Dictionary of Welsh Biography

Llywelyn ap Rhisiart (fl. 1520-65), 'Pencerdd y Tair Talaith' ac un o brif feirdd hanes Morgannwg newydd. Yn ei gerddi iddynt hawdd canfod y swyn a oedd yn y Llys yn Llundain i noddwyr llên a diwylliant Cymru, a bod buddiannau'r pendefigion yn cael eu clymu'n dynn wrth yr orsedd trwy swyddau a meddiannau mynachlogydd. Mewn marwnad i Rys ap Siôn o Lyn Nedd clywir sŵn gwrthwynebiad i'r dylanwadau Seisnig a oedd yn graddol ymlusgo dros Forgannwg a Gwent.
MADRYN family Fadryn, Llŷn Ngharngiwch a'r Llannerch Fawr. Bu un ohonynt, THOMAS MADRYN, mewn cryn brofedigaethau yn oes Elisabeth gyda boneddigion eraill o Lŷn oherwydd stremp uchelgeisiol iarll Leicester; priododd ei fab ef, ROBERT MADRYN, i deulu Bodfel (y wraig gyntaf) a Chefn Amwlch (yr ail). Ŵyr i Robert oedd THOMAS MADRYN, yr enwocaf o'r teulu; cyrnol ym myddin y Senedd, siryf yn 1648-9 (a chyn hynny yn 1643), aelod seneddol
MAREDUDD ap CYNAN ab OWAIN GWYNEDD (d. 1212) farw yn 1200 daeth Maredudd i feddiant o Lŷn, eithr fe'i cymerwyd oddi arno yn 1201 am frad tybiedig yn erbyn Llywelyn. Yn 1202 cymerwyd ei diroedd eraill oddi arno eithr adferwyd Meirionnydd, o leiaf, i'w deulu - gweler Llywelyn Fawr a Llywelyn Fychan. Yr oedd yn gydsylfaenydd (yn 1198 neu 1199) abaty Sistersaidd Cymer. Canwyd ei farwnad gan Brydydd y Moch.
MASON, LILIAN JANE (1874 - 1953), actores a'i gyfarwyddo gan Lyn Harding (1867-1952), actor enwog o Gymru a chwaraeodd y brif ran hefyd. Yn ôl un adolygiad dangosodd Miss Mason 'quite an uncommon degree of artistic instinct and a capacity for much greater things'. Yn ystod y flwyddyn ganlynol ymddangosodd gyda'i gŵr yn The Gate of Dreams, Lucky Durham eto, a Right to Die. Yn haf 1912 ymunodd Lilian â chynhyrchiad Edmund Gwenn a Hilda
MAURICE, HENRY (1634 - 1682), 'apostol Brycheiniog' , un arall yn yr un pentref a thrydedd yn Acton Round. Nid oedd ysbryd na llythyren y Declarasiwn yn caniatáu i bregethwr weithio y tu allan i gylch ei drwyddedau, ond aeth Maurice ar daith (Mehefin 1672) i siroedd Trefaldwyn a Maesyfed, ar daith arall ddechrau Awst i sir Frycheiniog, ac yn niwedd yr un mis ar y daith enwog i Lŷn ei ddyddiau bore, gan bregethu mewn lleoedd heb drwydded ganddynt
MORUS ap DAFYDD ab IFAN ab EINION (fl. c. 1523-1590), bardd o Eifionydd neu o Lŷn, a gymerodd ei enw, y mae'n debyg, oddi wrth yr afon Dwyfech (Dwyfach heddiw). Cafodd ei drwydded yn eisteddfod Caerwys, 1523. Ni wyddys lawer o fanylion am ei fywyd, ond awgrymir iddo ddal perthynas agos â theulu Talhenbont cyn iddo fynd fel bardd teulu i Gefnamwlch. Ymddengys iddo gyfyngu ei deithiau clera i Wynedd; canodd i'r rhan fwyaf o deuluoedd bonheddig y cylch, ac
OWAIN ap GRUFFYDD (fl. 1260), tywysog yng Ngwynedd darostyngol a ddioddefodd hwnnw yn 1277, a gwneuthur Owain yn arglwydd ar ran o Lŷn. Cesglir iddo farw cyn y trychineb olaf (1282), eithr gweler farn arall, nad oes fawr o dystiolaeth o'i phlaid, yn Trafodion Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion, 1899-1900, 44-7. Nid oes ddadl nad Owain Lawgoch oedd y dioddefwr mwyaf oblegid ymgyrch y ddau Lywelyn yn erbyn yr arfer o rannu tiroedd yn gyfartal rhwng
OWEN, DAVID (Brutus; 1795 - 1866), golygydd a llenor ei fryd ar y weinidogaeth. Bu am flwyddyn yn athrofa'r Bedyddwyr ym Mryste cyn ymsefydlu yn Aber, rhwng Bangor a Llanfairfechan, fel ysgolfeistr a phregethwr cynorthwyol. Ymhen tair blynedd symudodd i Lyn i ofalu am gapeli Tal-y-graig, Galltraeth, Tyndonnen, a Rhoshirwaun, ac ordeiniwyd ef yn weinidog rheolaidd. Ymgartrefodd yn Llangïan; ac yn ogystal â gweinidogaethu, gwasanaethai fel meddyg gwlad
OWEN, HUGH (1639 - 1700), pregethwr Piwritanaidd ac 'apostol Meirion.' , merch un o'r aelodau pwysicaf, dirprwywr gynt o dan Ddeddf y Taeniad; a chyn 1672 yr oedd yn arolygu Anghydffurfwyr Annibynnol Meirion o'i bencadlys ym Mron-y-clydwr, plwyf Llanegryn, y rhan a ddigwyddodd i'w fam o diroedd Peniarth. Yn y flwyddyn honno, mis Mai, sicrhaodd drwydded o dan yr ' Indulgence ' i bregethu yn ei dy ei hun; ym mis Medi galwyd heibio iddo gan Henry Maurice ar ei ffordd i Lyn
OWEN, JAMES (1654 - 1706), gweinidog ac athro Ymneilltuol, a diwinydd 1676 achwynwyd arno am gadw moddion anghyfreithlon yn Llangybi Eifionydd. Dihangodd o Lŷn at Hugh Owen, Bronclydwr, a bu'n cynorthwyo hwnnw (ef, yn 1700, a bregethodd bregeth angladdol Hugh Owen). Fis Tachwedd 1676 penodwyd ef yn gaplan i Mrs. Baker, yn Swinney ger Croesoswallt, a chymerth ofal y gynulleidfa Ymneilltuol yn y dref; yno (27 Medi 1681) y bu ef a Philip Henry yn dadlau â'r esgob William
PARRY, BLANCHE (1507/8 - 1590), Prif Foneddiges Siambr Gyfrin y Frenhines Elisabeth a Cheidwad Tlysau'r Frenhines fyddai'r frenhines ar gylchdaith fel y gallai fod o fewn galw. Triniai'r Frenhines Elisabeth hi fel barwnes. Er ei bod yn 'ddiofal o'm cyfoeth' gan ddibynnu ar y frenhines i ofalu amdani, rhoddwyd iddi ddwy wardiaeth ac eiddo yn Swydd Henffordd, Cymru (comisynodd y map cyntaf o Lyn Safaddon yn 1584) a swydd Efrog. Gwerth ei hystâd pan fu farw oedd tua £½ miliwn i £1miliwn (yn ôl gwerthoedd heddiw) - swm
PHILLIPS, DANIEL (fl. 1680-1722), gweinidog gyda'r Annibynwyr Timothy Kenrick o Exeter. Dywed Thomas Rees i Daniel Phillips fod dan addysg Samuel Jones, Brynllywarch, ond nid yw ei enw yn rhestr Walter Wilson (copi yn N.L.W. Add. MS. 373). Eithr y mae'n sicr iddo fod dan addysg Stephen Hughes. Bu'n cadw ysgol yn Ynys-dderw, Llangyfelach. Yn 1684, aeth i bregethu i Lŷn, gan letya yn y Gwynfryn (Pwllheli), treftad Elin (Glyn), gweddw Henry Maurice; priododd y

Search results

25 - 36 of 52 for "Lyn"