Dictionary of Welsh Biography

ATKIN, LEON (1902 - 1976), gweinidog yr Efengyl Gymdeithasol ac ymgyrchydd dros y difreintiedig yn ne Cymru Bobl), 2,464; Miss A. P. Thomas (Ceidwadwraig), 2,272; E. Chris Rees (Plaid Cymru), 1,620; Bert Pearce Comiwnydd), 773. Daethai Atkin yn ffigur adnabyddus yn Abertawe, yn ei goler gron a'i 'beret', ond yn dra amhoblogaidd gan weithwyr y Blaid Lafur ac arweinwyr yr Eglwysi Rhyddion. Câi ei anwybyddu yn holl bwyllgorau'r Blaid Lafur a'r Eglwysi Rhyddion. Yn 1940 ymwadodd â'i ddaliadau heddychol ac
BERNARD (d. 1148), esgob Tyddewi . Yr oedd yn ysgolhaig da, a chanddo ddoniau a phrofiad yn y llys. Eithr ni ellid disgwyl y câi ei ethol dderbyniad da yng Nghymru; dywed croniclydd Llanbadarn gymaint y teimlid y fath sarhad gan glerigwyr Cymru. Ac ni fu i Bernard ychwaith ddangos ei fod yn awyddus i'w gyfrif ei hun yr un un â'r bobl o dan ei ofal. Am flynyddoedd lawer, yn wr y llys a thrafaeliwr diflino y'i dangosodd ei hun. Bu yng
BLIGH, STANLEY PRICE MORGAN (1870 - 1949), tirfeddiannwr ac awdur ffrwythloni meddyliau pobl eraill. Cymerai ddiddordeb neilltuol yn athroniaeth Plotinws. Ymryddhaodd oddi wrth lu o'r defodau cymdeithasol hyd yn oed o'r 'arfer o gelwydda moesgar'. Ni fynnai grefydda, ond cai ollyngdod wrth lunio gweddïau ar fydr, ac yr oedd elfen gref o'r cyfrinydd ynddo. Er ei fod yn Rhyddfrydwr proffesedig ni chymerai ran amlwg mewn gwleidyddiaeth ond rhoddodd flynyddoedd o wasanaeth
BODVEL family Bodfel, Caerfryn, yr ewyllys honno, a llwyddasant, yn 1666, i gael pasio gweithred seneddol yn ei diddymu o blaid CHARLES BODVEL ROBARTES (1660 - 1697), a ddaeth yn ddiweddarach yn ail iarll Radnor yn 1685; buasai brawd hyn Charles farw. Pan oedd ef o dan oed trwyddedwyd Bodvel House (o dan y Declaration of Indulgence, 1672) yn lle y câi Independiaid gyfarfod ynddo i addoli, a bu James Owen (1654 - 1706) yn byw yno
BOWDEN, HERBERT WILLIAM (BARWN AYLESTONE), (1905 - 1994), gwleidydd dim amheuaeth nad oedd Bowden am fynd i'r Awdurdod Darlledu Annibynnol gan iddo ddelio gyda'r ddau awdurdod tra oedd yn Brif Chwip yr Wrthblaid ac Arweinydd Ty'r Cyffredin, a chredai y câi well a hawsach perthynas gyda'r swyddogion yn yr Awdurdod Darlledu Annibynnol. O dderbyn y swydd yma, ymddiswyddodd Bowden o'i sedd yn Nhy'r Cyffredin, a chafodd ei wneud yn arglwydd am oes, fel Barwn Aylestone, o
CARPENTER, KATHLEEN EDITHE (1891 - 1970), ecolegydd Ngholeg Radcliffe (sefydliad i ferched cysylltiedig â Choleg Harvard i ddynion yn unig) câi ei chydnabod yn un o garfan gynyddol o ôl-raddedigion rhyngwladol. Symudodd yn 1930 i Brifysgol McGill (Montreal, Canada) i ddarlithio ar ecoleg anifeiliaid. Daeth wedyn (1931-36) yn bennaeth ar Adran Bioleg Coleg Washington ar Fae Chesapeake (Maryland, USA), lle sefydlodd Gymdeithas Bioleg y Coleg a datblygu'r
CAYO-EVANS, WILLIAM EDWARD JULIAN (1937 - 1995), actifydd gwleidyddol -ffasiwn yn cynnwys cot hir, trowser tynn a sgidiau cowboi. Ble bynnag yr âi, fe wnâi ddenu torf o'i gwmpas. Perthynai iddo ddawn y Cyfarwydd gyda'i hanesion lliwgar, blodeuog. Bu farw'n sydyn ar 28 Mawrth 1995 o ganlyniad i aflwydd ar y galon. Pan gladdwyd ef ym Mynwent Silian daeth cannoedd ynghyd yn cynnwys nifer o heddlu cudd a oedd wedi eu hysbysu y câi dryll ei danio dros yr arch, yn nhraddodiad
CHARLES, WILLIAM JOHN (1931 - 2004), pêl-droediwr i wylio gêmau câi groeso tywysogaidd bob amser. Ym mis Ionawr 2004 aeth John a Glenda i Milan i ymddangos ar raglen deledu. Ychydig cyn dechrau'r rhaglen, syrthiodd John a'i ddwyn ar frys i Ysbyty San Carlo Borromeo. Wrth i'w gyflwr waethygu bu raid torri ymaith ei droed dde, troed a sgoriodd gynifer o goliau gwefreiddiol. Fe'i cyrchwyd adref yn awyren breifat Juventus a bu farw, yn 72 oed, yn
DANIEL, WILLIAM RAYMOND (1928 - 1997), pêl-droediwr proffesiynol gollwyd yn erbyn Newcastle yn 1952. Yn nhymor 1952-53, pan enillodd Arsenal y bencampwriaeth, un gêm yn unig a gollodd Daniel. Yn ystod ei gyfnod yn Highbury chwaraeodd Daniel mewn 99 o gemau dros Arsenal a sgorio 5 gôl. Câi ei gydnabod yn un o amddiffynwyr gorau'r wlad a llofnodd dros Sunderland 17 Mehefin 1953 am, fe ddywedir, £27,500, ffî drosglwyddo a oedd yn unigryw am amddifynnwr y pryd hynny. Yn
DAS, SHOSHI MUKHI (1868 - 1921), cenhades, athrawes a nyrs 1907 pan ddaeth Shushila i fyw gyda hi a'i chynorthwyo gyda'r gwaith ysgol. Er gwaetha'i chaledfyd, câi Shoshi foddhad mewn garddio a phlannu blodau, er y siom o weld rhai wedi eu dwyn a'u hoffrymu wrth gysegrfeydd Hindŵaidd. Yn sgil yr amodau gwaith blinderus a chyflwr tamp a phryfedog ei thŷ, cwynodd Shoshi wrth Bwyllgor y Genhadaeth ei bod yn dioddef o'r gwynegon a gofynnodd am gymorth ariannol i
DAVIES, CASSIE JANE (1898 - 1988), addysgydd a chenedlaetholwraig Ganwyd Cassie Davies ym Mlaencaron, ger Tregaron, ar 20 Mawrth 1898. Cathrin Jane oedd ei henw bedydd, ond fel Cassie y câi ei hadnabod ar hyd ei hoes. Yr wythfed o ddeg o blant, chwech o fechgyn a phedair merch, fe'i magwyd ar fferm fynyddig Cae Tudur, lle ymestynnai hanes ei theulu mor bell yn ôl â'r ail ganrif ar bymtheg. Ei thad, John, oedd y codwr canu yng nghapel Blaencaron ac roedd ganddo
DAVIES, CLARA NOVELLO (Pencerddes Morgannwg; 1861 - 1943), arweinydd corau Ganwyd yn Canton, Caerdydd, 7 Ebrill 1861, merch i Jacob Davies a'i wraig Margaret. Clywodd ei thad y gantores enwog Clara Anastasia, merch Vincent Novello, a phenderfynodd pe cai ferch y galwai hi ar enw'r gantores. Cafodd ei haddysg gerddorol gan ei thad, Dr. Frost, Frederick Atkins, Caerdydd, a Dr. Charles Williams, organydd eglwys gadeiriol Llandaf. Penodwyd hi yn ieuanc, oherwydd ei thalent

Search results

1 - 12 of 75 for "Cai"