awdur am dros 50 mlynedd; gweler Glyn L. Jones, Llyfryddiaeth Ceredigion 1600-1964 a'r Atodiad am restr o'i ysgrifau yn Y Dysgedydd, Cymru, Genhinen, Ymofynnydd a chylchgronau eraill. At y llyfryddiaeth
REES, REES ARTHUR (Rhys Dyfed; 1837 - 1866), bardd Ganwyd 1837 yn Felin Brithdir, Penbryn, Sir Aberteifi, mab Rhys Rees. Daeth ymlaen yn dda yn yr ysgol, yn enwedig mewn mesuroniaeth. Aeth yn brentis i fasnachdy J. M. Jones, Rhydlewis, ac ymhen rhai
REES, THOMAS (1869 - 1926), prifathro Coleg Bala-Bangor, Bangor cychwyn yn ysgol Hen-dŷ-gwyn-ar-Daf, a oedd dan ofal y Parch. Lewis Evans, a phan roes ef hi i fyny aeth Rees i ysgol yr Hen Goleg, Caerfyrddin, a gedwid gan Evan Jones. Ym Mehefin 1891 derbyniwyd ef ar ben
REES, THOMAS (1862 - 1951), bridiwr y cob Cymreig . Symudodd y teulu i Ddolau Llethi, Llannarth. Pan oedd yn 8 oed dechreuodd fugeilio yn yr haf, a chael ychydig ysgol yn Nhalgarreg yn y gaeaf. Bu'n cydfugeilio â Pan Jones. Priododd tuag 1886 â Rachel, merch
REES, THOMAS (1825 - 1908), gweinidog (MC) Ganwyd 2 Awst 1825 yn nhy'r ysgol yn Nefynnog, Brycheiniog, yn fab Morgan Rees, prifathro'r ysgol rydd, a Margaret, merch David Jones, crydd. Yn blentyn âi gyda'i fam i gapel Brychgoed (A). Addysgwyd
REES, WILLIAM (1808 - 1873), argraffydd a chyhoeddwr ' (John Blackwell). Diddorol hefyd yw'r cyswllt rhwng y Reesiaid a 'Brutus' (David Owen). Bu ef yn golygu Lleuad yr Oes, a argreffid gan Jeffrey Jones. Wedi marw Jones (1830) daeth ei wasg i feddiant y
RHISIART OWEN (ap RHISIART) (fl. c. 1622) Lasynys,, bardd Ceir ei gywydd marwnad i Syr Wiliam Morys o'r Clenennau yn Brogyntyn MS. 3 (175), cywyddau moliant i Humphrey Jones o Graflwyn yn Brogyntyn MS. 3 (204) a Llanstephan MS. 125 (716), englynion amrywiol
RHYS, EDWARD PROSSER (1901 - 1945), newyddiadurwr, llenor, a chyhoeddwr . Jones gyfrol o farddoniaeth ar y cŷd, sef Gwaed Ifanc (Hughes a'i Fab), ac ni chyhoeddwyd dim o'i farddoniaeth wedyn ag eithrio mewn cylchgronau ac ar y radio hyd 1950, pan gyhoeddwyd Cerddi Prosser Rhys
RHYS-ROBERTS, THOMAS ESMOR RHYS (1910 - 1975), milwr a bargyfreithiwr Dilys Roberts (g. Jones), cantores adnabyddus. Roedd Arthur Rhys Roberts wedi bod yn bartner cyfreithiol i David Lloyd George ac yn dal i'w gynghori ar faterion cyfreithiol personol. Un o atgofion
RICHARDS, DAVID (Dafydd Ionawr; 1751 - 1827), athro a bardd hen ysgol rad Llanegryn). Symudodd i Ddolgellau, 1794. Ar farwolaeth ei dad daeth holl eiddo ei rieni iddo (1798), a throsglwyddodd ei hawl ar ei etifeddiaeth i'w gyfaill Thomas Jones, ar yr amod y câi
RICHARDS, GRAFTON MELVILLE (1910 - 1973), ysgolhaig Cymraeg lleoedd sydd hefyd yn ganllawiau sicr i egluro methodoleg astudio'r maes dyrys hwn: casglwyd cyfres o erthyglau a ymddangosodd dros gyfnod hir yn Y Cymro yn Enwau Tir a Gwlad, gol. Bedwyr Lewis Jones, 1998
RICHARDS, HENRY BRINLEY (1819 - 1885), cerddor John Brinley, Abertawe. (gweler F. Jones, God Bless the Prince of Wales, Caerfyrddin, 1969). Bwriadai ei dad ei ddwyn i fyny'n feddyg, ond at gerddoriaeth yr oedd ei atyniad. Yn eisteddfod Gwent a
RICHARDS, JOHN (Iocyn Ddu; 1795 - 1864) mynnodd gan y trydydd beirniad, 'Chwaneg Môn' (Joseph Jones), a oedd ar y dechrau am wobrwyo ' Bardd Du Môn' (R. M. Williamson), ddyfarnu gydag ef dros 'Nicander'; bu'r peth yn destun dadl frwd yn y Wasg
RICHARDS, WILLIAM LESLIE (1916 - 1989), Ysgolhaig, athro, bardd a llenor dylwyth. Yn 1942 priododd ag Elizabeth Mair Pamela Jones (1920-2002), Ffosyresgob, Capel Isaac, a ganwyd iddynt bedwar o blant. Bu farw yn Ysbyty Glangwili, Caerfyrddin, ar 27 Rhagfyr 1989, wedi cystudd byr
ROBERTS, IEUAN WYN PRITCHARD (1930 - 2013), newyddiadurwr a gwleidydd Ganwyd Wyn Roberts ar 10 Gorffennaf 1930 yn Llansadwrn, Ynys Môn, yn fab i'r Parchedig Evan Roberts a'i wraig Margaret (g. Jones). Roedd ei dad yn weinidog Methodistaidd yng nghapel Penucheldref ac
ROBERTS, ARTHUR RHYS (1872 - 1920), cyfreithiwr hefyd yn blentyn i weinidog Methodistaidd, y Parch. Rees Jones (Brynmenai, y Felinheli). Ar gyfer ei addysg uwchradd, fe'i hanfonwyd i'r Salop School yng Nghroesoswallt, ysgol breswyl anenwadol. Wedi iddo
ROBERTS, BLEDDYN JONES (1906 - 1977), Athro ac ysgolhaig Ganwyd ef Ebrill 21, 1906 yn fab hynaf i Thomas a Sophia Jones Roberts, fferm Tŷ Brith, Pen-y-cae ger Wrecsam. Wedi ei addysg gynnar yn ysgol gynradd Pen-y-cae ac ysgol ramadeg Rhiwabon, aeth i Goleg
ROBERTS, DAVID OWEN (1888 - 1958), addysgydd Ganwyd 6 Hydref 1888 yn 28 Church Row, Trecynon, Aberdâr, Morgannwg, mab i Hannah (ganwyd Jones) a Gethin Roberts. Addysgwyd ef yn ysgol elfennol Llwydcoed ac wedyn yn ysgol sirol Aberdâr. Treuliodd
ROBERTS, EDWARD (Iorwerth Glan Aled; 1819 - 1867), bardd a llenor Hanesion Difyrus a Buddiol, 1838; Y Weithred o Fedyddio, 1849; Cerdd Allwyn, er Coffadwriaeth am E. Jones, 'Ieuan Gwynedd,' 1853; Palestina, 1851; Y Llenor Diwylliedig, sef Llawlyfr yr Ysgrifenydd, yr
ROBERTS, EDWYN CYNRIG (1837 - 1893), arloeswr ym Mhatagonia fersiwn o'i enw, ond ei Chymreictod hi fu'r dylanwad pennaf a'r mwyaf parhaol ar Edwyn. Bu syniadau gwladgarol a dyngarol y Parch. Michael D. Jones hefyd yn ddylanwad cryf ar Edwyn yn ei lencyndod yn sgil
ROBERTS, EMRYS OWEN (1910 - 1990), gwleidydd Rhyddfrydol a gwas cyhoeddus Syr Henry Haydn Jones, a pharhaodd i gynrychioli'r sir yn y senedd nes iddo ei cholli i'r Blaid Lafur yno yn etholiad cyffredinol Hydref 1951. Roedd yn gyfarwyddwr ar nifer fawr o gwmnïau masnachol
ROBERTS, EVAN (1923 - 2007), cemegydd ymchwil a diwydiannwr Ganwyd Evan Roberts ar 18 Tachwedd 1923 ym Mhenygroes, sir Gaernarfon, yn fab i William Henry Roberts (1899-1974), pobydd, a Mary Jones Roberts (g. Smith, 1899-1980), golchyddes. Enillodd
ROBERTS, EVELYN BEATRICE (Lynette) (1909 - 1995), bardd a llenor rasio Merlin Minshall, ond torrodd y dyweddïad ar ôl iddi gwrdd â'r Cymro Keidrych Rhys (William Ronald Rees Jones, 1913-1987), bardd, golygydd a llenor, mewn digwyddiad Poetry London yn 1939. Priododd y
ROBERTS, GOMER MORGAN (1904 - 1993), gweinidog (MC), hanesydd, llenor ac emynydd teyrngedau yn ei angladd. Priododd, 23 Medi 1930, yng nghapel Bethany, Rhydaman, â Gwladys Jones, ail ferch Mr a Mrs Joseph Jones, Pantyffynnon. Bu hi a'u merch Mair yn fawr eu gofal amdano yn ei waeledd ar
ROBERTS, GWYNETH PARUL (1910 - 2007), meddyg a chenhades Ganwyd Gwyneth Roberts ar 1 Tachwedd 1910 yn Sylhet, India, yr ail o dri o blant y Parchedig John William Roberts (1880-1969), un o Gymry Lerpwl, a'i wraig Ethel Griffith Roberts (g. Jones, 1879-1972
ROBERTS, HOWELL (Hywel Tudur; 1840 - 1922), bardd, pregethwr a dyfeisydd sydyn 3 Mehefin 1922 a'i gladdu ym mynwent eglwys Clynnog, er mai yn ardal ei febyd y dymunai gael bedd. Awdur : Gweithiau Barddonol Eben Fardd (ar y cyd â Wm. Jones, ieu.; 1873?), Llyfr Genesis ar Gân
ROBERTS, HUGH GORDON (1885 - 1961), llawfeddyg a chenhadwr Un o feibion David Roberts o Ddolenog, Llanidloes, Trefaldwyn, a'i wraig Jane Sarah, merch Thomas Price Jones o Lerpwl. Cofnodwyd ei enedigaeth yn Nosbarth Cofrestru Gorllewin Derby yn nhrydedd
ROBERTS, IOAN (1941 - 2019), newyddiadurwr, cynhyrchydd ac awdur Walis (2013). Gwnaeth gyfraniad mawr fel golygydd hefyd, gan gynnwys tair cyfrol o sgyrsiau radio Beti George, a hunangofiannau Gwilym Plas, Llwyndyrus, Stewart Jones a Hywel Heulyn. Roedd yn un o
ROBERTS, JOHN (Sion Robert Lewis; 1731 - 1806), awdur, almanaciwr, ac emynydd Richard Jones; Yr Anedigaeth Newydd 1762, cyfieithiad o lyfryn Saesneg The New Birth; Drych y Cristion, 1766, sef ail-argraffiad Carwr y Cymru cyhoeddedig gan T. Gouge ac S. Hughes 1677; Hymnau a Chaniadau
ROBERTS, JOHN (1807 - 1876), cerddor Ganwyd 30 Mawrth 1807 yn Henllan, ger Dinbych, mab Aaron a Jane Roberts. Addysgwyd ef yn ysgol y pentref hyd yn 13 oed, a dwy flynedd wedi hynny gan y Parch. Thomas Jones, gweinidog yr Annibynwyr
ROBERTS, JOHN (Alaw Elwy, Telynor Cymru; 1816 - 1894), cerddor yno y bu byw hyd ei farwolaeth. Dysgwyd ef i ganu'r delyn gan frawd ei fam. Yn 1836 priododd Eleanor Wood Jones, merch Jeremiah Wood Jones. Bu'n ddisgybl i Richard Roberts, Caernarfon, a daeth yn
ROBERTS, JOHN (1879 - 1959), gweinidog (MC) a hanesydd ysgrifennydd cyntaf y Gronfa Unedig. Priododd, 1903, Annie Jones Lewis, Porthmadog; ganwyd iddynt bedwar mab a dwy ferch. Bu farw 29 Gorffennaf 1959. Yr oedd John Roberts yn rheng flaenaf pregethwyr ei oes, er
ROBERTS, JOHN (Jack Rwsia; 1899 - 1979), glöwr, cynghorydd ac aelod amlwg o'r Blaid Gomiwnyddol Ganwyd 1 Mai 1899 ym Mhenrhyndeudraeth, Sir Feirionnydd, yn fab i John Roberts, glöwr, a Mary Jones, merch i of o Harlech. Magwyd ef gan ei nain a'i daid ym Mhenrhyndeudraeth a chafodd addysg yn
ROBERTS, JOHN IORWERTH (1902 - 1970), ysgolfeistr, ysgrifennydd Eisteddfod Gydwladol Llangollen Llangollen 1858' yng nghylchgrawn y Gymdeithas, 1959. Priododd (1) yn Rehoboth, Llangollen ym mis Awst 1934 â Dilys Alwen Jones (bu farw 11 Gorffennaf 1965) a bu iddynt un ferch, Llinos, a briododd â Gwyn
ROBERTS, LEWIS JONES (1866 - 1931), arolygydd ysgolion, cerddor, ac eisteddfodwr Ganwyd 29 Mai 1866 yn Aberaeron, Sir Aberteifi, mab Lewis Roberts a'i wraig Margaret (Jones). Cafodd ei addysg yng Ngholeg Dewi Sant, Llanbedr-Pont-Steffan (B.A.) a Choleg Exeter, Rhydychen (M.A
ROBERTS, RICHARD (1789 - 1864), dyfeisydd Ganwyd 22 Ebrill 1789 yn nholldy Carreg-hwfa, Llanymynech, yn fab i'r tollwr Richard Roberts (a oedd hefyd yn grydd) a'i wraig Mary (Jones, o Feifod) - Richard oedd yr ail o saith o blant. Yn ysgol y
ROBERTS, RICHARD (1874 - 1945), gweinidog, diwinydd a llenor Ganwyd 31 Mai 1874, mab David a Margaret Roberts (gynt Jones). Yr oedd ei dad yn weinidog ar eglwys y Methodistiaid Calfinaidd, Rhiw, Blaenau Ffestiniog. Addysgwyd ef yn Liverpool Institute High
ROBERTS, RICHARD ARTHUR (1851 - 1943), archifydd a golygydd Ganwyd 13 Mai 1851 yng Nghaerfyrddin yn fab i J. N. Roberts a Margaret (née Jones), ei wraig. Addysgwyd ef mewn ysgolion preifat, ac yn 1872 penodwyd ef yn glerc ar staff yr Archifdy Gwladol yn
ROBERTS, ROBERT (1800 - 1878), ysgolfeistr a gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd Crescent, Llundain. Pan oedd tua 40 oed, galwyd ef i ddilyn y Parch. John Jones fel ysgolfeistr yn Llangeitho. Cawsai brofiad helaeth fel areithiwr, yn enwedig ar ddirwest, ac fel arholwr ysgolion Sul
ROBERTS, ROBERT (1777 - 1836), almanaciwr ac argraffydd 1805 hyd 1837. Argraffwyd y rhain gan John Jones o Drefriw gyda ffugargraffnod Dulyn arnynt er mwyn osgoi treth y Llywodraeth. Cyhoeddodd hefyd Eurgrawn Môn, neu y Drysorfa Hanesyddol, 1825-6, a ddarfu
ROBERTS, ROBERT (1762 - 1802), pregethwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd Ganwyd 12 Medi 1762, mab Robert Thomas a Catherine Jones, y Ffridd, Baladeulyn. Aeth yn fachgen i weithio i chwarel y Cilgwyn. Er bod cadw ysgol Sul ac ymgynnull i addoli yn ei gartref, yr oedd bryd
ROBERTS, ROBERT DAVID (1820 - 1893), gweinidog gyda'r Bedyddwyr Ganwyd 3 Tachwedd 1820 mewn ty gerllaw hen gapel Sardis, Dinorwig. Yr oedd ef a'r ' Hen Gloddiwr ' (John Jones, 1821 - 1879; gweler Spinther, iv, 327-9) yn gefndyr. Ni chafodd fawr addysg pan yn
ROBERTS, THOMAS (Scorpion; 1816 - 1887), gweinidog gyda'r Annibynwyr . Aeth yn 1839 i'w addysgu ar gyfer coleg at y Parch. D. W. Jones, Holywell. Ym mis Rhagfyr 1841, yn niffyg lle iddo yng Ngholeg Aberhonddu, aeth i Lanuwchllyn i 'ysgol ddarpariadol' Michael Jones yn un o
ROBERTS, THOMAS (1835 - 1899), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd Winifred, merch i'r Parch. Rees Jones, y Felin Heli; bu iddynt un mab, Arthur Rhys, cyfreithiwr, a fu farw'n gynnar. Yr oedd yn llywydd y gymdeithasfa yn y Gogledd yn 1893, ac ysgrifennydd cymdeithas
ROBERTS, THOMAS (d. c. 1775), Bedyddiwr cyntaf ym Môn cynorthwyol yno, ond yn 1763 (1768 yn ôl Frimston), gyda chymeradwyaeth yr eglwys, fe'i cymhellwyd gan David Jones, Wrecsam, i ddod ato i'w fedyddio ganddo, a daeth yn aelod yno, er ei fod yn dal i fyw ym Môn
ROBERTS, WILLIAM (Nefydd; 1813 - 1872), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, cynrychiolydd y British and Foreign School Society yn Neheudir Cymru, argraffydd, eisteddfodwr, llenor. gafodd yn ei ieuenctid. Dysgodd grefft ei dad a symudodd i Landdulas i weithio dros ŵr o'r enw Humphrey Jones. Bedyddiwyd ef yn 1832 gan John Evans, Glanwydden, dechreuodd bregethu ym mis Ionawr 1834, ac
ROBERTS, WILLIAM HENRY (1907 - 1982), actor, darlledwr Ganwyd 21 Chwefror 1907 yn Brynteg, Llanfaethlu, Ynys Môn, yn fab i Henry Roberts a'i wraig Marged (Jones). Cafodd ei addysg gynnar yn ysgol Ffrwdwin, Llanfaethlu, ond symudodd y teulu i Blas
ROBERTS, WILLIAM JOHN (1904 - 1967), gweinidog (Methodist Wesleaidd) ac eciwmenydd Ganwyd W. J. Roberts 7 Rhagfyr 1904 yn 27 Y Sgwâr, Blaenau Ffestiniog, Meirionnydd, yr hynaf o dri phlentyn William Roberts, chwarelwr, a'i wraig Ellen Jones. Cyhoeddodd ei daid, William Roberts
ROCYN-JONES, Syr DAVID THOMAS (1862 - 1953), swyddog iechyd meddygol a gŵr cyhoeddus Ganwyd yn Rhymni, Mynwy, 16 Tachwedd 1862, yn fab i David Rocyn Jones y bu ei dad (Thomas Rocyn Jones) yn aelod o deulu enwog o feddygon esgyrn o Faenordeifi, Penfro. Addysgwyd ef yn Ysgol Lewis
ROGERS, OWEN (c.1532 - c.1570), argraffydd a llyfrwerthwr ddau lysfrawd o'r enw Jones, lletywr o'r enw Lewis Evans a sgrifennodd 'new year's gift' ac o leiaf un o'r baledi a argraffodd, a'i ddau brentis olaf oedd Humphrey Powell o 'llodrod' (Lledrod?) a'i
ROWLAND, DAVID (1795 - 1862), gweinidog hynod gyda'r Methodistiaid Calfinaidd dechrau teithio i bregethu, aeth am dymor i ysgol John Hughes yn Wrecsam, ond ni newidiodd honno fawr arno. Priododd yn 1822 â Jane Jones, Nantfudr, Trawsfynydd, ac wedi byw yno ac yn y Faen Filltir yn yr
ROWLAND(S), ELLIS (1621 - 1691), Ymneilltuwr cynnar 'great Bible ' a roddwyd iddi gan Thomas Jones, rheithor Clocaenog 1672-1705, a gadawodd Rowland 'two pieces of gold' a chwe llyfr o'i lyfrgell i Thomas Jones. Yr oedd ei bapurau i fynd i Richard Edwards o
ROWLAND(S), WILLIAM (1887 - 1979), ysgolfeistr ac awdur draethawd ar y testun 'Barddoniaeth Tomos Prys o Blas Iolyn'. Yn ystod ei gyfnod fel myfyriwr israddedig daeth dan gyfaredd yr Athro John Morris-Jones, a daeth yn gyfeillgar iawn ag Ifor Williams, a oedd yn
ROWLANDS, CEINWEN (1905 - 1983), cantores Ganwyd 15 Ionawr 1905 yng Nghaergybi, Ynys Môn, yn unig blentyn William Rowlands a'i wraig Kate (Jones). Cadwai ei thad, a oedd yn frodor o Gaergybi, siop ddillad yr 'Anglesey Emporium' yn y dref nes
ROWLANDS, EDWARD DAVID (1880 - 1969), ysgolfeistr ac awdur . Priododd, 1906, Jennie Ellen Jones, Caernarfon (bu farw 1950), a ganed dau o blant iddynt, mab a merch. Bu farw yn Llandudno 26 Ebrill 1969 a chladdwyd ef ym mynwent eglwys Conwy.
ROWLANDS, JOHN (Giraldus; 1824 - 1891), achyddwr a hynafiaethydd ei alw yn 'Brutus Bach' am fod ei arddull yn debyg i eiddo David Owen, 'Brutus'. Yn 1848 aeth i'r coleg hyfforddi athrawon newydd yng Nghaerfyrddin lle y daeth i sylw Harry Longueville Jones. Ei ysgol
ROWLANDS, WILLIAM (1807 - 1866), awdur, golygydd, gweinidog yr efengyl, a phrif sylfaenydd enwad y Methodistiaid Calfinaidd yn U.D.A. Ganwyd yn Calico Building, Llundain, 10 Hydref 1807, ei rieni yn frodorion o Dregaron, Sir Aberteifi. Bu yn ysgol Ystrad Meurig, mewn ysgol yn Nhregaron, ac yn ysgol ramadeg John Jones (Llanbadarn
SALUSBURY, JOHN (1575 - 1625), Jesiwit, ac ysgolhaig Loegr lle yr ymunodd yn 1605 â Chymdeithas yr Iesu. Wedi marw'r Tad Robert Jones yn 1615, dilynodd Salusbury ef fel ' Superior of the North and South Wales District,' ac aeth i fyw i gastell Raglan lle y
SAMUEL, DAVID (Dewi o Geredigion; 1856 - 1921), ysgolfeistr a llenor Ganwyd 1 Mawrth 1856 yn Aberystwyth, yn fab i Edward Samuel. Addysgwyd ef yn ysgol yr Eglwys, Aberystwyth, ysgol ramadeg Aberystwyth (Edward Jones), Ysgol Llanymddyfri, Coleg Prifysgol Cymru
SAMUEL, WYNNE ISLWYN (1912 - 1989), swyddog llywodraeth leol, gweithredwr a threfnydd Plaid Cymru Ganwyd ef yn Ystalyfera ym 1912, collodd ei rieni pan oedd yn ifanc iawn, a magwyd ef gan ei dad-cu, sef tad ei fam, y Parch William Jones, gweinidog Soar, capel y Bedyddwyr, Ystalyfera, a chan ei
SAUNDERS, DAVID (Dafydd Glan Teifi; 1769 - 1840), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, bardd, a llenor mewn ysgolion lleol, gan gynnwys ysgol Dafydd Jones, Dolwlff, Llanwennog, a bedyddiwyd ef gan Timothy Thomas, Aberduar, Gorffennaf 1784. Yr oedd yn aelod o deulu cefnog, ac enwir ef ymhlith bwrdeisiaid
SCARROTT, JOHN (1870 - 1947), hyrwyddwr paffio ' Scarrott trwy gydol De Cymru, gan gyflwyno i ddechrau baffwyr anadnabyddus a rhai a oedd yn enwog fel ymladdwyr mynydd â dyrnau noeth fel Shoni Engineer (John Jones o Dreorci). Erbyn i'r bwth ennill ei blwy
SEAGER, JOHN ELLIOT (1891 - 1955), perchennog llongau Ganwyd 30 Gorffennaf 1891, yn fab hynaf Syr William Henry Seager a Margaret Annie (ganwyd Elliot), a brawd George Leighton Seager. Priododd, 26 Mai 1922, â Dorothy Irene Jones o Bontypridd, a bu
SNELL, DAVID JOHN (1880 - 1957), cyhoeddwr cerddoriaeth ailgyhoeddi'r cyfan o dan ei enw ei hun. Pwrcasodd ymhlith pethau eraill gynnyrch cerddorol y cyhoeddwyr Isaac Jones (1835 - 1899), Treherbert; Daniel Lewis Jones ('Cynalaw'; 1841 - 1916), Llansawel ac Aberteifi
STENNETT, ENRICO ALPHONSO (1926 - 2011), actifydd cydberthynas hiliol, dyn busnes, dawnsiwr Affrica. Daliodd ati gyda'r areithio bocs sebon cyson tan iddo sefydlu'r misolyn African Voice, a ystyrir y papur newydd Du cyntaf ym Mhrydain, ac a barhaodd nes i Claudia Jones sefydlu papur ehangach ei
STENNETT, STANLEY LLEWELLYN (1925 - 2013), cerddor, difyrrwr, actor . Bu hefyd mewn sioeau teledu megis Heartbeat, Doctors, Casualty, The History of Mr Polly ac yn fwyaf diweddar Stella gyda Ruth Jones. Dywedodd unwaith fod ganddo 25,000 o jociau yn ei lyfr, un ar gyfer
STEPHEN, EDWARD (JONES) (Tanymarian; 1822 - 1885) Ganwyd mewn tŷ o'r enw Rhydysarn, yng nghwr uchaf dyffryn Maentwrog, Sir Feirionnydd, a chofnodir ei fedyddio yn eglwys y plwyf, Ffestiniog, 15 Rhagfyr 1822. Ei enw ydoedd Edward Jones, ond wedi mynd
STEPHEN, ROBERT (1878 - 1966), ysgolfeistr, cerddor, hanesydd a bardd Eisteddfod Genedlaethol Bae Colwyn yn 1910, dan feirniadaeth O.M. Edwards drachefn, rhannodd y wobr gyda'r Parch. D.R. Jones, Caerdydd, am 'y casgliad gorau o weithiau anghyhoedd unrhyw fardd Cymreig yng
STEPHEN, THOMAS (1856 - 1906), cerddor ymunodd â chymdeithas gorawl Aberdâr. Rhoddodd ' Caradog ' (G. R. Jones), arweiniad y côr i fyny, a phenodwyd yn ei le Rhys Evans, a Tom Stephen yn arweinydd cynorthwyol. Yn 1877 penodwyd ef yn arweinydd y
STEPNEY family Prendergast, Benfro yn 1674. Ei wraig oedd Magdalen, merch Syr Henry Jones o Abermarlais; bu farw cyn 26 Medi 1676. Ei nai, Syr JOHN BAPTIST STEPNEY (bu farw 1681), oedd y 4ydd farwnig; priododd ef Justina Marianna
THOMAS, DAVID (1880 - 1967), addysgwr, awdur ac arloeswr y Blaid Lafur yng ngogledd Cymru Ganwyd 16 Gorffennaf 1880 yn fab i David Thomas a'i briod Elizabeth (ganwyd Jones), Quarry Cottage, Llanfechain, Trefaldwyn. Addysgwyd ef yn ysgolion Llanfechain a Llanfyllin gyda thymor yn ysgol
THOMAS, DEWI-PRYS (1916 - 1985), pensaer Ganwyd Dewi-Prys Thomas ar 5 Awst 1916 yn ardal Toxteth Park, Lerpwl, plentyn hynaf Adolphus Dan Thomas (1889-1974), swyddog undeb y gweithwyr banc, a'i wraig Elysabeth (Lys) Watkin Thomas (g. Jones
THOMAS, EBENEZER (Eben Fardd; 1802 - 1863), ysgolfeistr a bardd Gweithiau Barddonol, &c., Eben Fardd yn 1873 (fel y tybir) dan olygiaeth Howell Roberts a William Jones.
THOMAS, EDWARD (1925 - 1997), paffiwr a hyfforddwr hynod o lwyddiannus a gwr cyhoeddus ym mywyd Merthyr Tudful pwysau ysgafn y byd. Bu bron iddo wneud yr un gymwynas yn hanes y Cymro o Gorseinon, Colin Jones a enillodd bencampwriaeth Prydain ac Ewrop. Bu bron ag ennill yn 1983 bencampwriaeth y byd. Bu hi yn ornest
THOMAS, EVAN CAMBRIA (1867 - 1930), meddyg ac arloeswr iechyd cyhoeddus Ganwyd Evan Cambria Thomas ar 28 Mawrth 1867 yn Nhŷ Coch, Llanarth, Ceredigion, yr olaf o chwech o blant Capten Evan Thomas (1825-1900), morwr yn y gwasanaeth masnachol, a'i wraig Emma Jones (1824
THOMAS, GEORGE ISAAC (Arfryn; 1895 - 1941), cerddor a chyfansoddwr Ganwyd yn Spencer House, Llanboidy, Caerfyrddin, 29 Tachwedd 1895, yn fab i Rhys Morgan a Margaret (ganwyd Jones) Thomas. Cafodd ei addysg yng Ngholeg y Brifysgol yng Nghaerdydd, 1920-22, ac yn y
THOMAS, HELEN WYN (1966 - 1989), actifydd heddwch Ganwyd Helen Wyn Thomas ar 16 Awst 1966 yng Nghastellnewydd Emlyn, Sir Gaerfyrddin, yn ferch i John Thomas a'i wraig Janet (g. Jones). Cadwai ei rhieni ddwy siop yn y dref, JDR Thomas ac Y Goleudy
THOMAS, ISAAC (1911 - 2004), gweinidog (Annibynwyr) ac athro coleg (1991). Cyflwynwyd cyfrol deyrnged, Efrydiau Beiblaidd Bangor 3 (gol. Owen E. Evans), iddo ar ei ymddeoliad yn 1978. Y mae ei bapurau yn archifdy Prifysgol Bangor. Priododd Sibyl Jones, Treorci, a ganwyd
THOMAS, JOHN (1730 - 1804?), gweinidog gyda'r Annibynwyr, ac emynydd; Harris yn pregethu yn nhy Sieffre Dafydd, Llanddeusant (1745), ysgytiwyd ei holl anianawd ysbrydol. Yn 15 oed aeth yn was yn nhy Griffith Jones yn Llanddowror, a bu yno am ddwy flynedd; ond ni chefnogai
THOMAS, JOHN ROWLAND (1881 - 1965), arweinydd crefyddol a masnachwr amlwg Cymraeg Llundain ac yn gefnogwr selog ar hyd ei oes. Priododd yn 1913 â Lily Anna Jones (a fu farw 1964), Cymraes a anwyd yn Llundain. Yr oedd drws agored yn eu cartref, ' Y Nant ' yn Dollis Hill, i lu o
THOMAS, LEWIS (1877 - 1955), arloeswr celfyddyd cerdd dant yn neheudir Cymru yn hanner cyntaf yr 20fed ganrif ei le fel gwneuthurwr esgidiau a wneid yn lleol y pryd hwnnw. Priododd yn 1905 Mary Emiah Jones, athrawes ym Mhontyberem, ond yn enedigol o Lan-non, Llanelli. Ganwyd iddynt fab a dwy ferch. Priododd ei
THOMAS, LOUIE MYFANWY (Jane Ann Jones; 1908 - 1968), nofelydd Ganwyd 29 Chwefror 1908 yn Primrose Cottage, Holway, Treffynnon, Fflint, yn unig blentyn Walter Owen Davies, ' master saddler ' a'i wraig Elizabeth Jane (ganwyd Jones). Bu farw y fam 3 Chwefror 1909
THOMAS, Syr PERCY EDWARD (1883 - 1969), pensaer ac ymgynghorwr ar gynllunio tro hwn at Henthorne Stott ym Manceinion. Bu'n cydweithio ag Ivor Jones, Caerdydd, mewn cystadlaethau agored, ac yn 1911 i'w cynllun hwy ar gyfer coleg technegol yng Nghaerdydd y dyfarnwyd y wobr. Rhoes
THOMAS, PERCY GORONWY (1875 - 1954), Athro ac ysgolhaig Ganwyd 26 Tachwedd 1875 ym Mhenbedw, swydd Caer, yn fab i Josiah Thomas a Marianne (ganwyd Jones, o Lanfyllin), wedyn o Lerpwl, ac ŵyr i John Thomas, gweinidog (A), Lerpwl (1821 - 1892). Addysgwyd ef
THOMAS, RACHEL (1905 - 1995), actores sgil y darllediad hwn, a enynnodd chwilfrydedd nifer o'r cyhoedd yn llais y wraig ifanc o Gaerdydd, fe'i gwahoddwyd i gyfweliad gan Sam Jones, cynhyrchydd gyda'r BBC, a'i chastio ym 1934 yn nrama gomedi
THOMAS, RICHARD (1753 - 1780), clerigwr a chynullydd llawysgrifau ac achau Ganwyd 10 Rhagfyr 1753, mab Thomas Rowland, Tuhwnt i'r Bwlch, plwyf Ynyscynhaearn, Sir Gaernarfon, a Jane Jones (J. E. Griffith, Pedigrees, 359). Bu yn Ysgol y Friars, Bangor, cyn mynd i Goleg Iesu
THOMAS, ROBERT (Ap Vychan; 1809 - 1880), gweinidog ac athro diwinyddiaeth gyda'r Annibynwyr, bardd a llenor le fel hogyn cadw defaid gydag Evan Davies a'i briod yn y Tŷ Mawr yn ymyl ei gartref, aelwyd nodedig am ei chrefydd a'i moes, a chafodd yno argraffiadau nas dilewyd ar hyd ei oes. Michael Jones oedd
THOMAS, ROBERT DAVID (Iorthryn Gwynedd; 1817 - 1888), gweinidog gyda'r Annibynwyr Ganwyd yn Llanrwst 17 Medi 1817. Dechreuodd bregethu yn 1838 a dangosodd yn fuan duedd at lenora a barddoni. Aeth am dymor i ysgol yn Rhydychen a gedwid gan Eleazer Jones, mab y Dr. Arthur Jones
THOMAS, WILLIAM (Islwyn; 1832 - 1878), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a bardd ' Glasynys ' (Owen Wynne Jones) ac yntau yn ysgrifennu erthyglau blaen Y Glorian, ond 'Llew Llwyfo' (Lewis William Lewis) a benodwyd yn olygydd arno. Bu 'Islwyn' farw 20 Tachwedd 1878, a chladdwyd ef ym
THOMAS, WILLIAM (Gwilym Marles; 1834 - 1879), gweinidog Undodaidd, diwygiwr cymdeithasol, llenor, ac ysgolfeistr Ganwyd yn Glan Rhyd y Gwiail ger Brechfa, Sir Gaerfyrddin, yn fab i William ac Ann Thomas (gynt Jones), ond mabwysiadwyd ef gan chwaer ei dad. Fe'i addysgwyd yn ysgol Ffrwd-y-fâl, 1851, Coleg
THOMAS, WILLIAM (1749 - 1809), gweinidog gyda'r Annibynwyr a chyhoeddwr llyfrau gan y Parch. Eben. Jones, Pontypŵl.
THOMAS, WILLIAM (d. 1813), gweinidog gyda'r Bedyddwyr Undodaidd pregethu yng nghwrdd chwarter Llwyndafydd (Ceredigion) yn Chwefror 1795 (Trafodion Cymdeithas Hanes Bedyddwyr Cymru, 1942, 17). Yn 1796 urddwyd ef a Griffith Jones yn gyd-weinidogion Pant Teg, ac yn eironig
THOMAS, WILLIAM (Gwilym Mai; 1807 - 1872), bardd ac argraffydd William Evans a Benjamin Jones. Yna sefydlodd ei fusnes ei hun yng Nghaerfyrddin. Yr oedd yn eisteddfodwr selog a gwobrwywyd ef yn eisteddfodau Abertawe (1846) a Chaerfyrddin (1852). Cyhoeddodd gasgliadau
THOMAS, WILLIAM (Glanffrwd; 1843 - 1890), clerigwr Ganwyd yn Ynys-y-bŵl, 17 Mawrth 1843, mab John Howell Thomas (mab William Thomas Howell, Blaennantyfedw) a Jane ferch Morgan Jones, Cwmclydach. Bu'n ddisgybl yn ysgol un Twmi Morgan. Gweithiodd yn
THOMAS, WILLIAM (KEINION) (1856 - 1932), gweinidog Annibynnol, a newyddiadurwr cyfrifydd mewn swyddfa. Codwyd ef i bregethu yng nghapel Garside Street, yna bu yng ngholeg annibynnol y Bala dan M. D. Jones pryd y mabwysiadodd yr enw ychwanegol 'Ceinion' (wedi hynny, 'Keinion'). Dyma
TREFGARNE, GEORGE MORGAN (BARWN 1af. TREFGARNE o Gleddau), (1894 - 1960), bargyfreithiwr a gwleidydd Ganwyd 14 Medi 1894 yn Zion Hill House, Trefgarn, Penfro, yn fab i David Garro-Jones, gweinidog (A), a Sarah (ganwyd Griffiths). Addysgwyd ef yn Ysgol Caterham a gwasanaethodd gyda'r Denbighshire
TREVOR, JOHN (d. 1410), esgob Llanelwy Marthin (gweler Bulletin of the Board of Celtic Studies, iv, 3, 4; v, 1). Awgrymodd E. J. Jones y gellir yn ogystal roi awduraeth nifer o weithiau hanesyddol y cyfnod iddo (gweler Speculum, xii, 196 et seq
TUDOR, OWEN DAVIES (1818 - 1887), awdur llyfrau ar y gyfraith Ganwyd 19 Gorffennaf 1818 yn Lower Garth, Cegidfa, mab hynaf Robert Owen Tudor, capten yn y Royal Montgomeryshire Militia, a'i wraig Emma, merch John Lloyd Jones, Maesmawr, Sir Drefaldwyn. Cafodd ei
VALENTINE, LEWIS EDWARD (1893 - 1986), gweinidog y Bedyddwyr, awdur a chenedlaetholwr Witton Davies (gweler erthygl y BC gan Valentine ei hun), a Chymraeg o dan yr Athro John Morris-Jones. Roedd eisoes wedi dechrau pregethu yn 1912, a'i fwriad oedd mynd yn weinidog ar ôl graddio. Ond
VAN HEYNINGEN, RUTH ELEANOR (1917 - 2019), biocemegydd Ganwyd Ruth van Heyningen ar 26 Hydref 1917 yng Nghasnewydd, Sir Fynwy, unig blentyn Alan Treverton Jones (1877-1924), perchennog llongau, a'i wraig Mildred (g. Garrod Thomas, 1882-1970). Roedd ei
VARRIER-JONES, PENDRILL CHARLES (1883 - 1941), meddyg Ganwyd Pendrill Varrier-Jones yn Glyn Taff House, Troedyrhiw, Merthyr Tudful, ar 24 Chwefror 1883, yn fab i Dr Charles Morgan Jones, meddyg lleol, a'i wraig Margaret Varrier (g. Jenkins). Roedd teulu
VAUGHAN family Corsygedol, ); ar hyn gweler E. Rosalie Jones, Hist. of Barmouth, a hefyd ' Cywydd moliant Gruffydd Vychan ap Gruffydd ab Einion o Gorsygedol, rhyfelwr gyda'r brenin Harri VII ' gan Tudur Penllyn. Dywed Robert
VAUGHAN family Courtfield, Fynwy. Un o gyndadau y teulu oedd WILLIAM AP JENKIN (neu Herbert), arglwydd Wern-ddu, sir Fynwy, yn 1353; ef hefyd oedd cyndad teulu Proger, Wern-ddu; Jones (Herbert yn ddiweddarach), Treowen a Llanarth
VIVIAN, HENRY HUSSEY (barwn Swansea 1af), (1821 - 1894), diwydiannwr ac arbenigwr mewn gweithio meteloedd a mwynau ), a'i wraig Sarah, merch Arthur Jones, The Priory, Reigate. Ceir manylion llawn am yrfa Vivian yn y D.N.B.; yma, felly, ni roddir onid amlinelliad. O ysgol Eton aeth i Ffrainc a'r Almaen (1838-40) i
WALTERS, GARETH (1928 - 2012), cyfansoddwr linynnol, ac agorawd, Primavera (1962), Little suite for harp a Capriccio for guitar (1980). Priododd yn 1969 â Glenys Jones. Bu farw yn Kingston, Surrey ar 31 Mai 2012.
WALTERS, THOMAS GLYN (WALTER GLYNNE; 1890 - 1970), tenor Ganwyd 4 Ionawr 1890 yn fab i David ac Elizabeth (ganwyd Jones) Walters, Cefngorwydd, Tre-gŵyr, Morgannwg, a chafodd ei addysg yn Ysgol Ramadeg Tre-gŵyr. Bu'n gweithio mewn banc cyn penderfynu dilyn
WARNER, MARY WYNNE (1932 - 1998), mathemategydd Ganwyd Mary Warner yng Nghaerfyrddin ar 22 Mehefin 1932, yr hynaf o ddwy ferch Sydney Davies (1901-1978), athro mathemateg a ddaeth yn brifathro yn ddiweddarach, a'i wraig Esther (g. Jones, 1899-1982
WATKIN-JONES, ELIZABETH (1887 - 1966), awdur llyfrau i blant sirol Pwllheli ac yn y Coleg Normal, Bangor, a bu'n athrawes plant bach yn Aberdâr, Onllwyn, Porthmadog, Trefriw, a Nefyn. Priododd â John Watkin-Jones yn Chwefror 1916. Ar ôl Rhyfel Byd I bu'n byw am
WATKINS, JOSHUA (1769/70 - 1841), gweinidog gyda'r Bedyddwyr Ganwyd, gellid meddwl, yn Llangynidr (Brycheiniog) - yr oedd yn un o ymddiriedolwyr tŷ cwrdd cyntaf y Bedyddwyr yno yn 1794 (D. Jones, Bed. Deheubarth, 655), a gall mai mab oedd i'r Howell Watkins y
WATKINS, Syr PERCY EMERSON (1871 - 1946), gwas sifil olaf o'i oes cyflwynodd ei hunan i'r gwaith hwn gyda'r unplygrwydd anhunanol a dyngarol a oedd mor amlwg yn ei nodweddu ar hyd ei oes. Priododd, 1898, Mary Jane Jones, Llanfyllin, a ganwyd iddynt un mab
WATKINS, Syr TASKER (1918 - 2007), bargyfreithiwr a barnwr Aber-fan yn 1966 yn ddirprwy i'r Twrnai Cyffredinol, Syr Elwyn Jones, ac fel cwnsler i'r Tribiwnlys cafodd y cyfrifoldeb beichus o goladu a chyflwyno'r dystiolaeth er mwyn darganfod beth a achosodd i
WATTS, HELEN JOSEPHINE (1927 - 2009), cantores Gerdd Frenhinol, lle bu'n astudio gyda Caroline Hatchard cyn cychwyn ar yrfa gerddorol. Yn ystod yr 1950au cafodd lwyddiant mewn darllediadau radio ac ennill sylw'r arweinydd o Gymro, Geraint Jones, a'i
WEBB, HARRI (1920 - 1994), llyfrgellydd a bardd gerdd Gymraeg wych 'Colli Iaith' ddod yn glasur a berfformiwyd yn aml wedi ei gosod i gerddoriaeth gan Meredydd Evans a'i chanu gan Heather Jones. Yn ei flynyddoedd olaf tueddai i ddilorni'r Saesneg gan
WHITE, EIRENE LLOYD (Barwnes White), (1909 - 1999), gwleidydd Ganwyd Eirene Lloyd Jones yn Anwylfan, Rhodfa Sant Ioan, Belfast, unig ferch Thomas Jones a'i wraig, Eirene Theodora Lloyd, ar 7 Tachwedd 1909. Llai na blwyddyn wedyn, dychwelodd Thomas Jones i Gymru
WILLIAM(S), LEWIS (1774 - 1862), yr hynotaf o athrawon ysgolion cylchynol Charles o'r Bala Ganwyd yn 1774 yn Gwastadgoed, Pennal, yn fab i William a Susan Jones; tlodion oedd ei rieni, a bu'r tad farw pan nad oedd Lewis ond pedair oed, gan adael y fam heb fawr gymorth ond y plwyf. Yn 16
WILLIAM(S), ROBERT (1744 - 1815), bardd, amaethwr y Pandy Isaf, Tre Rhiwedog gerllaw'r Bala; ganwyd (yn ôl carreg ei fedd) yn 1744. Ni wyddys odid ddim o'i hanes. Bu'n ddisgybl barddol i Rolant Huw, ac yn athro yn ei dro i ' Ioan Tegid ' (John Jones
WILLIAMES, RICE PRYCE BUCKLEY (1802 - 1871), swyddog yn y Board of Control, Llundain, a phrif gychwynnydd The Cambrian Quarterly Magazine . Priododd, 1854, ag Anna Frances Parslow, merch hynaf Humphrey Rowland Jones, Garthmyl, Sir Drefaldwyn; bu unig blentyn y briodas, merch, farw o flaen ei thad. Bu farw 23 Mawrth 1871 a chladdwyd ef yn eglwys
WILLIAMS, ALICE HELENA ALEXANDRA (ALYS MEIRION; 1863 - 1957), llenor, artist a gwirfoddolwraig les wlatgarol' ar gyfer merched o bob oed, i'r Gymraeg gan Alice Gray Jones ('Ceridwen Peris'). Dyfarnwyd y Médaille de la Reconnaissance Française i Alice Williams am ei gwaith gyda'r Gronfa. Parhaodd ei
WILLIAMS, ALUN OGWEN (1904 - 1970), eisteddfodwr un mab. Priododd (2) â Gwladys Spencer Jones ym Mae Colwyn, Mehefin 1970 ond bu farw prin ddeufis yn ddiweddarach ar 4 Awst, yn Nhreorci, lle y cynhelid yr Eisteddfod Genedlaethol y fl. honno. Daeth
WILLIAMS, BENJAMIN MORRIS (1832 - 1903), cerddor weithio. Yn 1853 dechreuodd ddysgu'r grefft o argraffu cerddoriaeth gyda Robert Jones, Bethesda, ac ef a gysododd yr oratorio ' Storm Tiberias ' (' Tanymarian '), a ' Requiem ' (' Tanymarian ') i'r Parch
WILLIAMS, DAVID DAVID (1862 - 1938), gweinidog (MC) ac awdur . 1896-97, Clara A. Jones, Ashlands; ni bu iddynt deulu. Aeth i fyw i Brestatyn ar ôl ymddeol, ac yno y bu farw 3 Gorffennaf 1938. Yr oedd yn ŵr amlwg yn ei Gyfundeb, a bu'n llywydd Sasiwn y Gogledd (1931
WILLIAMS, DAVID JAMES (1897 - 1972), gwleidydd Llafur Ganwyd ef ar Wauncaegurwen ar 3 Chwefror 1897, yn fab i Morgan Williams, glöwr, a Margaretta Jones. Addysgwyd ef yn ysgol elfennol Gwauncaegurwen, dechreuodd weithio mewn pwll glo ym 1911, a bu wedyn
WILLIAMS, DAVID PRYSE (Brythonydd; 1878 - 1952), gweinidog (B), llenor, a hanesydd '; 1821 - 1891, a'i fam Elizabeth yn ferch i deulu o Fedyddwyr yn eglwys Bethel, Dre-fach Felindre, a dau o'i brodyr, David Phillip Jones (1850 - 1884), Felingwm a Llanfynydd, a Samuel Jones (1857 - 1935
WILLIAMS, ELISEUS (Eifion Wyn; 1867 - 1926), bardd ag Ann Jones, Efail Bach, Abererch. Ysgrifennodd lawer yn y mesurau caeth a rhydd, yn awdlau, cywyddau, hir-a-thoddeidiau, ac englynion, ac yn delynegion, emynau, a cherddi dychan, ac enillodd amryw
WILLIAMS, FRANCES (FANNY) (?1760 - c.1801), carcharor ac ymsefydlwr yn Awstralia ifanc, ddibriod, fe'i cyflogwyd gan Moses Griffith ym mwthyn Wibnant ger Treffynnon - y cartref a roddwyd ar rent iddo'n dilyn ei briodas â Margaret Jones ym mis Ionawr 1781 gan ei feistr Thomas Pennant
WILLIAMS, GEORGE (1879 - 1951), cyfarwyddwr cwmnïau ac Arglwydd Faer Caerdydd yntau'n un o brif gefnogwyr cais Caerdydd i fod yn brifddinas Cymru, prynodd Parc Cefn Onn a'i roi'n ddiweddarach i'r ddinas. Cafodd C.B.E. yn 1938. Yn 1904 priododd â Margaret Jones (bu farw 1942) a bu
WILLIAMS, GRACE MARY (1906 - 1977), cyfansoddwraig Ramadeg y Merched yn y Barri a daeth dan ddylanwad ei hathrawes gerdd Rhyda Jones, a oedd newydd raddio o Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth lle bu'n astudio gyda Walford Davies. Aeth y disgybl yn ei blaen i
WILLIAMS, HUGH (1796 - 1874), cyfreithiwr a therfysgwr politicaidd yn perthyn o bell i William Jones, clerc tref Caerfyrddin, a hyn a barodd iddo ymsefydlu yn y dref honno, serch na ddaethant yn bartneriaid fel y disgwylasid iddynt. Bu'n gyfreithiwr yng Nghaerfyrddin
WILLIAMS, HUGH (1722? - 1779), clerigwr ac awdur Ganwyd yn Llanengan, Llŷn, yn 1722 neu 1721 (bedyddiwyd 18 Ionawr 1721/2) yn fab i William Williams (neu ' Jones ') a'i wraig Catherine - awgryma William Morris (Letters, i, 308) eu bod o deulu
WILLIAMS, Syr IFOR (1881 - 1965), Athro prifysgol, ysgolhaig sesiwn 1906-07 fel cynorthwywr i John Morris-Jones yn yr Adran Gymraeg ac yn gweithio am radd M.A., ac yna yn 1907 penodwyd ef yn ddarlithydd cynorthwyol. Yn 1920 crewyd cadair iddo dan y teitl Athro
WILLIAMS, JAMES (1812 - 1893), cenhadwr yn Llydaw dan y Methodistiaid Calfinaidd yno, gweler llyfr J. H. Morris a enwir isod. Bwriodd ei fywyd ar ôl 1869 yng Nghaer, lle y bu farw 1 Medi 1893; claddwyd ym medd ei wraig (Catherine, ferch y Parch. Richard Jones, 1784 - 1840, o'r Bala
WILLIAMS, JOHN (1627 - 1673), Anghydffurfiwr cynnar, pregethwr a meddyg Ganwyd yn y Tynewydd (=' Castellmarch Uchaf') yn Llŷn, o deulu bonheddig, yn fab i William a Mary Jones. Ymaelododd yn Rhydychen o Goleg Iesu, 7 Mawrth 1647, 'yn 20 mlwydd oed,' i baratoi at fod yn
WILLIAMS, JOHN (Ioan Rhagfyr; 1740 - 1821) Jones, Bryn Rhyg, Dolgellau. Yn 1772 rhoddodd ei grefft i fyny ac aeth yn glerc at Edward Anwyl, cyfreithiwr, ac wedi hynny bu'n cadw ysgolion yn Nhrawsfynydd, Abermaw, Dolgellau, a Llanelltyd. Efe oedd
WILLIAMS, JOHN (1745/6 - 1818), clerigwr ac athro llawer ohonynt ar gyfer urddau sanctaidd heb unrhyw baratoad ond a gawsent yn Ystrad Meurig. Daeth nifer ohonynt yn enwog ym mywyd yr Eglwys (gweler y rhestr yn D. G. Osborne-Jones, Edward Richard of
WILLIAMS, JOHN (1754 - 1828), clerigwr Methodistaidd . Bu'n gurad yn Llanfynydd ac yn Llanfair-ym-Muellt. Aeth i gadw ysgol yn Llangrallo, Sir Forgannwg, yn 1781, ar gais D. Jones, Llan-gan. Tua'r un adeg ymunodd â'r Methodistiaid. Aeth yn athro i athrofa'r
WILLIAMS, JOHN (1806 - 1856), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, llenor, ac awdur Mab Robert Williams, brodor o Landdoged, ac Elizabeth Jones, yr Efail, Glanwydden, Creuddyn, Arfon; ganwyd ef yng nghartref ei fam, 20 Mehefin 1806. Dengys ei ysgrifau ei ddiddordeb cynnar mewn
WILLIAMS, JOHN (J.W. Llundain; 1872 - 1944), masnachwr llechi Ganwyd yn Nhŷ Capel Rhostryfan, Llanwnda, Caernarfon, 22 Medi 1872, yr hynaf o saith o blant John Williams, chwarelwr, a Catherine ei wraig, merch Robert a Jane Jones, Llandwrog. Brawd iddo oedd
WILLIAMS, JOHN CEULANYDD (Ceulanydd; 1847? - 1899), gweinidog gyda'r Bedyddwyr a llenor Ann Jones, merch David Jones, diacon yn yr eglwys, a goruchwyliwr rheilffordd L. ac N.W. o Caerlleon i Gaergybi. Ganed iddynt naw o blant. Llenydda oedd diddordeb pennaf 'Ceulanydd.' Cyhoeddodd Y Ddau
WILLIAMS, JOHN JOHN (1884 - 1950), athro, gweinyddwr addysg, cynhyrchydd a beirniad drama Ganwyd 12 Gorffennaf 1884, yn Stryd Fawr Caernarfon, unig blentyn John Williams ac Anne (ganwyd Jones). Chwarelwr oedd y tad. Cadwai'r fam westy trafaelwyr a bu farw pan nad oedd y plentyn ond wyth
WILLIAMS, SYR JOHN KYFFIN (1918 - 2006), arlunydd ac awdur a'i galluogodd i ddod i adnabod cefn gwlad Llŷn o'i gartref, erbyn hynny yn Abererch. Ar anogaeth ei fam ymunodd â'r Capten Jack Jones a Helfa'r Ynysfor yn ardal Aberglaslyn, a bu'n cerdded y mynyddoedd
WILLIAMS, JOHN LLOYD (1854 - 1945), llysieuydd a cherddor gyhoeddodd hefyd ei gyfrol Y Tri Thelynor. Ysgrifennodd hefyd Byd y Blodau a gyhoeddwyd gan y Meistri Morris a Jones, Lerpwl. Parhaodd hyd ddiwedd ei oes i ymchwilio i wreiddiau a datblygiad cynnar
WILLIAMS, JONATHAN (1752? - 1829), clerigwr, ysgolfeistr, a hynafiaethydd . Priododd yn Llanllieni, a chafodd ddwy ferch - daeth un ohonynt yn wraig i'r cyfreithiwr adnabyddus John Jones o'r Cefnfaes (Rhaeadr). Cyhoeddodd History of Leominster. Ar ôl 1818, daliai'r swydd yn eglwys
WILLIAMS, MARIA JANE (Llinos; 1795 - 1873), casglwr llên gwerin a cherddor Croker. Er iddi dderbyn rhai o'r chwedlau drwy lawysgrifau Edmund Jones (1702-1793) ac, o bosib, gan Carnhuanawc, hi a gasglodd y rhan fwyaf ohonynt o wefusau'r werin bobl, gan restru a disgrifio'i
WILLIAMS, MORRIS (Nicander; 1809 - 1874), clerigwr a bardd Ganwyd yng Nghaernarfon, 20 Awst 1809, mab William Morris a Sarah ei wraig (yr oedd hi'n chwaer i Peter Jones, ' Pedr Fardd '; bu'n forwyn ar fferm ' Dewi Wyn,' a William Morris yn was i 'Robert ap
WILLIAMS, ORIG (1931 - 2009), pêl-droediwr, reslwr, hyrwyddwr a newyddiadurwr pêl-droediwr enwog Tommy Jones i'w weld a chynnig cyfle iddo chwarae dros dîm Pwllheli. Yn y pen draw daeth Williams yn chwaraewr/rheolwr gyda'r clwb a dechreuodd sgrifennu colofn yn rhaglenni'r gemau
WILLIAMS, OWEN (1774 - ar ôl 1827), cerddor Ganwyd Gorffennaf 1774 yn y Cwirt, plwyf Llandyfrydog, Môn, mab Owen ac Ellen Jones. Cofrestrir ei fedydd yn eglwys Llandyfrydog fel a ganlyn - ' July 11, 1774, Owen Jones (son of) Owen Jones & Ellen
WILLIAMS, OWEN (GAIANYDD) (1865 - 1928), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd a llenor Richards yn Llannerchymedd, y Parch. R. M. Jones yng Nghaergybi, ac yng Ngholeg y Brifysgol, Bangor. Ordeiniwyd ef yn 1897, a'i sefydlu'n fugail ar eglwysi Ro Wen a Tyn-y-groes, lle'r arhosodd hyd ei
WILLIAMS, PETER BAILEY (1763 - 1836), cherigwr a llenor treuliodd weddill ei oes, gan ddal hefyd dros dro guradiaeth sefydlog Betws Garmon (1815-25?). Priododd (1) â Hannah Jones o Lanrwst (bu farw 1835), ym Medi 1804; mab iddynt hwy oedd HENRY BAILEY WILLIAMS
WILLIAMS, RICHARD HUGHES (Dic Tryfan; 1878? - 1919), newyddiadurwr ac awdur storïau byr Ganed yn Rhosgadfan, Arfon, tua 1878; mab i chwarelwr oedd, a bu yntau yn y chwarel am ysbaid pan yn fachgen. Wedyn bu yn ysgol breifat J. Lewis Jones yng Nghaernarfon ac ar ôl hynny yn glerc yn
WILLIAMS, ROBERT DEWI (1870 - 1955), gweinidog (MC), prifathro Ysgol Clynnog a llenor ysgrifau o'r Drysorfa dan y teitl Dyddiau mawr mebyd yn 1973. Priododd 1908 Helena Jones Davies, a ganwyd un mab o'r briodas. Bu farw 25 Ionawr 1955 yn Rhuddlan.
WILLIAMS, ROBERT JOHN (PRYSOR; 1891 - 1967), glöwr ac actor Daniel Haydn Davies, a ddaeth yn gynhyrchydd rhaglenni ysgolion yn y B.B.C., a hefyd un a fu'n gyfaill oes iddo, sef David Moses Jones, glöwr ac actor fel yntau. Yn 1936 gwahoddodd Thomas Rowland Hughes, y
WILLIAMS, ROBERT ROLFE (1870 - 1948), arloeswr addysg trwy gyfrwng y Gymraeg ferch a mab. Ar ôl ysgaru priododd (2) â Rachel Anne Jones, Tonpentre (bu farw 27 Gorffennaf 1970). Ymddeolodd i Lwyn-teg, Llan-non, a bu farw 26 Gorffennaf 1948 a'i gladdu ym mynwent Llwyn-teg (A).
WILLIAMS, ROWLAND (1779 - 1854), clerigwr goffa ym mhen gorllewinol eglwys gadeiriol Llanelwy. Priododd a Jane Wynne Jones o Dre-iorwerth, ger Bodedern, sir Fôn, a bu iddynt dri mab a phum merch. Un o'i feibion oedd Rowland Williams (1817 - 1870
WILLIAMS, THOMAS (Tom Nefyn; 1895 - 1958), gweinidog (MC) ac efengylydd cyfarfodydd efengylaidd o gwmpas ei gartref, a chymhellwyd ef i ymgeisio am y weinidogaeth. Aeth i ysgol y Porth, Cwm Rhondda, i'w gymhwyso'i hun ar gyfer y gwaith dan gyfarwyddyd R. B. Jones. Bu wedyn yng
WILLIAMS, THOMAS OSWALD (ap Gwarnant; 1888 - 1965), gweinidog (U), llenor, bardd, gŵr cyhoeddus olygydd Yr Ymofynnydd, cylchgrawn Cymraeg yr Undodiaid yng Nghymru, o Ionawr 1926 hyd Rhagfyr 1933, ac yn 1937 yn ystod salwch ei olynydd, y Parch. T. L. Jones; gwasanaethodd ar bwyllgor ymghynghori'r
WILLIAMS, TOM PUGH (1912 - 1985), athro prifysgol Ganed Tom Pugh Williams yn 1912 yn Nhrawsfynydd lle roedd ei rieni, Edward a Jane (née Jones) Williams yn amaethu ar fferm Dolwen. Pan gafodd llyn Trawsfynydd ei greu, fe ddiflanodd y fferm o dan y
WILLIAMS, WALDO GORONWY (1904 - 1971), bardd a heddychwr Ganwyd Waldo Williams yn Hwlffordd, Sir Benfro ar 30 Medi 1904, y trydydd o bum plentyn John Edwal Williams (1863-1934) ac Angharad Williams (ganwyd Jones, 1875-1932). Ysgolfeistr Ysgol Prendergast
WILLIAMS, WATKIN HEZEKIAH (Watcyn Wyn; 1844 - 1905), athro, bardd, a phregethwr Morgannwg,' 'Llew Llwyfo,' ac eraill pan fu'n gweithio yng Nghwm Dâr. Yn 1870 priododd â Mary Jones, o'r Trap ger Llandeilo, ond bu hi farw cyn pen blwyddyn gan adael plentyn ar ei hôl. Ddechrau 1872
WILLIAMS, WILLIAM (c. 1625 - 1684), hynafiaethydd Lloyd, Plas Llanddyfnan, a merch William Jones, Plas Gwyn, Pentraeth. Yr oedd yn hynafiaethydd cymwys a dibynadwy, fel y tystia hynny o'i waith a erys ar glawr, sef: 'Historia Bellomarisci,' 1669, a
WILLIAMS, WILLIAM (1781 - 1840), gweinidog gyda'r Annibynwyr dad fel saer coed am gyfnod. Dechreuodd bregethu cyn bod yn 19 oed a bu wrthi ysbaid dwy flynedd a châi beth hyfforddiant addysgol gan ei weinidog, y Parch. William Jones; ef a'i dysgodd i sgrifennu
WILLIAMS, WILLIAM (Crwys; 1875 - 1968), bardd, pregethwr ac archdderwydd ), Bryn-mawr, Brycheiniog, a oedd yr adeg honno yn un o eglwysi Cymraeg Cyfundeb Mynwy. Yn yr un flwyddyn priododd â Grace Harriet Jones (bu farw 22 Rhagfyr 1937), cydfyfyriwr ag ef ym Mangor, a bu iddynt
WILLIAMS, WILLIAM ALBERT (1909 - 1946), organydd, beirniad, a chyfansoddwr amdano ef a'i frawd a'i chwaer gan Mrs. Stanley Jones, Lerpwl, chwaer i'w fam. Dechreuodd ddysgu canu'r piano a'r organ yn ifanc iawn, ac apwyntiwyd ef yn organydd capel M.C. Chatham St., Lerpwl, pan oedd
WILLIAMS, WILLIAM GILBERT (1874 - 1966), ysgolfeistr a hanesydd lleol Ganwyd yn Nhŷ'r Capel, Rhostryfan, Llanwnda, Caernarfon, 20 Ionawr 1874, yn fab i John Williams, chwarelwr, a'i briod Catherine (ganwyd Jones). Brawd iddo oedd ' J. W. Llundain ' (JOHN WILLIAMS
WILLIAMS, WILLIAM NANTLAIS (1874 - 1959), gweinidog (MC), golygydd, bardd ac emynydd ddylanwad y cyffro hwnnw yn drwm. Penderfynodd gysegru ei fywyd bellach i efengyleiddio a hyrwyddo bywyd ysbrydol yr eglwysi. Priododd ddwywaith; (1) yn 1902 ag Alice Maud Jones (ŵyres yr hynod Thomas Job
WILLIAMS, WILLIAM PRICHARD (1848 - 1916) , Maurice Kyffin. Bu'n briod ddwywaith: (1) ag Emily (bu farw 17 Medi 1881), a (2) â'i chwaer hi, Annie Ada (bu farw 26 Chwefror 1925) - merched i Henry Lloyd Jones, cyfreithiwr ym Mangor (J. E. Griffith
WINTER, CHARLES (1700 - 1773), gweinidog gyda'r Bedyddwyr Arminaidd , dymunai rhai godi Winter yn weinidog, ond gwell fu gan y mwyafrif Griffith Jones o Ben-y-fai, a chydweithiodd Winter ag ef yn gyfeillgar. Ond pan ymfudodd Jones (1749) i America, atgyfodwyd y dadlau, a'r
WOODING, DAVID LEWIS (1828 - 1891), achydd, hanesydd, llyfrgarwr a siopwr a Lloegr. Priododd Marianne, merch Peter Jones, yn eglwys Llanddewi, Abergwesyn 18 Mehefin 1858. Bu farw 2 Mai 1891 wedi gwaeledd byr a chladdwyd ef ym mynwent Beulah (A). Yn 1861 cymerodd gyfrifoldeb

Search results

1 - 12 of 592 for "Jones"