Dictionary of Welsh Biography

DAVIES, JOHN (1804 - 1884), gweinidog Annibynnol, ieithydd ac esboniwr Ganwyd ym Mwlch-yr-helygen, plwyf Llanarth, 5 Mawrth 1804, ond symudodd ei rieni - David a Mary Davies - i fferm Castell-y-geifr, gerllaw, yn fuan wedyn. Cawsai ei dad well addysg na'r cyffredin, ac ef oedd athro cyntaf ei fab, ond yn 7 oed fe'i rhoed dan ofal Dr. Thomas Phillips yn ysgol y Neuaddlwyd. Dechreuodd bregethu yn ysgol Neuadd-lwyd, 1 Gorffennaf 1819, a derbyniwyd ef i Goleg y
EDWARDS, THOMAS (Caerfallwch; 1779 - 1858), geiriadurwr ddiwedd ei brentisiaeth cerddodd ef a chyfaill iddo i Lundain i geisio gwaith, ond bu raid dychwelyd adref ar draed dan gardota, heb gael gwaith. Yn 1800 neu 1801 priododd Margaret Jones, Trellyniau, Helygen, ac â'r gynhysgaeth a oedd ganddi hi cychwynnodd fusnes cyfrwywr yn Llaneurgain, ond methu a wnaeth. Yn 1802 cafodd le fel ysgrifennydd mewn gwaith glo yn yr ardal. Wedi marw'i wraig ymbriododd yr
HUMPHREYS, RICHARD MACHNO (1852 - 1904), gweinidog gyda'r Bedyddwyr Ganwyd 14 Mawrth 1852, mab i ŵr o Helygen a briododd ferch o Dalybont. Brawd iddo oedd Benjamin Humphreys, Felinfoel. Wedi treulio blynyddoedd ym mwyngloddiau Talybont, aeth i Dylife, lle y dechreuodd bregethu, eithr o lofa yn y Gilfach Goch, Morgannwg, yr aeth i Goleg Llangollen yn 1875. Gweinidogaethodd yn Siloam, Caerdydd (1877-84); Rhosddu, Wrecsam (1884-91); a Chalfaria, Llanelli (1891-1904
MATTHEWS, ABRAHAM (1832 - 1899), gweinidog (A) ac un o arloeswyr y Wladfa ym Mhatagonia Matthews i newid ei feddwl a dychwelyd i Ddyffryn Camwy. Darbwyllodd ef y mwyafrif i aros yno am flwyddyn arall ac ef ar yr awr dyngedfennol honno a achubodd y fenter rhag chwalu. Erbyn hynny ef oedd y prif (os nad yr unig) ŵr cyhoeddus yno. Cynhaliai ei deulu trwy amaethu; ond ymroes o'i wirfodd am flynyddoedd i fugeilio eglwysi Ddyffryn Camwy, yn enwedig rhai Trerawson, Glyn Du, Moriah a Thair Helygen
PRICE, THOMAS (Carnhuanawc; 1787 - 1848), clerigwr a hanesydd â thy Theophilus Jones, a bu'n cynorthwyo'r hanesydd i ddwyn yr ail gyfrol o'i waith i ben. Ei waith ef oedd llawer o'r lluniau ynddi, ac yn Archaeologia, xvii, cyhoeddwyd llythyr a sgrifennodd at Jones yn 1811 yn disgrifio olion Rhufeinig gerllaw Llandrindod. Ar 10 Mawrth 1811 ordeiniwyd ef yn ddiacon a'i wneud yn gurad Llanllyr yn Rhos a Llanfihangel Helygen yn sir Faesyfed; derbyniodd urddau
WILLIAMSON, ROBERT (MONA) (Bardd Du Môn; 1807 - 1852) Ganwyd yn Helygen, Sir y Fflint, mab Owen Williamson, garddwr, a Dorothy ei wraig. Symudodd y teulu pan oedd y mab tua 12 oed i Lanwnda, Sir Gaernarfon. Ni chafodd ysgol fel y cyfryw eithr rhoes offeiriad y plwyf addysg iddo a daeth yn hyddysg mewn Saesneg ac i raddau helaeth mewn Ffrangeg. Bu'n cadw ysgol mewn gwahanol fannau yn Sir Gaernarfon a sir Ddinbych, ac, yn ddiweddarach, yn Niwbwrch
WYNN, WILLIAM (1709 - 1760), clerigwr, hynafiaethydd, a bardd Roedd ei dad, William Wynn, Maesyneuadd, plwyf Llandecwyn, Meirionnydd (gweler yr ysgrif ar y teulu), yn uchel-siryf (1714), a'i fam Margaret, merch ac aeres Roger Lloyd o Ragad, yn perthyn i deuluoedd hynafol eraill, megis Nannau, a Helygen yn Nhegeingl. Ymaelododd Wynn yng Ngholeg Iesu, Rhydychen, 14 Mawrth 1727, a graddio'n B.A. 12 Hydref 1730, ac yn M.A. 15 Gorffennaf 1735. Trwyddedwyd ef 22

Search results

1 - 7 of 7 for "Helygen"