Dictionary of Welsh Biography

RHYS ap TEWDWR (d. 1093) Wyr Cadell ab Einion ab Owen ap Hywel Dda. Cymerth lywodraeth Deheubarth i'w ddwylo yn 1075 ar farw ei gyfyrder, Rhys ab Owain ab Edwin. Yn 1081 cymerwyd y llywodraeth oddi arno gan Garadog ap Gruffydd, eithr yn nes ymlaen yn y flwyddyn honno, gyda chymorth Gruffydd ap Cynan, fe'i cadarnhawyd mewn meddiant ohoni ar ôl brwydr bwysig Mynydd Carn. Yn yr un flwyddyn aeth William y Concwerwr ar daith
SEISYLL ap CLYDOG (fl. 730), brenin cyntaf tiriogaeth unedig Ceredigion ac Ystrad Tywi enw Seisyllwg i'r tiriogaethau helaethach hyn a grewyd gan Seisyll, sef ' Deheubarth ' cyfnod canol y Canol Oesoedd a feddiannid gan ddisgynyddion Cadell ap Rhodri Mawr. Cadwyd parhad teyrnol y diriogaeth hon trwy briodas Rhodri ag Angharad, chwaer Gwgon ap Meurig, brenin olaf hen linach Seisyllwg (bu farw 871) - yr oedd Gwgon ac Angharad yn or-or-ŵyrion Seisyll.
VAUGHAN, ROBERT (1592? - 1667), hynafiaethydd a pherchen llyfrgell enwog Hengwrt the Board of Celtic Studies, vi, 157. Yr unig waith a gyhoeddodd oedd llyfryn yn dwyn y teitl British Antiquities Revived (Rhydychen, 1662). Ei gynnwys yw gwrthddadl yn erbyn casgliad Syr Thomas Canon mai Cadell oedd mab hynaf Rhodri Mawr ac felly fod tywysogion Deheubarth yn cael blaenoriaeth ar dywysogion Gwynedd, cywiriad yn ach iarll Carbery fel y ceir hi yn Cambria Triumphans Percy Enderbie gan

Search results