Dictionary of Welsh Biography

ABLETT, NOAH (1883 - 1935), Glöwr ac arweinydd Undeb Llafur nifer o erthyglau yn y Plebs, cylchgrawn y Coleg Llafur, a llyfr, Easy Outlines of Economics. Gwrthwynebydd unig ydoedd fel arfer ar gynghorau'r Undeb a mabwysiadodd yr Undeb bolisi o genedlaetholi'r diwydiant glo yn hytrach na syniadau syndicalaidd Ablett. Priododd Ann Howells yn 1912 a bu iddynt ddau o blant. Bu farw 31 Hydref 1935 ym Merthyr Tudful.
BERRY family (Arglwyddi Buckland, Camrose a Kemsley),, diwydianwyr a pherchnogion papurau newyddion Dyrchafwyd yn arglwyddi bob un o dri mab JOHN MATHIAS BERRY (ganwyd 2 Mai 1847 yng Nghamros, Penfro; marw 9 Ionawr 1917) a'i briod Mary Ann (ganwyd Rowe, o Ddoc Penfro), a symudodd i Ferthyr Tudful yn 1874. Gweithiai J. M. Berry ar y rheilffordd ac fel cyfrifydd cyn cychwyn busnes yn 1894 fel arwerthwr a gwerthwr eiddo. Ef oedd y maer yn 1911-12 pan ymwelodd y Brenin Siôr V â'r dref. Gosodwyd
BOWEN, EVAN RODERIC (1913 - 2001), gwleidydd Rhyddfrydol a chyfreithiwr yn erbyn penderfyniad neuadd y dref yn Sant Pancras i chwifio'r Faner Goch ar Fai 1af. Ar yr un pryd parhaodd â'i yrfa gyfreithiol, gan wasanaethu fel Cofiadur Caerfyrddin, 1950-53, Merthyr Tudful, 1953-60, Abertawe, 1960-64, a Chaerdydd, 1964-67. Bu'r ymrwymiadau proffesiynol hyn yn gyfrifol am ennyn llawer iawn o feirniadaeth o fewn sir Aberteifi bod eu Haelod Seneddol yn dueddol o esgeuluso ei
BULMER-THOMAS, IVOR (1905 - 1993), gwleidydd Llafur yn wreiddiol a Cheidwadol yn ddiweddarach, ac awdur radd D.Sc honoris causa gan Brifysgol Warwick yn 1979. Dyfarnwyd iddo hefyd radd D.Litt honoris causa gan Brifysgol Cymru. Roedd yn weithiwr heb ei ail a fedrai ddygymod â phedair neu bum awr o gwsg bob nos. Priododd yn gyntaf, ar 5 Ebrill 1932, â Dilys (ganwyd 1910), merch Dr W. Llewelyn Jones, Merthyr Tudful, ond bu hi farw ar enedigaeth plentyn ar 16 Awst 1938. Wrth reswm cafodd hyn effaith
CHANCE, THOMAS WILLIAMS (1872 - 1954), gweinidog (B) a phrifathro coleg anrhydedd yn y dosbarth I yn yr Hebraeg. Enillodd radd M.A. yn 1900 a gradd B.D. yn 1916. Ordeiniwyd ef yn 1899 yn weinidog eglwys Saesneg High Street, Merthyr Tudful. Penodwyd ef yn athro rhan-amser, yn darlithio ar Hanes yr Eglwys, yng Ngholeg y Bedyddwyr, Caerdydd, Ionawr 1904; ac yn athro llawn a hefyd yn ysgrifennydd ariannol yn 1908. Bu'n brifathro gweithredol y Coleg wedi marw John Morlais Davies
CHARLES, WILLIAM JOHN (1931 - 2004), pêl-droediwr roedd wedi ymuno â chlwb Roma. Ond camgymeriad oedd hwnnw hefyd. Chwaraeodd ddeg gêm yn unig cyn dychwelyd i Gymru: ymunodd â Chaerdydd am y swm sylweddol o £20,000, gan dreulio tair blynedd yn cynnal llinell gefn clwb y brifddinas. Pluen yn het clwb Henffordd fu cael ei wasanaeth fel chwaraewr-reolwr rhwng 1966 a 1971 cyn iddo gyflawni'r un swydd dros glwb Merthyr Tudful ym 1972-4. Gorffennodd ei
DAVIES, ALUN TALFAN (1913 - 2000), bargyfreithiwr, barnwr, gwleidydd, cyhoeddwr a dyn busnes Davies, Janet Lyn Talfan Davies (a briododd y chwaraewr rygbi rhyngwladol Barry John), Christopher Humphrey Talfan Davies, a Kathryn Elizabeth Talfan Davies. Gwnaed Alun Talfan Davies yn Gwnsler y Frenhines yn 1961 a'i ddyrchafu'n farchog yn 1976. Fe'i penodwyd yn Gofiadur Merthyr Tudful yn 1963; yn Gofiadur Abertawe yn 1969; ac yn nes ymlaen y flwyddyn honno yn Gofiadur Caerdydd; bu'n Gofiadur
DAVIES, EVAN THOMAS (1878 - 1969), cerddor Ganwyd 10 Ebrill 1878 yn 41 Pontmorlais, Merthyr Tudful, Morgannwg, yn fab i George (barbwr gyda'i siop yn South Street, Dowlais), a Gwenllian (ganwyd Samuel) ei wraig. Fe'i magwyd yn Nowlais, ond symudodd i Ferthyr Tudful yn 1904. Yr oedd ei rieni'n gerddorol; buasai ei dad yn arwain y canu yn Hermon, Dowlais, am bron chwarter canrif, ac yr oedd ei fam o linach y cyfansoddwr caneuon R. S. Hughes
DAVIES, (FLORENCE) ROSE (1882 - 1958), actifydd y Blaid Lafur a henadur lleol Ferthyr Tudful yn etholiad cyffredinol 1900. Digwyddodd ei deffroad gwleidyddol yng nghyd-destun ei safiad fel ffeminist o fewn proffesiwn yr athrawon. Ym 1906, ar ôl iddi fynychu un o gyfarfodydd etholiad Keir Hardie ym Merthyr Tudful, penderfynodd Davies ymuno â'r Blaid Lafur Annibynnol. Ym 1908 priododd ag Edward (Ted) Davies, yntau hefyd yn athro ac yn weithgar o fewn y mudiad cydweithredol lleol
DAVIES, STEPHEN OWEN (1886? - 1972), arweinwyr y glowyr a gwleidydd Llafur , gan barhau yn y swydd tan 1934. Gweithiodd mewn cysylltiad agos â Noah Ablett, asiant ardal Merthyr Tudful. Roedd hefyd yn gyfaill mynwesol i W. H. Mainwaring. Yn fuan daeth Davies yn enwog am ei weithgareddau milwriaethus. Daeth i wrthwynebu'n chwyrn y galwadau ar ôl y rhyfel am genedlaetholi'r diwydiant glo ym Mhrydain. Bu'n ymweld â Rwsia ym 1922 a daeth i edmygu'n fawr y gyfundrefn Sofietaidd
DAVIS family, perchnogion glofeydd DAVIS, DAVID, hyn. (1797 - 1866) mab Wm. David Jeffrey a Margaret (Lewis), ganwyd 1797 yn Llanddeusant, Sir Gaerfyrddin. Bu'n brentis i'w ewythr ar ochr ei fam, Lewis Lewis, groser a brethynnwr ym Merthyr Tudful. Yna agorodd ei siop ei hun yn Hirwaun ac yn fuan wedyn priododd Mary Lewis. Yn ôl pob tebyg yr oedd hi'n ferch i Thos. Lewis, ewythr arall iddo. Llwyddasent, a chodi adeiladau mwy
DEAKIN, ARTHUR (1890 - 1955), arweinydd undeb llafur Ganwyd 11 Tachwedd 1890 yn Sutton Coldfield, swydd Warwick, yn fab i grydd. Bu farw ei dad pan oedd ef yn blentyn, ailbr. ei fam a symudodd y teulu i fyw ym Merthyr Tudful. Yn 1904 dechreuodd weithio yng ngwaith dur Guest, Keen a Nettlefolds ym Nowlais. Daeth o dan ddylanwad Sosialaeth ac yn enwedig Keir Hardie a arferai annerch cyfarfodydd wrth glwydi'r ffatri. Er iddo weithio oriau meithion

Search results

1 - 12 of 62 for "Tudful"