Dictionary of Welsh Biography

ADAM 'de USK' (1352? - 1430), gwr o'r gyfraith Hanoedd o dref Caerbuga (Usk), ar lan afon Wysg. Yr oedd yn ddyledus am ddechrau ei yrfa i Edmund Mortimer, iarll March, a gawsai arglwyddiaeth Usk fel rhan o etifeddiaeth ei wraig Philippa; talodd ef drosto (1369) i fynd i ddysgu'r gyfraith sifil a chanon yn Rhydychen. Yng nghwrs amser, cymerth radd doethur yn y gyfraith a dyfod yn athro'r gyfraith yn y brifysgol; yno, fel y dywed ef ei hun, bu
DAFYDD GLYN DYFRDWY (fl. c. 1575), bardd Brodor, efallai, o Llansantffraid Glyn Dyfrdwy. Nid oes dim o'i hanes ar gael. Ceir 'Cywydd i ofyn march yn rhodd i Risiard Llwyd o Lwyn y maen dros Rhobert Tanad' yn NLW MS 3050D (410), ac y mae darnau eraill o'i waith yn NLW MS 3039B (225), Llanstephan MS 169 (46, 50), a Peniarth MS 103 (48) a Peniarth MS 313 (82).
DONNELLY, DESMOND LOUIS (1920 - 1974), gwleidydd ac awdur a bu hefyd yn gyfaill agos i Hugh Dalton. Roedd yn gefnogol i ailarfogi yn yr Almaen a magodd ddiddordeb mawr mewn materion rhyngwladol, gan sefydlu cyfeillgarwch glòs gyda nifer o unigolion blaenllaw fel Willy Brandt ac Ian Smith, Prif Weinidog Rhodesia. Bu ei deithiau i ddwyrain Ewrop a Tsiena yn gyfrifol am gynyddu ei agwedd wrth-Gomiwnyddol a amlygwyd mewn gweithiau fel The March Wind
EVANS, WILLIAM (Cawr Cynon; 1808 - 1860), swyddog mwynawl a bardd Ganwyd mewn bwthyn gerllaw pont haearn Ynysgau, Merthyr Tydfil, yn fab i Richard Morgan Dafydd Evan, mwynwr a meddyg gwlad. Aeth William yn fwynwr hefyd. Astudiodd y cynganeddion, ac yn gynnar yn ei oes enillodd wobr am bum englyn ar farw Richard Jones, tafarndy'r Lamb. Cystadleuai'n aml yn eisteddfodau lleol y Cymmrodorion, ' Yr Alarch,' y ' March Gwyn,' etc., gan ysgrifennu cywyddau ac
HERBERT family, ieirll Pembroke (o'r ail greadigaeth) a swyddi yn Ne Cymru, yn eu plith arglwyddiaethau Usk, Trelech, a Caerleon (a fuasai gynt yn rhan o iarllaeth March ac yn un o roddion Harri VIII i Anne Boleyn); rhoddwyd iddo hefyd diroedd mynachty Wilton, Wiltshire. Bu'n ymladd yn y cyrch o gwmpas Boulogne yn 1544, a chael yr hawl i gadw 30 o weision lifrai. Yr oedd yn ysgutor ewyllys Harri VIII, ac felly daeth yn llywodraethwr ar y brenin
HERBERT, WILLIAM (iarll Pembroke), (d. 1469), milwr a gwladweinydd bu iddynt gael y fuddugoliaeth yn Mortimer's Cross (2 Chwefror 1461). Yr oedd ei ddyrchafiad yn ffafr y brenin yn gyflym yn awr. Gwnaethpwyd ef yn aelod o'r Cyfrin Gyngor, ac yr oedd yn bresennol yn Baynards' Castle pan gyhoeddwyd iarll March yn frenin o dan yr enw Edward IV (Mawrth 1461). Adeg y coroni fe'i gwnaethpwyd yn Arglwydd Herbert (o Raglan) 4 Tachwedd. Am rai blynyddoedd o hyn ymlaen yr
IOLO GOCH (c. 1325 - c. 1400), bardd rhan o chwech o'r afael honno yn fforffed gan yr arglwydd, a'r chweched ran wedi ei chyfnewid am ddaliad llai ffafriol yn Llechryd ar dir uwch i'r gogledd-orllewin o Ddinbych. Yn un o'i gerddi mae Iolo'n disgrifio ei daith adref i Lechryd ar gefn march newydd, a chyfeirir ato'n ddiweddarach fel 'Iolo Goch o Lechryd'. Enw gwraig Iolo oedd Margred ferch Adda Fychan. Enwir un ferch iddynt yn yr achau
JAMES, JOHN LLOYD (Clwydwenfro; 1835 - 1919), gweinidog gyda'r Annibynwyr a hanesydd , a chymerth ofal Eglwys Newydd (Whitchurch) a'i ordeinio yno 2 Chwefror 1860. Bu'n gweinidogaethu yn Capel Ifor, Dowlais, 1869-75, Moreton-in-Marsh, sir Gaerloyw, 1875-9, March, sir Gaergrawnt, 1879-95 a 1899-1902. Ymneilltuodd yn 1915 a bu farw 17 Ebrill 1919. Bu'n gymwynaswr hael ei ysgrifau i lenyddiaeth gylchgronol Cymru. Cyhoeddwyd stori o'i eiddo, ' Edwin Powel,' yn Seren Cymru, 1856-7. Bu'n
JONES, EDWARD (1768 - 1813), telynor Ganwyd yng Nghaerffili yn 1768. Yr oedd yn un o delynorion gorau ei gyfnod; dywedir y byddai ysgafnder a llyfnder ei chwarae yn dwyn miwsig melys o'r tannau. Cafodd wersi ar y delyn gan Sackville Gwynne, Glanbran. Gallai ganu llawer o'r alawon Seisnig yn ogystal â'r alawon Cymreig ar ei delyn deir-res. Cyfansoddodd yr alaw a adwaenir tan yr enw ' Caerffili March.' Bu farw yng Nghaerffili, 17
KNIBB, MARY (c.1798 - 1866), diddymydd a diwygydd cymdeithasol the foundation for everything we attempt to do this day in our march, towards emergence of a Jamaican nation.' Mae hyn yn siŵr o fod yr un mor wir am y gwaith a wnaeth Mary hefyd.
LACY, De family, arglwyddiaid Ewias, Weobley, Gwenllian ar faenor brenhinol Ystrad Owain yng Nghimeirch, cwmwd yn sir Ddinbych, a derbyn ei chynhaliaeth o diroedd yn y gymdogaeth honno a roddwyd iddi gan ei thad ac o'i thiroedd gwaddol yn Iwerddon. Pan ddarfu am y llinell wrywol, aeth eiddo teulu De Lacy yn y goror i berthyn, yn y 14eg ganrif, trwy briodas, i deulu Mortimer, ieirll March. Bu aelodau o'r teulu yn noddwyr hael i abatai Llanthony a S
MARCH, 4ydd Iarll - see MORTIMER, ROGER de

Search results

1 - 12 of 19 for "March"