Dictionary of Welsh Biography

JONES, EVAN KENFFIG (1863 - 1950), gweinidog gyda'r Bedyddwyr ac arweinydd cymdeithasol Ganwyd 20 Mai 1863 ym Mynydd Cynffig, Sir Forgannwg; cafodd ei addysg yng ngholeg Pont-y-pŵl; ordeiniwyd ef ym Merthyr Vale 1880-91 a bu'n weinidog wedyn ym Mrymbo 1891-1913, a Thabernacl Cefn-mawr; ymneilltuodd yn 1934. Yr oedd yn Fedyddiwr selog a digymrodedd; bu'n ysgrifennydd Cymanfa Dinbych, Flint, a Meirion am flynyddoedd, a'i chadeirydd ddwywaith; llywydd Undeb y Bedyddwyr, 1928; efe oedd
JONES, GWILYM THOMAS (1908 - 1956), cyfreithiwr a gweinyddwr Cyngor Sir Caernarfon. Yn 1942 fe'i penodwyd yn Ddirprwy Glarc Cyngor Sir Caernarfon, ac yn 1945 yn Glarc y Cyngor. Tra'n fyfyriwr ym Mhrifysgol Bangor, cyfarfu â Marion Hughes o Lanelli, a oedd yn astudio yn Adran y Gymraeg. Priodasant yn 1940, gan ymgartrefu yn 'Penlan', 2 Llys Meirion, Caernarfon. Ganwyd iddynt dri mab: Geraint (g. 1942), a fu farw o gancr y gwaed yn ddwy flwydd oed, Goronwy Morys
JONES, JOHN (Idris Fychan; 1825 - 1887), crydd a thelynor Ganwyd yn Nolgellau. Hanoedd o deulu Ellis Roberts ('Eos Meirion'), telynor tywysog Cymru. Yr oedd ei fam yn gantores dda gyda'r tannau. Crydd ydoedd wrth ei alwedigaeth. Yn 1851 aeth i fyw i Lundain, ac oddi yno i Fanceinion yn 1857. Ystyrid ef y canwr gyda'r tannau gorau yn ei gyfnod, ac yn fardd a llenor da. Yn eisteddfod Rhuddlan, 1850, enillodd wobr am draethawd ar 'Canu gyda'r Delyn,' ac yn
JONES, JOHN RICHARD (1765 - 1822), gweinidog gyda'r Bedyddwyr newidiodd ei enwad, a bedyddiwyd ef gan Henry Davies, Llangloffan, yn Nhrawsfynydd, 7 Mehefin 1788. Ordeiniwyd ef, 4 Tachwedd 1789, yn weinidog ar eglwys Ramoth (canolfan Bedyddwyr Meirion) a'i changhennau. Rhwng 1789 a 1798 yr oedd yn rheng flaenaf pregethwyr ei enwad ac yn un o arweinwyr y Bedyddwyr Neilltuol trwy Dde a Gogledd. Daeth i afael ar weithiau Archibald Maclean (o Sgotland) a chael ynddynt yn
JONES, JOHN WILLIAM (1827 - 1884), golygydd Y Drych, newyddiadur y Cymry yn U.D.A. Ganwyd 11 Ionawr 1827 yn Bryn Bychan, Llanaelhaearn, Sir Gaernarfon. Symudodd gyda'i rieni i Ty'n Llwyn, Llanllyfni, lle bu ei dad yn cadw ysgol. Yn 1845 ymfudodd i U.D.A. gyda mintai o deuluoedd o siroedd Caernarfon a Meirion. Bu yn Racine (Wisconsin) yn gweithio ar ffermydd, yn ymyl Chicago yn gweithio ar gamlas, ac yn Utica (N.Y.) yn gweithio fel saer dodrefn. Cafodd beth addysg yn ysgol
JONES, JOHN WILLIAM (1883 - 1954), llenor, casglwr llythyrau ac amryfal bapurau, cyhoeddwr, hynafiaethydd a bardd gwlad golygodd gyfrol goffa sylweddol i'r llenor o Gynfal, Morgan Llwyd o Wynedd. Coffa Morgan Llwyd (1952). Casglodd arian yn ogystal at gronfa goffa Syr O. M. Edwards. Bu'n ohebydd cyson i newyddiaduron a chylchgronau ei gyfnod : Y Glorian; Y Rhedegydd (llawer iawn i hwn, am flynyddoedd); Y Genedl (cyfrannodd golofn wythnosol iddi am rai blynyddoedd- 'Nodion Meirion'); Yr Herald Cymraeg (amryw o ysgrifau ar
JONES, LEWIS (1808 - 1854), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a llenor Ganwyd ym Melin Cae'r Berllan, Llanfihangel-y-pennant (Meirion). Aeth i'r Bala yn ifanc, yn rhwymwr llyfrau i Robert Saunderson. Dechreuodd bregethu, ac aeth i ysgol John Hughes (1796 - 1860) yn Wrecsam; ordeiniwyd ef yn 1838. Yn nhŷ-capel Llwyneinion yr oedd yn byw, ac yno y bu farw 29 Mawrth 1854, yn 46 oed; claddwyd ym mynwent capel Llidiardau (Waun y Bala). Yr oedd yn fab yng nghyfraith i
JONES, MEIRION (1907 - 1970), addysgydd Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd, Blaenau Ffestiniog, 1936 a'r Bala 1954, ac ysgrifennydd pwyllgor sir yr Urdd ym Meirion am flynyddoedd lawer. Ef oedd ysgrifennydd mygedol Eisteddfod Genedlaethol y Bala 1967. Bu'n ysgrifennydd pwyllgor Hwyl (y comic Cymraeg) o 1950 hyd 1970. Cyhoeddodd ddau lyfr, Elizabeth Davies yng nghyfres Gŵyl Ddewi Gwasg Prifysgol Cymru, 1960, (ffrwyth cystadleuaeth yn Eisteddfod
JONES, RHYS (1713 - 1801), hynafiaethydd a bardd ,' ac argraffwyd ei waith yn 1818 o dan y teitl Gwaith Prydyddawl Y Diweddar Rice Jones o'r Blaenau, Meirion. Gan Rice Jones Owen, Wyr yr Awdur. Bu farw 14 Chwefror 1801, a chladdwyd ef yn eglwys Llanfachreth.
JONES, ROBERT EVAN (1869 - 1956), casglwr llyfrau a llawysgrifau Ganwyd 22 Mai 1869 yn un o saith plentyn John a Catherine Jones, Stryd Fawr, Penrhyndeudraeth, Meirionnydd. Siopwr (groser) oedd ei dad ac yn fuan wedi geni Robert Evan symudodd y teulu i fyw i Meirion House, Tanygrisiau, Blaenau Ffestiniog. Derbyniodd ei addysg gynnar yn ysgol y bechgyn, Tanygrisiau, ac yno hefyd yn ddiweddarach y treuliodd bum mlynedd fel disgybl-athro cyn ei ddyrchafu'n athro
JONES, ROBERT WILLIAM (Erfyl Fychan; 1899 - 1968), hanesydd, llenor, athro ac eisteddfodwr gwarchodlu cartref ym Meirion a dyrchafwyd ef i reng milwriad cyn diwedd y rhyfel. Yr oedd ganddo ddiddordeb mawr mewn cerdd dant, ac yn 1926 enillodd y wobr gyntaf ar yr unawd canu penillion yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Abertawe. Yno hefyd y derbyniwyd ef trwy arholiad i Orsedd y Beirdd. Dylanwadwyd yn drwm arno ym myd 'y pethe' gan Thomas Gwynn Jones, y brodyr Francis o Nantlle, a T. D. James ('Iago
JONES, THOMAS JOHN RHYS (1916 - 1997), athro, darlithydd ac awdur (1919-1984), Cymraes ddi-Gymraeg – ar y pryd – ac athrawes gwyddor ty o Abertawe. Ganwyd iddynt bedwar o feibion, Rhodri Prys Jones (1948-1991), Berwyn Prys Jones (g. 1951), Meirion Prys Jones (g. 1954) a Rhoslyn Prys (g. Prys Jones, 1957). Ym 1957 fe'i penodwyd yn drefnydd iaith yn Sir Forgannwg. Er mai yng Nghaerdydd yr oedd ei swyddfa, gorllewin Morgannwg oedd prif faes ei waith. Flwyddyn yn

Search results

37 - 48 of 96 for "Meirion"