Dictionary of Welsh Biography

CHAMBERS, WILLIAM (1809 - 1882), ustus Unig fab William Chambers, Llanelly House, Sir Gaerfyrddin, brodor o Bicknor, Caint, ac uchel siryf sir Gaerfyrddin yn 1828. Priododd, 1835, Joanna Trant, merch Capten Payne o'r llynges. Fel ynad gweithiodd yn galed i ddarostwng gwrthryfel Beca yn 1843 ac i symud y drygau a oedd yn gyfrifol amdano. Cynorthwyodd i ddatblygu diwydiannau ac adnoddau crai tref a phorthladd Llanelli. Yn 1840 sefydlodd
CHAMBERS, WILLIAM (1774 - 1855), diwydiannwr a gwr cyhoeddus bu iddynt 5 o blant. Bu farw 21 Mawrth 1882 yn 72 oed. Yr oedd William Chambers, yr ieuaf, yn wr a chanddo syniadau rhyddfrydol iawn. Yr oedd yn un o sylfaenwyr y Llanelly Reform Society yn 1839. Er ei fod yn ynad, ef oedd yn y gadair yng nghyfarfod protest 'Beca' ar Fynydd Sylen, 25 Awst 1843. Er hynny, bu iddo ran yng nghipio arweinwyr 'Beca' pan ymosodwyd ar glwydi ym Mhontarddulais, 6 Medi 1843
DAVIES, DAVID (Dai'r Cantwr; 1812? - 1874), un o derfysgwyr 'Beca'
DAVIES, JOHN (1938 - 2015), hanesydd Brifysgol Abertawe i ddarlithio trwy gyfrwng y Gymraeg. Priododd yn 1966 â Janet Mackenzie, myfyrwraig ymchwil o Fryn-mawr, gan symud i Ddryslwyn i fyw. Daeth hithau yn ei thro'n hanesydd ac awdur llwyddiannus. Ganwyd iddynt bedwar o blant, Anna, Beca, Guto ac Ianto. Penodwyd ef yn ddarlithydd yn Adran Hanes Cymru yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Aberystwyth yn 1973 ac fe'i dyrchafwyd yn uwch-ddarlithydd yno
DAVIES, JOHN LLOYD (1801 - 1860) Blaendyffryn, Alltyrodyn,, aelod seneddol ynad heddwch ac yn ddirprwy raglaw dros siroedd Aberteifi a Chaerfyrddin, ac yn uchel siryf sir Aberteifi yn 1845. Yn 1855 fe'i etholwyd yn aelod seneddol dros Fwrdeisdrefi Aberteifi ond fe ymddeolodd yn yr etholiad cyffredinol ddwy flynedd yn ddiweddarach. Ceidwadwr ydoedd mewn gwleidyddiaeth ac yn aelod selog o'r Eglwys. Yn ystod gwrthryfel Beca ef oedd prif wrthwynebydd y rhai a dorrai'r clwydi yn
DILLWYN, ELIZABETH AMY (1845 - 1935), nofelydd, diwydiannydd ac ymgyrchydd ffeminyddol Magazine of Wales (1882-1887). Fel nofelydd, gwerthfawrogai ei chyfoedion ei darlun ansentimental o'r dosbarth gweithiol, ei lleisiau person-cyntaf ffres a chredadwy a'i hiwmor sych. Tynnodd ei nofel gyntaf, The Rebecca Rioter: A Story of Killay Life (1880) ar Derfysgoedd Beca 1843. Bu ei thad a'i hewythr yn ymwneud yn bersonol fel ynadon â'r gwaith o ddal rhai o'r terfysgwyr ym Mhontarddulais, ond
EVANS, ALCWYN CARYNI (1828 - 1902), hynafiaethydd adluniau o lofnodion meiri Caerfyrddin o'r flwyddyn 1400. Defnyddiwyd ei nodiadau ar wrthryfel Beca yn y llyfr Rebecca and her daughters (Caerdydd, 1910) gan H. Tobit Evans. Yr oedd hefyd wrth ei fodd yn casglu achau, gan ganolbwyntio'n bennaf ar achau hen deuluoedd De Cymru a thref a sir Gaerfyrddin, gan ychwanegu atynt yn aml a'u dwyn i lawr hyd at ei gyfnod ef ei hun. Mewn erthygl yn y Carmarthen
EVANS, DAVID EMLYN (1843 - 1913), cerddor chedwid y cledd a ddefnyddiodd ger y lle tân yng nghegin Brynderwen, Castellnewydd Emlyn. Cymerodd Evan Evans ran yn Helynt Beca, gan ddefnyddio cleddyf ei dad. Bu'n oruchwyliwr yng ngwaith dur Cyfarthfa. Arferai fynychu arwerthiannau mewn hen dai a ffermdai a chasglodd lyfrgell dda. Prentisiwyd Emlyn Evans gyda dilledydd. Dechreuodd ei efrydiau gyda chymorth yr ychydig lyfrau Cymraeg ar gerddoriaeth y
HUGHES, THOMAS ROWLAND (1903 - 1949), bardd a nofelydd , yn 1935, yn drefnydd rhaglenni nodwedd i'r Gorfforaeth Ddarlledu Brydeinig, Caerdydd. Enillodd gadair eisteddfod genedlaethol Machynlleth, 1937, am awdl, 'Y Ffin', a chadair eisteddfod genedlaethol y radio (a oedd i'w chynnal yn Aberpennar) yn 1940 am awdl, 'Pererinion'. Tua'r adeg yma cyfansoddodd ddrama hir, 'Y Ffordd' ar helyntion Beca; cyfieithiwyd hon i'r Saesneg. Efe a gyfansoddodd y ddrama
JOHNES, JOHN (1800 - 1876), bargyfreithiwr a barnwr llys sirol . Yn ystod terfysgoedd 'Beca' gwnaeth Johnes lawer iawn i gadw ei ardal ef ei hun yn ddiderfysg, ac yn 1843 cyhoeddodd An Address to the Inhabitants of Conwil-Caio; cyhoeddwyd argraffiad Cymraeg hefyd gan William Rees, Llanymddyfri. Heblaw bod yn gyfreithiwr galluog yr oedd yn hynafiaethydd da ac yn cymryd diddordeb mewn amaethyddiaeth. Ar 19 Awst 1876 fe'i llofruddiwyd yn Nolau Cothi gan ei fwtler.
JONES, JOHN (Shoni Sguborfawr; c.1810 - 1867), un o derfysgwyr 'Beca' Abertawe ar gyffelyb gyhuddiad. Aeth wedyn i weithio yn ardal Pontyberem, a chyflogwyd ef gan arweinwyr terfysg 'Beca' i gymryd llaw yn eu gwaith - telid iddo o ddeuswllt i bumswllt y noson am ei wasanaeth. Cyflogwyd ef i losgi ffermydd ustus a oedd wedi digio 'Beca'; ar yr achlysur hwnnw, saethwyd ceffyl o eiddo'r ustus, a throchodd Shoni a'i bartneriaid eu dwylo yng ngwaed hwnnw fel math o sagrafen. Bu
LEWIS, Syr THOMAS FRANKLAND (1780 - 1855), gwleidyddwr wrthwynebwyr gwleidyddol, yn gadeirydd comisiwn newydd Deddf y Tlodion (ar gyflog o £2,000 y flwyddyn). Cymerodd ran flaenllaw ym mlynyddoedd cynnar y comisiwn, eithr ymddiswyddodd yn 1839, a chymerwyd ei le gan ei fab, George Cornewall Lewis. Oherwydd ei brofiad helaeth cafodd ei ddewis yn 1843 yn gadeirydd comisiwn cythrwfl Beca; gwrthododd gymryd tâl am y gwasanaeth hwn. Bu'r comisiwn hwn yn gwrando

Search results

1 - 12 of 18 for "Beca"