Dictionary of Welsh Biography

SAMWELL, DAVID (1751 - 1798), meddyg yn y llynges, a bardd ar ddydd gwyl Dewi 1777 pan oedd ei long rywle rhwng Aotearoa / Seland Newydd a Tahiti, etc. Ei ddarn barddonol mwyaf trawiadol, efallai, yw'r 'Padouca Hunt,' cân ddychan yn cyfeirio at y dadlau brwd ymysg Cymry llengar Llundain ar y mater llosgawl hwnnw: a ddarganfuwyd America gan Gymro o'r enw Madog ymhell cyn i Columbus hwylio tuag yno, ac a oedd Madog yn gyndad llwyth o siaradwyr Cymraeg ymysg
SIMON, BEN (c. 1703 - 1793) ab Dewi '. Rhwng 1747 a 1751 y copiodd ei lawysgrif enwocaf, 'Tlysau'r Beirdd' (NLW MS 5474A), a'i gasgliad adnabyddus o weithiau Dafydd ap Gwilym (NLW MS 5475A) yn 1754. Y mae eraill o'i lawysgrifau yn Llyfrgell Dinas Caerdydd ac yn Rhydychen. Prynwyd ei lawysgrifau a'i lyfrau gan Thomas Evans ('Tomos Glyn Cothi') yn 1790, a defnyddiwyd rhai ohonynt, ar ôl hynny, gan ' Iolo Morganwg.' Yr oedd
STEPHENS, JOHN OLIVER (1880 - 1957), gweinidog (A) ac athro yn y Coleg Presbyteraidd, Caerfyrddin deugain. Bu'n llywydd Undeb yr Annibynwyr, 1942-43 ac yn ddeon cyfadran diwinyddiaeth Prifysgol Cymru, 1955-57. Cyfrannodd yn helaeth i'r cyfnodolion Cymraeg: yn Y Geninen yn ychwanegol at yr adolygiadau a'r portreadau o wŷr megis George Essex Evans, Dewi Emrys, Dylan Thomas a Dyfnallt ceir ganddo gyfieithiad o stori fer Guy de Maupassant, ' Le Retour ' - ' Y Dychweliad ' (Ionawr 1921), gwerthfawrogiad
STINAN (fl. 6ed ganrif), sant ganddo. Wedi clywed canu'i glodydd, danfonodd Dewi Sant amdano i'w wneud yn gyffesydd iddo ef ei hun, a rhoddodd iddo lain o dir ar yr ynys ac ar yr arfordir. Dywedir i Stinan gyflawni llawer o wyrthiau. Yn y diwedd lladdwyd ef gan dri o'i weision, a chodwyd capel ar y fan lle claddwyd ef ym Mhorth Stinan ar yr arfordir. Ymhen ychydig wedi hynny, symudodd Dewi 'r corff i fedd newydd yn ei eglwys ei hun
TEILO (fl. 6ed ganrif), sant Celtig meddiannau honno wedi ei drosglwyddo'n fwriadol a'i gysylltu ag eglwys gadeiriol Llandaf. Yr hanes a roddir yn y cyfnod diweddar hwn oedd i Deilo gael ei eni gerllaw Penalun (' Penally ') yn nehau Sir Benfro, iddo ddyfod yn ddisgybl i Sant Dyfrig, ac iddo wedi hynny astudio gyda Peulin yn Llanddeusant yng ngogledd Sir Gaerfyrddin a dyfod i gysylltiad â Dewi Sant yno. Dywedir (yn ' Llyfr Llandâf ' eto) i
THIRLWALL, CONNOP (1797 - 1875), esgob Tyddewi Ganwyd 11 Chwefror 1797. Ni bydd a fynnom yma â'r gŵr enwog a'r ysgolhaig mawr hwn ond yn ei gyswllt â Chymru; y mae ysgrif lawn arno yn y D.N.B. Penodwyd ef yn esgob Tyddewi yn 1840, a bu gwrthwynebiad mawr i'r penodiad: yn Lloegr, yn herwydd ehangrwydd ei syniadau diwinyddol a gwleidyddol; yng Nghymru, am nad oedd yn Gymro - ymosodwyd yn Yr Haul ar y penodiad, a sgrifennodd ' Dewi o Ddyfed
THOMAS, ARTHUR SIMON (Anellydd; 1865 - 1935), clerigwr a llenor Ganwyd 5 Medi 1865 yng Nghrug-y-bar, Caeo, yn fab i D. Simon Thomas. Graddiodd (1897) yng Ngholeg Dewi Sant, ac urddwyd yn 1894 a 1895. Bu'n gurad yn Llanwynno, Llandeilo Fawr, Llan-gors, a S. Nicholas yn nhref Penfro, cyn cael bywiolaethau S. Michaels (tref Penfro), 1907-10; Maesmynus a phlwyfi eraill cyfagos, 1910-21; S. Nicholas a Granston yn Sir Benfro, 1921-8; a Threfilan, 1928. Bu farw 3
THOMAS, CLARA (1841 - 1914), tirfeddiannwr a dyngarwr ddienw ac adnabuwyd y cyfraniadau fel rhai gan Miss X. Cefnogwyd cronfeydd adeiladu Coleg Prifysgol De Cymru a Choleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, ac roedd hi'n aelod o Lys Llywodraethwyr Prifysgol Cymru. Roedd ei hunaniaeth Gymreig yn bwysig iddi, a medrai siarad a darllen Cymraeg. Cyfrannodd yn ariannol at eisteddfodau lleol a chenedlaethol. Cefnogodd godi cofgolofn i nodi marwolaeth Llywelyn ap
THOMAS, DAVID (Dewi Hefin; 1828 - 1909), bardd
THOMAS, DAVID WALTER (1829 - 1905), clerigwr Ganwyd 26 Hydref 1829, mab hynaf Evan Thomas o'r Bontfaen, Cellan, Sir Aberteifi, a Margaret ei wraig. Addysgwyd ef yn y Mwmbwls, Abertawe, ac yng Ngholeg Dewi Sant, Llanbedr-Pont-Steffan, ac ymaelododd ym Mhrifysgol Rhydychen o Goleg Iesu, 10 Mehefin 1847. Yr oedd yn ysgolor o'i goleg ac yn 'Powis Exhibitioner.' Cafodd anrhydedd yn y trydydd dosbarth yn y clasuron, a graddio B.A. yn 1851 ac M.A
THOMAS, DEWI-PRYS (1916 - 1985), pensaer Ganwyd Dewi-Prys Thomas ar 5 Awst 1916 yn ardal Toxteth Park, Lerpwl, plentyn hynaf Adolphus Dan Thomas (1889-1974), swyddog undeb y gweithwyr banc, a'i wraig Elysabeth (Lys) Watkin Thomas (g. Jones, 1888-1953). Ganwyd ei chwaer Rhiannon ('Nannon') Prys Thomas yn 1919. Roedd yr hanesydd Robert John Pryse ('Gweirydd ap Rhys', 1807-1889) yn hen daid iddo. Sylwer mai yn ddiweddarach y mabwysiadodd
THOMAS, DYLAN MARLAIS (1914 - 1953), bardd a llenor anghysur Thomas. Yr effaith oedd dwysáu ei drafferth wrth anadlu, gan amddifadu ei ymennydd o ocsigen. Bu farw Dylan Thomas yn Ysbyty Elusennol Catholig St Vincent yn Ninas Efrog Newydd ar 9 Tachwedd 1953. Fe'i claddwyd ym mynwent Eglwys St Martin yn Nhalacharn ar 24 Tachwedd 1953. Ar Ddydd Gŵyl Dewi 1982 dadorchuddiwyd maen coffa iddo yn Abaty Westminster, wedi ei osod rhwng y rhai i Byron a George

Search results

265 - 276 of 310 for "Dewi"