Dictionary of Welsh Biography

ABRAHAM (d. 1080), esgob Dewi
AIDAN (fl. 6ed ganrif), sant. nghyflwyniad llawer eglwys. Bu'r cysylltiadau rhwng Cymru ac Iwerddon yn agos iawn yn Oes y Seintiau. Yn ei 'Fuchedd' cofnodir hanesion am y gwyrthiau a gyflawnwyd gan Aidan yn amser ei ymwneud â Dewi. Dywedir iddo hefyd, yn ddiweddarach yn ei fywyd, ddychwelyd i Gymru ar dro i weld ei hen athro. Ym 'Muchedd' Dewi Sant a gyfansoddwyd gan Rygyfarch ceir sôn am ragor o weithredoedd nerthol y bu i Aidan ran
ALBAN DAVIES, JENKIN (1901 - 1968), gŵr busnes a dyngarwr newydd, Moreia, yn Leytonstone, a oedd yn fan cyfarfod cyfleus i'r Cymry ifainc a dyrrai i Lundain bryd hynny. Derbyniodd lawer o gymdeithasau Cymraeg Llundain roddion hael ganddo. Gwnaeth ei orau i hyrwyddo'r iaith Gymraeg ac yr oedd yn un o sylfaenwyr Ysgol Gymraeg Llundain a agorwyd fis Medi 1961 mewn ystafell dros dro yn neuadd Eglwys Dewi Sant. Yn ddiweddarach darparodd fws i gludo'r plant i'r
BEBB, LLEWELLYN JOHN MONTFORT (1862 - 1915), offeiriad Coleg Dewi Sant, Lanbedr-Pont-Steffan. Gwnaethpwyd ef yn ganon mygedol yn eglwys gadeiriol Tyddewi yn 1910. Priododd Louisa Fraser, o Lundain, yn 1886, a bu iddynt bedwar mab a thair merch. Bu farw 22 Tachwedd 1915 a'i gladdu yn Lanbedr-Pont-Steffan. Un o'i ferched oedd Gwyneth Marjory Bebb (1889-1921) a ymgyrchodd dros agor proffesiwn y gyfraith i ferched.
BEC, THOMAS (d. 1293), esgob Dewi Fflur. Eisteddodd yn ei gadair yn eglwys Fynyw ar Ddygwyl Dewi. Ni phriodolir iddo unrhyw ran yn adeiladu'r eglwys gadeiriol, ond bu'n ddiwyd iawn mewn cyfeiriadau eraill. Yn 1287 cryfhaodd y cabidwl drwy greu swyddi canghellor, is-ddeon, ac is-gantor. Cafodd oddi ar law'r goron fraint cadw helwriaeth ar diroedd yr esgobaeth a ffeiriau a marchnadoedd ar ddyddiau penodedig yn ei chanolfannau dinesig
BELL, Syr HAROLD IDRIS (1879 - 1967), ysgolhaig a chyfieithydd gyfrol, 1946. Ysgrifennodd hefyd ddau lyfr i blant - Dewi a'r blodau llo mawr (1928) a Calon y dywysoges (1929), cyfieithiadau gan Olwen Roberts, J. E. Jones. Yn 1954 cyhoeddodd The crisis of our time and other papers, yn cynnwys sylwadau ar y byd o'i gwmpas, cenedlaetholdeb Cymreig, yr Eglwys yng Nghymru a'r diwylliant Cymreig, a'i brofiad crefyddol ef ei hun wrth adael agnosticiaeth a derbyn y ffydd
BERNARD (d. 1148), esgob Tyddewi gadeiriol yn 1131 yn gyfystyr ag ailadeiladu. A hefyd, cyn y gellir rhoddi iddo'r clod am gael canoneiddio Dewi, rhaid bod yn gwbl sicr i hynny ddigwydd yn ei amser ef. Serch hynny yr oedd yn ymladdwr egnïol dros freintiau ei esgobaeth, a bu iddo ran bwysig mewn dau wrthdarawiad o bwys mawr. Cychwynnodd y cyntaf pan ymdrechodd Urban, esgob Llandaf, geisio ychwanegu tiroedd Ystrad Yw, Gwyr, Cydweli, a
BEYNON, THOMAS (1744 - 1835), archddiacon Ceredigion, noddwr llenyddiaeth ac eisteddfodau Cymru ; derbyniodd coleg newydd Dewi Sant, Llanbedr-Pont-Steffan, yn helaeth o'i haelioni. Cynorthwyodd ysgolion cylchredol Madam Bevan (Griffith Jones, Llanddowror), a thystiodd i allu Morgan Rhys yr emynwr fel ysgolfeistr yn ei blwyfi yn 1771-2, gan wneud cais amdano dros dymor 1772-3. Noddodd Gymdeithas Cymreigyddion Caerfyrddin am flynyddoedd lawer, a bu'n aelod pwysig o bwyllgor eisteddfod Caerfyrddin yn 1819
BIANCHI, ANTHONY (Tony) (1952 - 2017), awdur 1969, daeth yn fyfyriwr yng Ngholeg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan. Graddiodd yno gyda dosbarth cyntaf mewn Saesneg ac Athroniaeth, ac aeth ymlaen i wneud doethuriaeth ar Samuel Beckett. Yn Llanbedr cwrddodd â Diana Davies, Cymraes a oedd yn selog dros yr iaith a thros achos heddwch. Priododd y ddau yn 1973, a chawsant ddwy ferch, Heledd a Rhiannon. Aeth Tony ati i ddysgu Cymraeg ar gwrs Wlpan. 'I
BOWEN, DAVID GLYN (1933 - 2000), gweinidog a diwinydd aml-ffydd Cristnogol, Iddewig, Islamaidd, Hindŵaidd a Sikh. Cyhoeddwyd y Fendith yn Gymraeg gan Y Parchedig Dewi Lloyd Lewis, Caerdydd, a fu'n gyfoeswr i David yn Aberhonddu. Amlosgwyd ei weddillion ar ddiwrnod ei angladd yn Bradford. Yn ei deyrnged a ymddangosodd yn Y Tyst (22 Mehefin 2000) mae'r Parchedig Ivor Thomas Rees, Abertawe, yn disgrifio David Bowen fel 'Cristion mawr' a 'Chymodwr tangnefeddus'. Roedd
BOWEN, EVAN RODERIC (1913 - 2001), gwleidydd Rhyddfrydol a chyfreithiwr ym 1966. Gwasanaethodd Bowen fel Comisiynydd Cymreig ar gyfer Yswiriant Cenedlaethol a'r Adran Nawdd Cymdeithasol o 1967 tan 1986. Roedd hefyd yn aelod o Bwyllgor yr Arglwydd Ganghellor ar Ddiwygio Prydlesau, ac ym 1972 Bowen oedd cadeirydd y pwyllgor ar Arwyddion Ffyrdd Dwyieithog. Roedd hefyd yn llywydd ymroddedig Coleg Prifysgol Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan o 1977 tan 1992. Mae un o'r
BRUCE, MORYS GEORGE LYNDHURST (4ydd Barwn Aberdâr), (1919 - 2005), gwleidydd a dyn chwaraeon , bu'n ymddiriedolwr ar Ymddiriedolaeth Theatr Dewi Sant, a fu'n ymgyrchu yn aflwyddiannus yn ystod y 1960au i sefydlu theatr genedlaethol yng Nghymru. Elwodd nifer o sefydliadau Cymreig eraill o'i gefnogaeth a'i wybodaeth; yn eu mysg y Sefydliad dros Ymchwil yr Arennau yng Nghymru a Chymdeithas Cymry Llundain. Fe'i gwnaethpwyd yn farchog am ei wasanaeth cyhoeddus yng Nghymru a derbyniodd radd

Search results

1 - 12 of 310 for "Dewi"