Dictionary of Welsh Biography

OWEN, Barwn LEWIS (d. 1555), swyddog gwladol Mab i Owen ap Hywel ap Llywelyn, o'r Llwyn, Dolgellau. Dan Harri VIII penodwyd ef yn ddirprwy-siambrlen Gwynedd, ac yn ' farwn ' (h.y. yn farnwr) yn nhrysorlys Caernarfon; bu'n siryf Meirion yn 1545-6 a 1554-5, ac yn aelod seneddol drosti yn 1547, 1553, a 1554; preswyliai yng Nghwrt Plas-yn-dre, Dolgellau. Yn ei swydd fel siryf, aeth ati i ddifodi ' Gwylliaid Cochion Mawddwy '; dialwyd arno am
OWEN, MATTHEW (1631 - 1679), bardd ). Mewn llawysgrif ddiweddar o'r gerdd olaf hon (NLW MS 668C), gelwir y bardd yn 'Mathew Goch, alias Owen.' Eglwyswr selog oedd Matthew Owen, a throai yn yr un cylch â Huw Morys ac Edward Morris. Yr oedd yn englynwr da, a cheir un englyn o'i waith, sef 'Aneddfawr santaidd noddfa …' uwch porth eglwys Talyllyn, ac ar eglwysi eraill ym Meirion a sir Ddinbych, gan gynnwys Llanfachreth a Llansilin. Mae dau
OWENS, OWEN (1794 - 1838), prif ddyn y 'Wesle Bach selocaf yn y mudiad, a theithiodd yn Arfon, Llŷn, Meirion, Maldwyn, a Cheredigion i bregethu ei egwyddorion, nid heb gryn fesur o lwyddiant i'r 'Wesle Bach' ac o golledion i'r cyfundeb Wesleaidd. Bu ei farw (yn ei gartref), 10 Mawrth 1838, yn 44 oed, yn ddyrnod drom i'r enwad bychan; yr oedd eisoes mewn anawsterau ariannol, ac yn raddol suddodd yn ôl i fynwes yr hen gyfundeb, neu i fudiadau Wesleaidd
PANTON, PAUL (1727 - 1797), bargyfreithiwr a hynafiaethydd hyd 1794. Gweithredodd yn gyson am flynyddoedd ar gylchdaith y Sesiwn Fawr ym Môn, Arfon, a Meirion. Yn 1781 cyhoeddodd yn ddienw, yn Llundain, Free Thoughts on the Continuance of the American War … by a Gentleman of Lincoln's Inn. Apwyntiwyd ef yn 1793 yn ddosbarthwr stampiau yng Ngogledd Cymru (yn 1821 y rhoddwyd sir Ddinbych dan ei ofal). Bu'n arweinydd ym mywyd cyhoeddus Môn, fel dirprwy-raglaw
PENNAR, ANDREAS MEIRION (1944 - 2010), bardd ac ysgolhaig Ganwyd Meirion Pennar yng Nghaerdydd ar 24 Rhagfyr 1944 yn fab i W. T. Pennar Davies a'i wraig Rosemarie (née Wolff). Yn enedigol o Detmold yn yr Almaen, bu'n rhaid iddi hi ffoi o gartref ei theulu yn Berlin, lle roedd ei thad yn feddyg teulu, cyn yr Ail Ryfel Byd oherwydd ei thras Iddewig. Meirion oedd yr hynaf o bump o blant; ei dri brawd ac un chwaer oedd Rhiannon, Geraint, Hywel ac Owain. Bu
PHILLIPS, DANIEL (fl. 1680-1722), gweinidog gyda'r Annibynwyr Ganwyd yn Sir Gaerfyrddin; y mae traddodiad ei fod yn perthyn i Philippiaid Pictwn; yr oedd ganddo chwaer, Dorothy, a briododd â Timothy Quarrell o Lanfyllin, o deulu pwysig yn hanes Annibyniaeth Maldwyn a Meirion (gweler Hanes Eglwysi Annibynnol Cymru, i, 260, a Jenkins, Hanes Hen Gapel Llanuwchllyn, 70-2); merch iddynt hwy oedd gwraig John Kenrick, Wynne Hall (gweler dan ' Kenrick '), a mam
PIERCE, THOMAS MORDAF (1867? - 1919), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac awdur hanes dechreuad yr Achos yn Nosbarth Llanidloes (Llanidloes, 1908; arg. arall yn 1909), a Dr. W. Owen Pughe (Caernarfon, 1914), sef traethawd a ysgrifennodd ar gyfer eisteddfod Meirion, 1913. Casglodd ynghyd ddefnyddiau ar gyfer gweithiau eraill - hanes crefyddol a threfol Llanidloes a Dolgellau, hanes Millsiaid Llanidloes; gweler e.e. NLW MS 6173D, NLW MS 6175C, NLW MS 6176D, NLW MS 6177D, 6178C
PULESTON family Emral, Plas-ym-Mers, Hafod-y-wern, Llwynycnotiau, Harri VI. Ni bu aer i fab John, ac ar ei farw ef daeth Emral i feddiant gwr ei ferch, Richard Parry Price, Bryn-y-pys, a gymerodd yr enw Puleston ac a wnaed yn farwnig yn 1813. Syr THEOPHILUS PULESTON, a fu farw'n ddi-blant yn 1890, oedd y barwnig olaf o'r teulu. Diddorol, efallai, yw nodi i ran ('The Emral Hall') o hen blasdy Emral, pan ddymchwelodd ef yn 1936, gael ei ail-godi ym Mhorth Meirion
PWYNTIL MEIRION - see EDWARDS, JOHN KELT
RHYDDERCH AB IEUAN LLWYD (c. 1325 - cyn 1399?), cyfreithiwr a noddwr llenyddol awdl iddo gan Ddafydd y Coed yn ei gyffelybu i Selyf oherwydd ei ddoethineb, a hefyd i gymeriadau chwedlonol fel Arthur, Cai, Caw, Garwy Hir, Meirion, Bedwyr, Llŷr, Geraint, a'r arwr Ffrengig Rholant, gan adlewyrchu diddordeb Rhydderch yn y rhyddiaith Gymraeg a gedwir yn y llawysgrif enwog sy'n dwyn ei enw. Tua chanol y bedwaredd ganrif ar ddeg, comisiynodd Rhydderch ysgrifenyddion Ystrad Fflur
ROBERTS, DAVID (Telynor Mawddwy; 1875 - 1956), telynor, datgeinydd ac awdur llawlyfrau gosod treuliodd weddill ei oes yn diddanu ymwelwyr gyda'i delyn; ac yn gwasanaethu ei fro fel pregethwr lleyg. Bu'n hyfforddi myrdd o ddatgeiniaid ym Meirion. Cyhoeddodd Y tant aur (1911), llyfryn sol-ffa o 49 o osodiadau llafar ei fro. Sylweddolodd mai amrwd a diddychymyg oedd llawer o'r gosodiadau, a chyda chymorth y Parch. P.H. Lewis, aeth ati i'w hailwampio ar gyfer yr ail argraffiad (1915). Yn y rhain
ROBERTS, GWEN REES (1916 - 2002), cenhades ac athrawes gwaethaf peryglon mordeithio yng nghyfnod y rhyfel drwy gerdded ar hyd y deciau liw nos dan ganu emynau Cymraeg. Gwnaeth Gwen Rees Roberts gyfeillion oes ymhlith y cenhadon, yn eu plith Marian Prichard, a deithiai i weithio fel nyrs hŷn yn ysbyty Shillong ym Mryniau Casi, a'r Parch. Meirion Lloyd a aeth yn ei flaen gyda Gwen drwy'r jyngl ac ar hyd ffyrdd gwael nes cyrraedd Aizawl. Yno yr oeddynt i

Search results

61 - 72 of 96 for "Meirion"