Dictionary of Welsh Biography

ABADAM, ALICE (1856 - 1940), ymgyrchydd dros hawliau merched dros y Glymblaid Annibynnol yn yr Etholiad Cyffredinol ond yn y pen draw ni safodd. Daliodd ati i ymgyrchu'n egnïol hyd nes i ferched gael y bleidlais ar yr un telerau â dynion yn 1928. Yn dilyn marwolaeth Alice Vowe Johnson yn 1938, a dechrau'r Ail Ryfel Byd wedyn, dychwelodd i Gaerfyrddin i fyw gyda'i nai, Ryle Morris, yn Bryn Myrddin yn Abergwili ar gyrion y dref. Bu Alice Abadam farw yno ar 31
AMBROSIUS AURELIANUS (fl. c. 475), tywysog neu bennaeth Prydeinig mae'n cwrdd â Hengist mewn brwydr ac yn ei ladd; ceir heddwch yn y tir a daw cyfraith a threfn i deyrnasu. Y mae'r cymysgu a geir gan Nennius yn cael ei ddatrys yn ddeheuig - Merlin oedd y gwneuthurwr-gwyrthiau wedi'r cyfan, y Merlin 'a enwir hefyd Ambrosius.' Dyna sut y crewyd y gwahaniaeth tybiedig cydrhwng ' Merlinus Ambrosius ' (' Myrddin Emrys ') a ' Merlinus Celidonius ' (' Myrddin Celyddon ').
CADWALADR (d. 664), tywysog oesoedd diweddarach. Er enghraifft, ym ' Mhroffwydoliaeth Myrddin,' fel y'i ceir gan Sieffre o Fynwy, rhagfynegir y bydd i Gadwaladr alw ar Gynan i ddyfod yn ôl a gwneud cyfamod ag Alban (Ysgotland). Y mae'r gred neu'r broffwydoliaeth y dychwelai Cadwaladr i arwain cenedl y Cymry i fuddugoliaeth ar y Saeson yn beth cyffredin iawn yn y 'cywyddau brud,' y llu caniadau hynny mewn iaith aneglur braidd lle y
CHARLES, JOHN ALWYN (1924 - 1977), gweinidog (A.) ac athro coleg paratoi yng Ngholeg Myrddin, cafodd ei dderbyn, fis Hydref 1943, i Goleg Presbyteraidd Caerfyrddin. Ym 1948, enillodd radd B.A. gydag anrhydedd mewn Athroniaeth o Goleg y Brifysgol, Caerdydd, a'r B.D. ym 1951 o Goleg Caerfyrddin, gydag anrhydedd mewn Athroniaeth Crefydd. Derbyniodd alwad i fod yn weinidog eglwys Ebeneser, Tylorstown, lle cafodd ei ordeinio ar 18 a 19 Gorffennaf 1951, a lle'r arhosodd
DAFYDD LLWYD ap LLYWELYN ap GRUFFUDD (c. 1420 - c. 1500) Fathafarn, Ef oedd awdur tua 50 o'r 200 o gywyddau brud ei gyfnod sydd ar gael, a dyna ei enwogrwydd pennaf cheir ganddo farwnad i Arthur, a fu farw yn 1501, nac i'w brif arwr, Harri VII (bu farw 1509). Rhydd beirdd ei oes glod i Dafydd Llwyd fel milwr, heliwr, fel ' ysgwier ' (anrhydedd a gafodd wedi Maes Bosworth), fel 'eos cerdd,' ac fel 'cyw Myrddin ' (h.y. daroganwr). Mydryddir llawer o ddefnydd traddodiadol yn ei gywyddau brud, ond yn aml iawn i bwrpas cyfoes, sef propaganda gwleidyddol. Gall ganmol
DAFYDD TREFOR Syr (d. 1528?), offeiriad a bardd Ganwyd ym mhlwyf Llanddeiniolen, Sir Gaernarfon, medd John Jones ('Myrddin Fardd') yn Cwrtmawr MS 561C; yn ei 'Cywydd i ofyn Geifr' sonia am ei 'ewythr,' Morgan ap Hywel, Llanddeiniolen. Ceir crynodeb, gan Irene George (Lloyd-Williams), yn Transactions of the Anglesey Antiquarian Society, 1934, o'r hyn a gasglesid ganddi hyd y flwyddyn honno am hanes y bardd. Mewn rhestr o glerigwyr esgobaeth
DAVIES, MYRIEL IRFONA (1920 - 2000), ymgyrchydd dros y Cenhedloedd Unedig Ganwyd Myriel Davies yn Abertawe ar 5 Mawrth 1920, yn ferch ac ail blentyn i weinidog gyda'r Cynulleidfawyr (Annibynwyr), David Morgan (1883-1959), a'i wraig Sarah Jane (g. Jones, 1885-1953). Ganwyd ei brawd, Herbert Myrddin Morgan (1918-1999), ddwy flynedd ynghynt. Treuliodd ei blynyddoedd cynnar yng Nglyn Nedd, Caerau, Maesteg a Hendy-gwyn cyn symud, yn 12 mlwydd oed, i Fancyfelin, Caerfyrddin
EVANS, Syr GUILDHAUME MYRDDIN - see MYRDDIN-EVANS, Syr GUILDHAUME
EVANS, JOHN (1651? - 1724), esgob Bangor, ac wedyn esgob Mydd (Meath) Dywed Browne Willis (yn 1721, pan oedd Evans eto'n fyw) mai yn y Plas Du, Llanarmon (Eifionydd) y ganwyd ef. Nid oedd, wrth gwrs, yn un o Oweniaid gwreiddiol y Plas Du (ymddengys dau o'r rheini yn y Geiriadur hwn), ac nid yw'n eglur o ble y daeth ei deulu. Dywed ' Eben Fardd ' (Y Brython, iv, 422) mai o Elernion yng ngogledd plwyf Llanaelhaiarn, a ' Myrddin Fardd ' (Enwogion Sir Gaernarfon, 74
EVANS, ROBERT (Cybi; 1871 - 1956), bardd, llenor a llyfrwerthwr ), ' Cae'r Go' William Hugh Williams, Yr Arloeswr Sol-ffa (1935), a John Jones (Myrddin Fardd) (1945). Hefyd fe gyhoeddodd amryw lyfrynnau a phamffledau, fel Neges y plant (1909) a Llawlyfr o farddoniaeth i blant (1911). Yr oedd yn byw ym Mryn Eithin, Llangybi. Bu farw 16 Hydref 1956 yn ysbyty Pwllheli a chladdwyd ef ym mynwent Capel Helyg, Llangybi.
GITTINS, CHARLES EDWARD (1908 - 1970), addysgydd oedd yn aelod gweithgar o'r Cydbwyllgor Addysg Gymreig, pwyllgor gwaith y Sefydliad Cenedlaethol dros Ymchwil Addysgol, llywodraethwr y Coleg Cenedlaethol i Hyfforddi Arweinwyr Ieuenctid, cadeirydd y Pwyllgor Statud ar Gyflogi Ieuenctid, trysorydd Cynhadledd Sefydlog Astudiaethau Addysg, aelod o'r Comisiwn Llywodraeth Leol ar Ffiniau yng Nghymru o dan gadeiryddiaeth Syr Guildhaume Myrddin-Evans
GRIFFITH family Penrhyn, , 572, 575; Cynfeirdd Lleyn, gol., Myrddin Fardd, 195; Gwaith Tudur Aled, gol., T. Gwynn Jones, i, 145). Ef oedd un o'r tri ysgwier a fu'n ymwneud ag eisteddfod Caerwys yn 1523 (Llên Cymru, ii, 130). Bu ei fab hynaf, William, farw yn ieuanc, a'r ail fab a'i dilynodd (P.R.O. Min. Acc., 4948). EDWARD GRIFFITH (1511 - 1540) Ganwyd 18 Mai 1511. Bu ef yn gohebu â Thomas Cromwell, yn bennaf ynghylch ei

Search results

1 - 12 of 43 for "Myrddin"