Dictionary of Welsh Biography

IDWAL FOEL (d. 942), brenin Gwynedd mab Anarawd ap Rhodri Fawr. Dechreuodd deyrnasu yng Ngwynedd yn 916 ac wedi peth gwrthsefyll cydnabu benarglwyddiaeth teyrnas Wessex. Collodd ei fywyd mewn cyrch aflwyddiannus yn erbyn y Saeson yn 942, alltudiwyd ei feibion, a daeth yr awdurdod i ddwylaw ei gefnder, Hywel Dda. Er i ddau o'i feibion, sef Iago ac Ieuaf, gael dychwelyd yng nghwrs amser, trwy fab iau, Meurig, y trosglwyddwyd ei waed
IFOR BACH (fl. 1158), arglwydd Senghenydd
IFOR MEURIG - see IFOR BACH
IOLO GOCH (c. 1325 - c. 1400), bardd ap Gwilym, tua 1350 efallai, yn tystio i ddylanwad y bardd mawr hwnnw arno. Yn ddiweddarach yn y ganrif canodd farwnad i'w gyfaill barddol Llywelyn Goch ap Meurig Hen. Mae canon diweddaraf ei waith yn cynnwys cyfanswm o 39 o gerddi (er bod llawer mwy wedi eu priodoli iddo yn y llawysgrifau), ac mae hwn yn gorff o farddoniaeth amrywiol iawn. Mae ganddo ychydig o gywyddau serch, gan gynnwys
JAMES, DAVID (Dewi o Ddyfed; 1803 - 1871), clerigwr ac awdur Ganwyd 6 Ionawr 1803 ym Maenor Deifi, Sir Benfro, mab Abraham ac Ann James. Addysgwyd ef yn ysgol ramadeg Aberteifi ac yn Ystrad Meurig. Ordeiniwyd ef yn ddiacon, 19 Tachwedd 1826, a phenodwyd ef i guradaeth Granston, Sir Benfro. Urddwyd ef yn offeiriad, 2 Medi 1827. Trwyddedwyd ef i guradaeth Jordanston, Sir Benfro, 31 Gorffennaf 1828, a bu'n gurad yn Almondbury, sir Efrog, 1829-36. Tra yn
JAMES, Syr DAVID JOHN (1887 - 1967), gŵr busnes a dyngarwr Ganwyd ef 13 Mai 1887 yn Llundain yn un o ddau o feibion i Cathryn (ganwyd Thomas) a John James. Dychwelodd y teulu i'r hen gartref ym Mhantyfedwen, Pontrhydfendigaid, Ceredigion, pan oedd y ddau fachgen yn ifanc. Yn 1903 aeth i goleg S. Ioan, Ystrad Meurig, ar gyfer paratoi i fynd i'r weinidogaeth ond bu yno am dymor yn unig. Dychwelodd i Lundain i ofalu am fusnes laeth y teulu a threuliodd
JENKINS, DAVID ARWYN (1911 - 2012), bargyfreithiwr a hanesydd Cyfraith Hywel Dda eang iawn i fywyd cyhoeddus a llenyddol Cymru yn ystod ei oes hir. Dechreuodd ei yrfa lenyddol yng nghanol y 1930au, weithiau dan y ffugenwau 'Myrddin Gardi' neu 'D. Meurig Rhys', a bu'n un o olygyddion cychwynnol y cylchgrawn Heddiw a lansiwyd yn 1936. Amrywiai ei bynciau, ond cyhoeddwyd cyfrol bwysig, Tân yn Llŷn: hanes brwydr gorsaf awyr Penyberth, yn 1937 yn sgil llosgi'r ysgol fomio ac achos
JENKINS, EVAN (1794 - 1849), offeiriad ac ysgolfeistr statws gŵr bonheddig a hawlid gan ei dad yntau. Yn ôl cofnod ystad ar adeg ei farwolaeth yn 1806/7 roedd y fferm o ryw 47 erw mewn cyflwr gwael a'r adeiladau angen eu hatgyweirio. Nid oes arwydd o ddymuniad y tad ar gyfer ei fab ieuengaf, ond efallai i'r tylwyth benderfynu y dylai fynychu ysgol Ystrad Meurig, tua wyth milltir i ffwrdd, lle mae'n siŵr y byddai ei frawd wedi dysgu Saesneg, Lladin a Groeg
JONES, JOHN (Ivon; 1820 - 1898), hynafiaethydd ac un o arweinwyr cylchoedd llenyddol a chymdeithasol Aberystwyth yn hanner olaf y 19eg ganrif Mab David a Hannah Jones, y Spite, Bethel, Mynydd Bach Llyn Eiddwen, Sir Aberteifi; ganwyd 10 Mai 1820. Cafodd yr ychydig addysg ffurfiol a ddaeth i'w ran mewn ysgol a gedwid ym Methel gan hen ecseismon, Owen Morris a fuasai'n ddisgybl i'r 'hen Syr' yn Ystrad Meurig. Yn 1835, prentisiwyd ef i'w alwedigaeth fel groser yn un o siopau Lewis Jones, Canton House, Aberystwyth. Pan briododd yn Chwefror
JONES, LEWIS (1793 - 1866), clerigwr a phennaeth yr ' Association of Welsh Clergy in the West Riding of Yorkshire '; ganwyd 14 Chwefror 1793, mab William a Mary Jones, Penpontbren, Llanfihangel-genau'r-glyn, Sir Aberteifi. Addysgwyd ef yn Ystrad Meurig yn nyddiau John Williams ('Yr Hen Syr'). Wedi hynny bu'n athro yn ysgol ramadeg Clitheroe, sir Lancaster. Cafodd ei benodi i fywoliaeth Almondbury, ger Huddersfield, 1822; yr oedd
JONES, MAURICE (1863 - 1957), offeiriad a phrifathro coleg Rhydychen, 1921-22, ac yn arholydd i radd B.D. ym Mhrifysgol Cymru, 1922. Fel pennaeth Coleg Dewi Sant yr oedd yn gymrawd o Goleg Iesu, Rhydychen. Yr oedd yn aelod o'r pwyllgor adrannol a gyhoeddodd adroddiad Y Gymraeg mewn addysg a bywyd, 1927. Etholwyd ef yn llywydd Cyngor Cenedlaethol Cymreig Undeb Cynghrair y Cenhedloedd, 1928. Yr oedd yn aelod o Orsedd y Beirdd wrth yr enw Meurig Prysor, a bu'n
JONES, THOMAS (1752 - 1845), clerigwr Ganwyd yng Nghefn yr Esgair, Hafod, Sir Aberteifi, 2 Ebrill 1752, mab John Thomas. Yn 1765 aeth i ysgol Ystrad Meurig, ac ar ôl naw mlynedd yno, urddwyd ef yn ddiacon, Medi 1774, a'i drwyddedu'n gurad Eglwysfach a Llangynfelyn yn esgobaeth Tyddewi. Yn 1779 aeth i Leintwardine, sir Henffordd, ac ar ôl gwasnaethu yn Longnor (Sir Amwythig), Croesoswallt, a Loppington, aeth i Great Creaton yn swydd

Search results

37 - 48 of 94 for "Meurig"