Dictionary of Welsh Biography

DAFYDD ap GRUFFYDD (d. 1283), tywysog Gwynedd trydydd mab Gruffydd ap Llywelyn a Senena, a brawd iau i Owain a Llywelyn ap Gruffydd. Nid oes sicrwydd am flwyddyn ei eni. Gwyddom nad oedd yn ddigon hen i fod â rhan fel Owain a Llywelyn yn nhelerau cytundeb Woodstock (1247); gwyddom hefyd ei fod yn 1262 - er i bob golwg yn parhau o dan ofal ei fam - yn arglwydd Cymydmaen yng ngorllewin eithaf Gwynedd : felly tybiwn iddo gyrraedd oedran gŵr
DAS, SHOSHI MUKHI (1868 - 1921), cenhades, athrawes a nyrs y Genhadaeth wedyn ac ymuno â'r heddlu, ond parhaodd i gefnogi'r gwaith cenhadol. Roedd Shoshi yn un o saith o blant, gan gynnwys ei brawd, Prem, a'i chwaer iau, Shushila (1870-1924). Magwyd y plant mewn amgylchfyd crefyddol gyda'r disgwyl y byddent yn cefnogi gwaith cenhadol y Methodistiaid Calfinaidd yn nes ymlaen. Yn ystod eu harddegau, bu Shoshi a Shushila yn cynorthwyo mewn ysgol Gristnogol i
DAVIES, ANEIRIN TALFAN (1909 - 1980), bardd, beirniad llenyddol, darlledwr a chyhoeddwr Ganwyd Aneirin Talfan Davies ar 11 Mai 1909 yn Dre-fach Felindre, Sir Gaerfyrddin, yn ail o bedwar o feibion y Parchedig William Talfan Davies (1873-1938), brodor o Ysbyty Ystwyth, Ceredigion, ac Alys (ganwyd Jones, 1878-1948). Brawd hŷn iddo oedd Elfyn Talfan Davies (g. 1907), a’i frodyr iau oedd Goronwy Talfan Davies (1911-1977) a Alun Talfan Davies (1913-2000). Yn 1911, pan oedd Aneirin yn
DAVIES, IDRIS (1905 - 1953), glöwr, ysgolfeistr a bardd Eingl-Gymreig Northampton, Meesden, Swydd Hertford, Treherbert (Morgannwg) a Llandysul (Ceredigion). Yn 1947 dychwelodd i Gwm Rhymni ei febyd i ddysgu mewn ysgol plant iau yng Nghwmsyfiog, i ddarlledu, darllen, darlithio ac ysgrifennu tan iddo farw o gancr yn 7 Victoria Road, Rhymni, ddydd Llun y Pasg, 6 Ebrill 1953. Yn ystod ei oes cyhoeddodd bedair cyfrol o'i farddoniaeth: Gwalia Deserta (1938), a ysgrifennwyd yn
DAVIES, JOHN HAYDN (1905 - 1991), athro a chôr-feistr chwaer iau Rebecca. Priododd Rebecca â John I. Price, cyfansoddwr emyn-donau y cynhwyswyd rhai o'i donau yn Caneuon Ffydd. Cyflwynwyd ef i gerddoriaeth yng nghapel Bedyddwyr Blaencwm, lle'r oedd y gweinidog, y Parch. W. Cynon Evans, yn ŵr gradd o'r Coleg Sol-ffa. Bu John Haydn yn gryf o blaid y dull sol-ffa ar hyd ei fywyd ac fe'i defnyddiodd yn ddi-ffael wrth hyfforddi corau. Dysgodd y fiolin hefyd
DAVIES, NOËLLE (1899 - 1983), llenor, addysgydd ac ymgyrchydd gwleidyddol Ganwyd Noëlle Davies yn Bushy Park, Mount Talbot, Swydd Roscommon, Iwerddon ar 25 Rhagfyr 1899, yn ferch hynaf i Thomas Cornwall Ffrench (m. 1941), ffermwr, a'i wraig artistig Georgina (g. Kennedy, m. 1941); roedd ganddi chwaer iau, Rosamund (m. 1966). Roedd yn aelod o Eglwys Iwerddon Anglicanaidd, a chafodd ei thiwtora'n breifat nes oedd yn dair ar ddeg oed. Mynychodd yr Ysgol Ffrengig yn Bray
DAVIES, RICHARD (1818 - 1896), aelod seneddol cyfoeth dirfawr. Ar sail hyn y daeth Richard Davies i'r amlwg mewn gwleidyddiaeth. Y pryd hynny, yr oedd Radicaliaid ac Ymneilltuwyr Cymru 'n dyheu fwyfwy am ryddhad oddi wrth iau Torïaeth a'r Eglwys Wladol, y buont dani gyhyd. Yn herwydd ei gyfoetu, ymddangosai Davies yn wr addas i ymgeisio am sedd yn y Senedd, a phenderfynwyd ei ddwyn i'r maes ym Mwrdeisdrefi Caernarfon yn etholiad 1852 - ceir hanes
DAVIS, ELIZABETH (1789 - 1860), nyrs a theithwraig -Gymraeg nad oedd yn medru ynganu 'Cadwaladr'. Fel ei brodyr a'i chwiorydd hŷn, mabwysiadodd 'Davis' ar sail enw bedydd ei thad, gan ddefnyddio'r hen system batronymaidd Gymreig. Yr oedd ei thad, Dafydd Cadwaladr, yn bregethwr adnabyddus gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, yn aelod o Gyfundeb y Dduges Selina, Huntingdon ac yn gyfaill agos i Thomas Charles o'r Bala. Roedd ei chwaer iau Bridget (1795?-1878
DEVEREUX family Lamphey, Ystrad Ffin, Vaynor, Nantariba, Pencoyd, D.N.B. Gyda marw'r 3ydd iarll yn 1646 daeth yr iarllaeth i ben, ond parhaodd y cysylltiad a Chymru trwy'r is-iarllaeth, a syrthiodd i ran WALTER DEVEREUX, 5ed is-iarll Hereford (1578 - c. 1657) Ŵyr iau i'r is-iarll 1af a chefnder yr iarll Essex 1af. Gwnaeth Tŷ'r Arglwyddi ef yn arglwydd raglaw sir Fynwy yn 1646. EDWARD DEVEREUX, 8fed is-iarll Hereford (1675 - 1700) Ŵyr Walter Devereux, y 5ed is-iarll
DILLWYN, ELIZABETH AMY (1845 - 1935), nofelydd, diwydiannydd ac ymgyrchydd ffeminyddol wleidyddiaeth Ryddfrydol flaengar, a bu farw'n ifanc yn sgil alcoholiaeth. Cafodd ei chwaer iau Sarah (Essie) ysgariad wedi iddi adael ei gŵr alcoholig a'i phum plentyn. Daeth yn actores ac ailbriododd, ond bu farw mewn amgylchiadau tlawd, gan adael un ferch o'r ail briodas a fu'n brif gymyndderbynnydd ewyllys Amy Dillwyn. Yn ei hieuenctid, roedd bywyd Dillwyn yn ôl pob golwg ar ddilyn patrwm debutantes
DOLBEN family Segrwyd, gymydogaeth gael rhyw swydd neu'i gilydd. Eithr ni chadwyd y cysylltiad â'r cylch hwnnw gan ddisgynyddion yr archesgob. Syr WILLIAM DOLBEN (bu farw 1696) Brawd iau yr archesgob. Aeth i'r Inner Temple yn 1648, a daeth yn fargyfreithiwr yn 1655. Fe'i gwnaethpwyd yn ysgrifennydd i Edward Montagu, ail iarll Manchester, cadfridog ym myddin Cromwell a wnaethpwyd yn arglwydd siambrlen wedi'r Adferiad. Pan oedd yn
EAMES, GWLADYS MARION (1921 - 2007), nofelydd hanes angen i ymlynu wrth arweiniad cydwybod, greddf a'i galluogodd hi hyd ei blynyddoedd olaf i ymuniaethu â gobeithion y to iau ac i lawenhau'n fawr yn eu cwmni. Ysgrifennodd ar gyfer plant, Sionyn a Siarli (1978), Huw a'r Adar Aur (1987), Y Tir Tywyll (1990), a chyflwyniad i lenyddiaeth Cymru i ddarllenwyr Saesneg eu hiaith, A Private Language (1997). Cyfranogai'n hael yng ngweithgarwch cymdeithasau

Search results

25 - 36 of 218 for "Iau"